To, że azyle dla zwierząt są potrzebne, to jasne. Wiele zwierząt odbieranych nieodpowiedzialnym właścicielom, przemycanych czy chwytanych w naturze jako gatunki obce nie ma bez nich gdzie osadzić. Historia z poznańskiego zoo, w którym znalazły się chociażby pamiętne tygrysy zarekwirowane na koniec 2019 roku na polsko-białoruskiej granicy, pokazała to dobitnie. Znalazły one schronienie w ogrodzie w Poznaniu.
Azyl dla zwierząt potrzebny od zaraz
Stąd pomysł, by stworzyć taki azyl i jako centralną placówkę umieścić pod Warszawą. "To ośrodek, który w dobrych warunkach na czas prowadzenia postępowań mógłby przechowywać dziką faunę, ale też i wszystkie inne zwierzęta, które by w toku tych postępowań mogły się pojawić. Centralny ośrodek będzie działał od 2024 roku, będzie zaplanowany w Chojnowie pod Warszawą, w miejscowości Warszawianka w gminie Lesznowola na gruntach Skarbu Państwa" - mówiła rok temu minister Anna Moskwa.
Zobacz również:
Mieszkańcy tej okolicy zaczęli jednak protestować. Liczyli na to, że porastający niszczejące budynki Radiowego Ośrodka Nadawczego las będzie służył do ich rekreacji. Poza tym wizja dzikich zwierząt gromadzonych w tym miejscu przerażała ich. W grę wchodziły bowiem także gatunki niebezpieczne.
Ustawa o Centralnym Azylu dla Zwierząt zakłada, że jest on ośrodkiem, w którym czasowo przetrzymuje się żywe zwierzęta należące do:
- inwazyjnych gatunków obcych,
- gatunków objętych konwencją waszyngtońską CITES, czyli konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem - mowa zatem głównie o zwierzętach z przemytu,
- gatunków chronionych,
- gatunków niebezpiecznych.
Lista gatunków chronionych i niebezpiecznych nie jest podana w ustawie o Azylu. To zwierzęta wymienione w odrębnych przepisach.
Poza tym Centralny Azyl dla Zwierząt może przetrzymywać inne zwierzęta niż te wymienione powyżej, o ile są to: gatunki obce i nie zaliczane do inwazyjnych ani gospodarskich; dzikie zwierzęta niebędące gatunkami CITES, co do których odrębne przepisy weterynaryjne przewidują zakaz lub ograniczenia przywozu, tranzytu lub handlu; wreszcie hybrydy wymienione w ustawie o ochronie przyrody.
I te przepisy weszły w życie już 1 stycznia 2024 roku, zupełnie jakby Azyl mógł już działać pełną parą. Tak się jednak nie stało.
Centralny Azyl dla Zwierząt ma problem z finansowaniem
Sam premier Mateusz Morawiecki złożył do laski marszałkowskiej poprawki dotyczące finansowania tego projektu. Jak czytamy w uzasadnieniu, powodem jest limit wydatków budżetu państwa wskazany w ustawie, a przeznaczony na wydatkowanie środków w roku 2022 i 2023.
Zobacz również:
Inne przyczyny to m.in. opóźnienie w założeniu księgi wieczystej dla nieruchomości przewidzianej pod lokalizację Centralnego Azylu - ta jest w posiadaniu Lasów Państwowych i musi zostać przekazana do Skarbu Państwa. A zatem środki nie będą mogły być wykorzystane w planowanym zakresie. Wydatki te ponoszone będą dopiero w kolejnych latach.
Jak to wygląda w praktyce? Wydatkowanie na azyl ma rozłożyć się tak:
- 2022 r. - 0,000 mln zł;
- 2023 r. - 0,962 mln zł;
- 2024 r. - 7,093 mln zł;
- 2025 r. - 7,100 mln zł;
- 2026 r. - 10,310 mln zł;
- 2027 r. - 14,150 mln zł;
- 2028 r. - 18,879 mln zł;
- 2029 r. - 6,280 mln zł;
- 2030 r. - 6,300 mln zł;
- 2031 r. - 6,300 mln zł.
Inaczej mówiąc, sprawa się opóźnia, a na dodatek nie wiemy, jak na kwestię Centralnego Azylu zareaguje nowa władza w Polsce. Co do samej budowy był raczej konsensus, ale poza mieszkańcami tego regionu Mazowsza, w którym ma powstać, protestowali też ekologowie i organizacje prozwierzęce.
Chodzi o pewien wytrych w przepisach. Nie określają one losu zwierząt tych gatunków, które nie zostały wymienione jako możliwe do przetrzymywania w Azylu. Co się z nimi stanie po odebraniu właścicielom czy z przemytu? Ekologowie obawiają się, że zwierzęta zostaną uśmiercone, bo Azyl ich nie przyjmie. Nie będzie mógł. A art. 15 ustawy dopuszcza takie uśmiercenie.
Ustawa o azylu jest nieprecyzyjna
Z tego powodu wielu prawników uważa tę ustawę o azylu za bubel prawny. Zwłaszcza, że nie ustala ona także, w jakich warunkach mają być trzymane zwierzęta, nawet nie określa minimum tych warunków. Jest mowa tylko o "humanitarnym traktowaniu".
Nie ma też mowy, co zrobić z osobnikami chorymi, rannymi, bliskimi śmierci, jaką zapewnić im opiekę i kto ma się nią zajmować. Ustawa nie wskazuje tych kompetencji. Zwłaszcza, że do zadań Azylu ma tez należeć kwarantanna, izolacja, znakowanie zwierząt i wreszcie zadanie niezwykle trudne, delikatne i wymagające ogromnej wiedzy. Chodzi o wprowadzanie do środowiska przyrodniczego zwierząt przetrzymywanych w Centralnym Azylu.
Przemyt zwierząt jest dzisiaj na świecie trzecim co do skali przemytem na świecie, po broni i narkotykach. Na polskich granicach zatrzymuje się corocznie tysiące zwierząt, z czego najliczniejsza grupę stanowią zawsze bezkręgowce. Dalej są gady, a szczególnie często przemycane żółwie, ale także węże i jaszczurki, wreszcie ptaki. Relatywnie najmniej przemyca się ssaków, ale zdarzają się nawet drapieżne koty. W 2020 roku na polskiej granicy zatrzymano nawet duży transport węgorzy w fazie rozwoju zwanej "węgorzem szklistym". To także zabronione.
