Nowe nakrętki zaskoczyły Polki i Polaków. Dlaczego wywołały burzę?
Oprac.: Jacek Waśkiel
W ostatnich miesiącach w przemyśle opakowań pojawił się nowy trend dotyczący butelek napojów — mocowanie nakrętek na stałe. Zmiana jest odpowiedzią na nowe regulacje Unii Europejskiej, które zaczną obowiązywać od 1 lipca 2024. Inicjatywa ta ma na celu redukcję odpadów plastikowych, jednak budzi kontrowersje wśród wielu konsumentów. Po co są nowe nakrętki? Wyjaśniamy.
![Od lipca 2024 roku wszystkie nakrętki na plastikowych opakowaniach na napoje do 3 litrów muszą być do nich przymocowane na stałe.](https://i.iplsc.com/000HLGOJXY4LOL1D-C322-F4.jpg)
Czemu nakrętki są przyczepione do butelek na stałe?
Od 1 lipca 2024 roku na terenie Unii Europejskiej wszystkie nakrętki do butelek napojów muszą być fabrycznie przymocowane do opakowania. Ta zmiana, wynikająca z Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2019/904 dotyczącej ograniczenia użycia plastiku jednorazowego, ma na celu zmniejszenie ilości odpadów trafiających do środowiska. Jednym z głównych powodów wprowadzenia tej regulacji jest walka z zanieczyszczeniem wód. Dyrektywa SUP (Single Use Plastic) nakłada nowe obowiązki na producentów napojów w jednorazowych opakowaniach, których pojemność nie przekracza 3 litrów. Zgodnie z artykułem 14b, nakrętki i wieczka wykonane z tworzyw sztucznych muszą pozostawać przymocowane do pojemników podczas użytkowania.
Implementacja dyrektywy SUP w Unii Europejskiej przebiegała etapami, rozpoczynając od 3 lipca 2021 roku, kiedy to producenci musieli oznaczać opakowania z tworzyw sztucznych symbolem "martwego żółwia". Kolejnym krokiem było wprowadzenie 24 maja 2023 roku obowiązku prowadzenia ewidencji opakowań jednorazowego użytku i wpisu do rejestru BDO (spisu podmiotów gospodarujących odpadami), a także zakazu sprzedaży niektórych jednorazowych artykułów plastikowych, takich jak sztućce, talerzyki, kubki, mieszadełka oraz patyczki higieniczne.
1 stycznia 2024 roku nałożono na detalistów, hurtowników i przedsiębiorców gastronomicznych obowiązek pobierania opłat za jednorazowe opakowania oraz raportowania tych działań w rejestrze BDO. Od 1 lipca 2024 roku, oprócz wymogu przymocowania nakrętek do butelek, przedsiębiorcy będą musieli oferować klientom alternatywne opakowania, np. wielokrotnego użytku czy wykonane z ekologicznych materiałów.
Po co są nowe nakrętki?
Nowe regulacje dotyczące przymocowania nakrętek do butelek mają przede wszystkim na celu zmniejszenie ilości odpadów plastikowych w środowisku. Luźne nakrętki, które często gubią się i trafiają do ekosystemów wodnych, stanowią poważne zagrożenie dla życia morskiego. Komisja Europejska wskazuje, że plastik stanowi około 80% śmieci morskich na europejskich plażach, a nakrętki są jednym z najczęściej spotykanych odpadów. Mocowanie nakrętek na stałe do butelek zwiększa szanse na ich odzyskanie i recykling. Wprowadzenie tych regulacji ma również na celu edukację konsumentów na temat bardziej odpowiedzialnego podejścia do odpadów.
Zmiana ta spotkała się z różnymi reakcjami, zarówno wśród konsumentów, jak i producentów. Wiele osób wyraża niezadowolenie z powodu nowego sposobu użytkowania butelek, co wynika głównie z przyzwyczajenia do odkręcania nakrętek. Z kolei producenci napojów muszą dostosować swoje linie produkcyjne, co wiąże się z dodatkowymi kosztami.
Analiza przeprowadzona przez PricewaterhouseCoopers dla UNESDA i European Federation of Bottled Waters wskazuje, że koszty te mogą być znaczne, sięgając nawet 8,7 miliarda euro w skali całej Unii Europejskiej. Wyższe koszty produkcji związane z montowaniem nakrętek mogą zostać przeniesione na konsumentów, prowadząc do wzrostu cen napojów. Mimo tych wyzwań, jak wskazuje uzasadnienie dyrektywy SUP, inicjatywa ma na celu zapewnienie długoterminowych korzyści ekologicznych i promowanie zasad zrównoważonego rozwoju.