Jaszczurki

Jaszczurki występują na całym świecie, z wyjątkiem wysp oceanicznych i Antarktydy. W Polsce żyją cztery gatunki tych gadów:

W przeszłości w Polsce obserwowano także jaszczurkę zieloną. Natomiast ten gatunek nie zasiedlił na stałe naszego kraju. Jaszczurka lubi suche i odkryte tereny. W zależności od gatunku, można spotkać zwierzęta, które preferują warunki nizinne, leśne czy skalne. 

Jaszczurki w większości są mięsożerne i żywią się owadami, pajęczakami, gąsienicami, ślimakami, wężami i gryzoniami. Nie żują, a miażdżą pokarm, który następnie połykają. Zwierzęta są bardzo płochliwe, natomiast w spokojnym środowisku można je zaobserwować podczas wygrzewania się na kamieniach czy ścieżkach. 

Te gady prowadzą naziemny tryb życia i są ciepłolubne.  Są wyjątkowe zwinne i szybko biegają. Ponadto mają zdolność do wspinania się po ścianach. Jaszczurki są głównie jajorodne, natomiast istnieją także gatunki żyworodne.

Prawie wszystkie jaszczurki, wyłączając gatunki beznogie, np. padalca, mają specjalne przyssawki na kończynach. Ta cecha pozwala im wspinać się po budynkach czy ścianach skalnych. 

Jaszurki mają charakterystyczną anatomię – z wąską klatką piersiową i żebrami na długości kręgosłupa aż po zakończenie odcinka brzusznego. Ogon jest organem autonomicznym, dlatego jaszczurka może go odrzucić w trakcie walki. Wszystkie gady z tej grupy mają specyficzną budowę żuchwy ze zrośniętymi kośćmi.

Mózg tych gadów zwykle nie przekracza 1% masy ciała i składa się z 12 par nerwów czaszkowych. Natomiast jaszczurki charakteryzują się mocno rozwiniętą korą mózgową i rdzeniem kręgowym. 

U jaszczurek stwierdza się dymorfizm płciowy. Samce zwykle mają żywsze ubarwienie i bardziej agresywne usposobienie niż samice. Jaszczurki mają ciało pokryte rogowymi łuskami i tarczami o różnym ubarwieniu. Wśród cech charakterystycznych można wymienić także kolce i rogi. 

W Polsce jaszczurka zwinka, żyworodna i padalec są objęte ochroną gatunkową. Zabrania się zatem zabijania tych gadów. Choć budzą postrach wśród wielu osób, są to niezwykle pożyteczne zwierzęta – zwłaszcza w ogrodzie. 

Ze względu na to, że żywią się owadami, gąsienicami czy ślimakami, mają pozytywny wpływ na uprawy.

Wśród naturalnych wrogów jaszczurek można wymienić węże, ptaki, łasice, borsuki i inne zwierzęta drapieżne. Te gady obawiają się także psów czy kotów i charakteryzują się wysoką płochliwością. 

Na świecie występuje około 5000 gatunków jaszczurek, natomiast nadal są odkrywane nowe. 

Istnieją dwa gatunki jadowitych jaszczurek: Mexican beaded i Gila monster. 

Większość jaszczurek potrafi zrzucić ogon w trakcie obrony, aby uciec. Ta część ciała z czasem się regeneruje, jednak odrasta w innym rozmiarze czy kolorze. Niektóre jaszczurki mogą też trysnąć krwią z oczu w trakcie walki.