W skrócie
- Dudek był prześladowanym gatunkiem we Włoszech ze względu na przesądy, według których przynosił pecha.
- Ptak ten inspirował kultury Bliskiego Wschodu oraz Egiptu, był symbolem świętości i obecny w sztuce.
- Współcześnie dudek jest chroniony i symbolizuje walkę z fałszywymi przekonaniami o przyrodzie.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Dudek jest bez wątpienia jednym z najbardziej charakterystycznych ptaków występujących w regionie południowego Morza Śródziemnego, ale i innych częściach Europy. Inspirował od czasów starożytnych swoją niepowtarzalną sylwetką, efektownym upierzeniem i fascynującym zachowaniem.
Ptaki były licznie przedstawiane w świątyniach i na freskach. W cywilizacjach Bliskiego Wschodu i starożytnego Egiptu dudek był uważany za zwierzę święte, a jego zabijanie było zakazane. Niestety, w średniowieczu dudek, podobnie jak inne zwierzęta, padł ofiarą przesądów. Wierzono np., że ptaki gnieździły się w grobowcach, stając się w ten sposób "symbolami zła".
Prześladowany dudek
Dudek zwyczajny (Upupa epops) był do lat 60. jednym z najbardziej prześladowanych gatunków ptaków we Włoszech, a w tym kraju występuje niemal wszędzie. Utrzymywano, że gatunek przynosi pecha. Były to oczywiście przesądy, które z prawdą nie miały zbyt wiele wspólnego. W Europie Środkowej dudki w niektórych kręgach uważane są za ptaki złodziejskie, podobnie jak sroki.
Zobacz również:
Dudek stał się więc symbolem misji włoskiej organizacji ornitologicznej Lega Italiana Protezione Uccelli (LIPU), której celem jest m.in. przywracanie szacunku do natury i obalanie szkodliwych mitów na temat zwierząt. W logo tej organizacji widnieje właśnie dudek. Jest on ponadto narodowym ptakiem państwa Izrael i symbolicznym ptakiem indyjskiego stanu Pendżab.
Ale to też ofiara fałszywych przekonań i przesądów. Skąd w ogóle się wzięły?
Niecodzienny wygląd dudka mógł stać się powodem do snucia legend, a nawet bajek i powieści na jego temat. Postać dudka pojawiała się już w Biblii i Koranie, oblicze ptaka opisywane jest w starożytnych tekstach sufickich, w komediach Arystofanesa oraz w poematach Montalego i Foscola.
Dudek. Ptak z charakterystycznym czubem
Najbardziej charakterystyczną cechą zewnętrzną dudka jest oczywiście jego czub. To stojąca kępka piór o czarnych końcach, którą ten ptak może unosić podczas tańca godowego lub w celu odstraszenia drapieżników.
Upierzenie tego gatunku jest również niepowtarzalne. Dudek ma jasnobrązowe, rude pióra, skrzydła pokryte są jasno-czarnymi piórami, a dziób, długi i cienki, zakrzywia się ku dołowi.
Co się dzieje z dudkami w Europie?
Dudek był zawsze dość pospolity na całym swoim obszarze występowania, jednak w drugiej połowie XX w. jego populacja zaczęła spadać w niektórych rejonach, zwłaszcza w Europie. To wynik kilku czynników: stosowania pestycydów i intensyfikacji rolnictwa, a także niszczenia siedlisk ptaków.
Dziś liczba siedlisk dudka w Europie Środkowej maleje do tego stopnia, że w niektórych krajach (Szwajcarii, Austrii, Czechach i Niemczech) ptak ten znajduje się na czerwonej liście gatunków zagrożonych.
Dudek stopniowo zniknął z Wysp Brytyjskich (choć tu powoli się odradza), Skandynawii i Belgii, Holandii, oraz w Luksemburgu, gdzie obecnie jest uważany za gatunek wymarły. Do Polski dudki przylatują w kwietniu, odlatują we wrześniu lub październiku i zimują w Afryce.
