Walenie

Wśród waleni wyróżnia się fiszbinowce i zębowce. Te pierwsze filtrują pokarm z wody za pomocą fiszbin. Żywią się planktonem i krylem. Natomiast zębowce jędzą większe ryby, skorupiaki, a niekiedy również ptaki i inne walenie.

Niektóre walenie żyją samotnie, a inne tworzą duże, trwałe stada (np. orki). Są wśród nich gatunki znane z sezonowych migracji między żerowiskami. Jednak są też zwierzęta, które przez całe życia pozostają na tym samym obszarze.

Walenie świetnie komunikują się między sobą. Wykorzystują do tego bogaty repertuar dźwięków. Te ogromne ssaki potrafią gwizdać, jęczeć, piszczeć i ćwierkać. Wydawanie i odbieranie odgłosów służy im także do echolokacji. Organem odpowiedzialnym za tę umiejętność jest melon – organ tłuszczowy znajdujący się z przodu głowy tych ssaków.

Gody waleni odbywają się raz w roku. Ciąża u tych zwierząt trwa kilkanaście miesięcy i zwykle kończy się urodzeniem jednego młodego. Cielę przychodzi na świat ułożone ogonem do przodu. Matki opiekują się młodymi nawet przez 2 lata. 

Walenie mają do 30 m długości i mogą ważyć do 190 t. Mają również grubą warstwę tkanki tłuszczowej, która chroni je przed zimnem i pomaga im utrzymać odpowiednią temperaturę ciała. U niektórych gatunków obserwuje się dymorfizm płciowy, a u innych nie. Walenie wyróżnia:

Większość dużych gatunków waleni jest zagrożona i podlega ochronie. Dotyczy to także wodnego ssaka żyjącego w Polsce, czyli morświna.

Za ograniczenie populacji tych zwierząt odpowiada wielorybnictwo, które uprawiano do połowy XX wieku. Dziś nie można łowić waleni dla celów komercyjnych. Dopuszczone są połowy związane tradycjami tubylczymi (np. na Syberii).  Walenie łowi się też (oficjalnie) w celach naukowych – np. w Japonii i Norwegii. 

Dużym zagrożeniem dla tych zwierząt jest przemysł wydobywczy związany z pozyskiwaniem ropy naftowej. Powoduje on duże natężenie hałasu, który zakłóca echolokację i komunikację między waleniami. Może też prowadzić do ich trwałego ogłuszenia.

Ich warunki życia pogarszają się ze względu na zmiany klimatyczne. Zdarza się też, że przypadkowo zaplątują się w sieci rybackie.