Spektakle urządzane przez świetliki bywają niesamowite. Latem samce tych owadów wabią partnerki luminescencją. Światło wytwarzane przez świetlika świętojańskiego, który występuje także w Polsce, powstaje w wyniku chemiluminescencji dzięki enzymowi lucyferazie.
Dlaczego świetliki świecą?
Świetliki mogą dowolnie światło „włączać i wyłączać”. Światłu, które wytwarzają, nie towarzyszy ciepło, a więc ciało chrząszcza nie nagrzewa się.
Zobacz również:
To jedno z najbardziej niezwykłych przystosowań w świecie owadów do wabienia samic. Wiele lasów na świecie dzięki niemu rozjaśnia się wspaniałymi światełkami. W Polsce latem także możemy obserwować to zjawisko, jako że w naszym kraju występują trzy gatunki takich owadów. To iskrzyk, świeciuch i najbardziej znany świetlik świętojański, łączony z czerwcowym przesileniem letnim.
Znacznie więcej świetlików spotykamy w strefie tropikalnej, zwłaszcza w południowej Azji i Ameryce Południowej. To ponad 2 tys. gatunków owadów, które osiągnęły spory sukces ewolucyjny.
Naukowcy nie są pewni, jak ich ewolucja się zaczęła i od kiedy świetliki świecą w lasach świata. Znalezisko z Birmy rozwiązuje tę zagadkę.
Zaskakujące bursztyny z Birmy
Birma, zwana dzisiaj Mjanmą albo Myanmar, to kraj wyjątkowo obfitujący w mezozoiczne bursztyny, stanowiące kopalnie informację o dawnym życiu. Trafiają się tu kapitalne okazy zwłaszcza z epoki kredy, sprzed 99 milionów lat. W marcu to tutaj znaleziono bursztyn zawierającego w środku tasiemca z epoki dinozaurów. Teraz trafił się tu kolejny rarytas.
Nowy birmański bursztyn zawiera w swym wnętrzu właśnie świetlika, który żył równolegle z dinozaurami przed 99 milionów lat, a zatem rozświetlał kredowe lasy swą luminescencją.
Znaleziony okaz to Flammarionella hehaikuni, prastary świetlik, który miał już wykształcone organy świetlne wytwarzające blask. A ponieważ nie tak dawno odnaleziono w Birmie również innego świetlika z gatunku Protoluciola albertalleni z takimi organami, można powiedzieć że w epoce kredy luminescencja owadów była już w pełni rozwinięta. Jest zatem to zjawisko starsze, niż zakładaliśmy.
Zobacz również:
Teraz można też zbadać, skąd wzięło się emitowanie światła przez te nieduże chrząszcze. Może się okazać, że wabienie samic niekoniecznie było pierwotną, ale dopiero wtórną funkcją tej umiejętności, która powstała w wyniku doboru naturalnego.
Znalezione świetliki należą do rodziny Luciolinae, dzisiaj największej rodziny tej grupy owadów. Okazuje się ona także bardzo stara. Bursztyn jest niezwykle przejrzysty i czysty, pozwala bez problemu obejrzeć owada i szczegóły jego anatomii. Jak czytamy w "Royal Society Publishing", owad ma dość ciekawe czułki, pokryte szczecinkami i wgłębieniami. Ich rola nie jest jednak znana.
