Żółw przewozi swój własny dom na plecach. Rozwiązanie sprawdza się, ale kosztuje bardzo dużo wysiłku. Podobne założenia mają aktualne koncepcje budowania przez ludzi siedlisk na Marsie. Oznacza to jednak, że w trasę musiałyby wyruszyć ogromne ilości ciężkich materiałów, co znacznie utrudnia przedsięwzięcie.
Dlatego trwają badania, by to uprościć. W tym celu NASA bada, czy przyszłe obiekty na Marsie będzie można tworzyć z części grzybów mającej wyjątkowe właściwości, czyli grzybni. "Po przybyciu na miejsce, poprzez rozwinięcie podstawowej struktury i dodanie wody, grzyby będą mogły rosnąć wokół tego szkieletu, tworząc w pełni funkcjonalne ludzkie siedlisko" - wyjaśnia NASA.
Jesteśmy bardzo daleko od możliwości wyhodowania użytecznych siedlisk dla Marsa, ale badania na wczesnym etapie są już zaawansowane.
Dla budynków na Ziemi
Z pewnością nowych materiałów budowlanych potrzebujemy także na Ziemi. Jednym z najważniejszych powodów jest ich dewastacyjny wpływ na nasz klimat.
Budynki globalnie odpowiadają za 39% emisji dwutlenku węgla, z czego 28% pochodzi z ich użytkowania (np. wykorzystywanie prądu z elektrowni węglowych), a 11% - właśnie z konstrukcji. Tworzenie stali, cementu i innych materiałów wykorzystywanych w budownictwie wymaga bowiem bardzo dużo energii i konkretnych technologii, które nie tak łatwo zastąpić innymi, bezemisyjnymi.
"Kiedy projektujemy dla przestrzeni kosmicznej, możemy eksperymentować z nowymi pomysłami i materiałami z dużo większą swobodą niż na Ziemi. A po zaprojektowaniu tych prototypów dla innych światów, możemy je sprowadzić na nasz" - komentuje Lynn Rothschild, główna badaczka projektu NASA dotyczącego wykorzystania grzybni.
Ale pierwsze konstrukcje z grzybni na Ziemi już powstają. Przykładem może być chociażby wieża Hy-Fi, którą wzniesiono w 2014 r. przed MoMA, nowojorskim muzeum sztuki nowoczesnej. Każda z 10 tysięcy cegieł została wykonana przez połączenie grzybni z odpadami rolniczymi. Powstała tak forma została pozostawiona, aż wyrosła w stałą masę.
Nie do porównania
W ostatnich latach badacze coraz chętniej przyglądają się zastosowaniu grzybni w budownictwie. Jedną z takich osób jest Ian Fletchet z Leeds Beckett University, który pracuje nad wykorzystaniem grzybni w połączeniu z lokalnymi materiałami, np. słomą. Tego typu materiały mogą zastępować m.in. ściany wewnętrzne i okładziny elewacyjne.
"Grzybnia składa się głównie z sieci włókien, które działają jak naturalne spoiwo, rozrastając się w ogromne sieci. Rozwijają się one poprzez trawienie składników odżywczych z odpadów rolniczych, jednocześnie wiążąc się z powierzchnią materiału odpadowego, działając jak naturalny samoskładający się klej. Cały proces wykorzystuje wzrost biologiczny, a nie kosztowne, energochłonne procesy produkcyjne" - wyjaśnia Fletcher na łamach The Conversation.
Zobacz również:
Są też przykłady pokazujące, że grzybnię można wykorzystać do tworzenia płyt pilśniowych czy cegieł. Ze względu na swoje uniwersalne właściwości nie można ich jednak porównywać z tradycyjnymi materiałami budowlanymi.
"Nie można powiedzieć: «Ten materiał jest jak papier albo drewno». Inaczej się je produkuje, inne są ich właściwości. Dlatego aplikacja materiałów z grzybni może być trudna. Czasem łatwiej wymyślić nowy produkt niż zrobić taki sam, tylko z innego materiału" - tłumaczy na stronie Uniwersytetu SWPS Róża Janusz, popularyzatorka grzybni i projektantka opakowań, która w swej pracy korzysta z materiałów biodegradowalnych.
Opakowania, zamiennik bekonu, buty
Opakowania z grzybni to zresztą jedno z popularniejszych rozwiązań, które już znalazło zastosowanie w codziennym świecie. Coraz częściej można też napotkać na stworzone w ten sposób lampy, meble, naczynia.
Nasz naturalny sprzymierzeniec w trosce o środowisko jest jednak wykorzystywany także na wiele innych sposobów. Niektóre firmy tworzą z grzybni alternatywną skórę, z której powstają paski, rękawiczki, kurtki czy buty.
Na grzybnię stawia też Quorn - popularny w niektórych krajach producent roślinnych zamienników mięsa. Tworzy je z jadalnej formy białka grzybowego, czyli tzw. mykoproteiny ("mycelium" to po polsku grzybnia).
Jego śladem chcą też pójść inni. W ostatnich dniach firma The Better Meat urządziła kolację dla zaproszonych gości. Podała na niej dziesięć dań powstałych z wykorzystaniem grzybni i... drukarki 3D. W menu znalazły się m.in. roślinne zamienniki piersi z kurczaka, foie gras i bekonu, a także kilka rodzajów deserów.
Jak więc widać właściwości grzybni służą i tym, którzy chcą chronić klimat, i tym, którzy chcą ograniczać ilość tworzyw sztucznych, i tym, którzy nie chcą się dokładać do cierpienia zwierząt.
Jakie jeszcze zastosowanie znajdzie grzybnia i jak powszechnym materiałem się stanie?
