Znalezisko jest niezwykle ważkie, chociaż nie dotyczy żadnego z wielkich dinozaurów. Zmienia jednak zupełnie nasze myślenie na temat mezozoicznego życia. Szczątki dwóch jurajskich ptaków sprzed 149 mln lat odkryto w Zhenghe, w prowincji Fujian, w południowo-wschodnich Chinach.
Zaawansowanie w budowie skrzydeł i całego ciała tych zwierząt, nadzwyczajne zdolności lotne wskazują na to, że ptaki w epoce jury były znacznie bardziej rozwinięte niż nam się zdaje.
Zobacz również:
Ptaki często są łączone z dinozaurami. Jedni uważają, że to ich potomkowie, co jest określeniem bardzo nieprecyzyjnym, jako że ptaki żyły równolegle z dinozaurami. Jak się okazuje, żyły już i były całkiem dobrze rozwinięte w jurze. Część paleontologów nazywa je po prostu "dinozaurami ptasimi" w odróżnieniu od "dinozaurów nieptasich", czyli wszystkich dinozaurów, które ptakami nie były (ale mogły mieć pióra).
Niemniej dyskusja o tym, jaka dokładnie jest relacja między dinozaurami a ptakami sensu stricto (poza tym, że bliska) trwają. Jak się okazuje, dochodzą do niej wciąż nowe fakty, jak chociażby znalezisko z Chin.
Chińczycy ogłaszają: Może to najstarszy ptak
Informuje o nim w swym komunikacie prasowym Chińska Akademia Nauk, podkreślająca rangę odkrycia. Podaje ona przykład archeopteryksa - zwierzęcia wielkości wrony znalezionego w Bawarii w Niemczech jeszcze w połowie XIX w.
Kiedyś zwano go praptakiem i uważano za najstarszego z ptaków, bowiem archeopteryks także żył w jurze, 150 milionów lat temu. Dzisiaj raczej łączymy go z raptorami niż z klasycznymi ptakami, a nazwa "praptak" nie jest już stosowana, bowiem archeopteryks raczej nie był ptakiem ze zdolnością lotu.
Zobacz również:
To by znaczyło, że może jura była zbyt wczesnym okresem na to, aby ptaki rozwinęły zdolność lotu w stopniu większym niż małe podlatywania. Tymczasem teraz okazuje się, że nic bardziej mylnego.
Odnaleziony w Fujian w Chinach ptak zwany Baminornis zhenghensis to przełom. Chińska Akademia Nauk opisuje go tak: "Skamieniałość ta wykazuje unikalną kombinację cech, w tym ptasie obręcze barkowe i miedniczne, a także strukturę dłoni przypominającą tę u dinozaurów nieptasich. Cechy te podkreślają rolę ewolucji mozaikowej we wczesnym rozwoju ptaków. Co godne uwagi, Baminornis zhenghensis ma krótki ogon zakończony złożoną kością zwaną pygostylem, cechę obserwowaną również u żyjących ptaków".
Prof. Wang Min relacjonujący odkrycie dodaje, że dotąd najstarszy zapis ptaków krótkoogonowych pochodził z wczesnej kredy. Baminornis zhenghensis jest jedynym jurajskim i najstarszym ptakiem krótkoogonowym, jakiego kiedykolwiek odkryto. To znaczy, że ta cecha pojawiła się u ptaków co najmniej 20 milionów lat wcześniej niż nam się wydawało.
Większość jurajskich pierzastych raptorów dysponowała długimi, gadzimi jeszcze ogonami. Tu mamy istotną zmianę.
Zobacz również:
Chiński ptak potrafił latać z krótkim ogonem
To rzecz jasna przystosowanie do lotu. Wraz z innymi cechami chińskiego zwierzęcia prowadzi do wniosku, że być może to jest najstarszy ptak świata, w każdym razie zwierzę, o którym możemy tak mówić bez wątpliwości takich, jakie towarzyszą archeopteryksowi, a także innym, nawet starszym zwierzętom.
Weźmy protoawisa, którego szczątki odkryto w Teksasie i początkowo uważano za pierwszego ptaka na świecie. Zwierzę to było klasyfikowane w najrozmaitszy sposób, nawet jako pierwotny pterozaur, ale raczej nie było ptakiem. Być może to w ogóle jakaś chimera. A to ważne, bo mówimy o gatunku z triasu.
Na razie Chińczycy są ostrożni. "Ta skamieniałość wskazuje na to, że ptaki jurajskie ptaki były bardziej powszechne niż myślimy i prawdopodobnie miały już globalny zasięg występowania, były znacznie bardziej zróżnicowane, niż wcześniej sądzono” – powiedział paleontolog Zhonghe Zhou z Instytutu Paleontologii Kręgowców i Paleoantropologii w Chinach.
Te ptaki zostały z nami na zimę. Rozpoznasz je? [QUIZ]
