W skrócie
- Qimmit to najstarsza udomowiona rasa psów, kluczowa dla kultury Inuitów na Grenlandii.
- Analizy DNA potwierdzają genetyczną spójność tej rasy i jej długoletni związek z Inuickimi społecznościami.
- Populacja Qimmitów gwałtownie maleje przez zmiany środowiskowe i kulturowe.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Najnowsze badania DNA wykazały, że grenlandzki pies zaprzęgowy Qimmit jest najstarszą udomowioną rasą psów. Wskazuje to na bliskie pokrewieństwo tej rasy z rdzenną ludnością Iniutów, zamieszkujących ten region. Żyją razem od tysiąca lat, jednak populacja psów gwałtownie spada. W 2002 roku było ich 25 000, a w 2020 - 13 000. Powodem wciąż zmniejszającej się liczby tych zwierząt są zmiany środowiskowe i przemiany kulturowe.
Najstarsza rasa psów
Chociaż ludzie wykorzystują różne rasy psów zaprzęgowych w Arktyce od prawie 10 000 lat, Qimmit jest najstarszą i nieprzerwanie udomowioną rasą.
- To psy pracujące, które od tysiąca lat lub dłużej wykonują tę samą pracę z tymi samymi ludźmi - mówi Tatiana Feuerborn, główna autorka badania i paleogenetyczka z Narodowego Instytutu Badań nad Genomem Człowieka w Narodowych Instytutach Zdrowia. - To właśnie odróżnia je od innych ras psów arktycznych i zaprzęgowych.
Naukowcy zebrali próbki DNA z żyjących Qimmitów oraz starożytnych psów znalezionych na stanowiskach archeologicznych czy zbiorach muzealnych, na elementach ubioru wykonanych z futra lub kości, które liczą sobie nawet 800 lat.
Mimo trudności udało się zsekwencjonować 92 współczesne i starożytne genomy, co pozwoliło na badania dot. zmienności i różnorodności tych zwierząt na przestrzeni dziejów i w różnych regionach. Okazało się, że genetyka Qimmitów pozostała spójna na przestrzeni czasu, nawet sięgając najwcześniejszych psów zaprzęgowych.
Zobacz również:
Kiedy Inuici razem z psami dotarli na Grenlandię?
Prześledzono migrację psów oraz ludzi przez arktyczne lody na Alaskę, a później przez Arktykę na północny zachód od Grenlandii. Okazuje się, że Inuici rozprzestrzeniali się bardzo szybko - w ciągu zaledwie jednego do dwóch stuleci. Badanie sugeruje, że przybyli oni na Grenlandię między 800 a 1200 lat temu. Feuerborn twierdzi, że to dowód na to, że Inuici dotarli na Grenlandię wcześniej, niż sądzono.
Najstarsze genomy psów wyraźnie dzielą się na cztery grupy: północną, zachodnią, wschodnią i północno-wschodnią. Jest to powiązane z wynikami badań DNA człowieka i potwierdza tezę, że od czasów zasiedlenia Grenlandii różne grupy Inuitów miały ograniczony kontakt z innymi grupami, pozostając głównie w otoczeniu swojej grupy.
Ciekawymi odkryciami są te z północnego wschodu, które potwierdzają istnienie w tym rejonie społeczności ludzkiej sprzed kontaktu z Europejczykami, co wcześniej było jedynie spekulacjami bez większych dowodów.
Skutery śnieżne kontra psy zaprzęgowe
Pomimo że z wyglądu przypominają wilki, nie mają z nimi wiele wspólnego. Historyczne zapisy o Grenlandczykach wskazywały na celowe krzyżowanie psów z lokalnymi wilkami, aby poprawić zdrowie watahy, jednak nie dowiedziono, że Qimmit są bliżej spokrewnieni z wilkami niż inne grupy psów zaprzęgowych.
- W przeciwieństwie do skutera śnieżnego, psy zaprzęgowe się nie psują i nie zabraknie im paliwa - zauważa Feuerborn. - Zdecydowanie są optymalnym środkiem transportu.
Dzięki czułym nosom mogą wyczuć zapach fok lub niedźwiedzi polarnych, a ciche poruszanie się pozwala na polowania. Qimmit jest rasą zdrowych psów, od zawsze obecnych na Grenlandii. Pomagały kształtować ludzkie społeczeństwa, więc ważne jest, aby zachować ich geny - ma to ogromną wartość kulturową, jak mówi Feuerborn.
