W skrócie
- Pożary lasów w Kanadzie powodują poważne zanieczyszczenia powietrza w USA, wywołując polityczne napięcia między krajami.
- Kanadyjscy i amerykańscy politycy oraz eksperci spierają się o przyczyny pożarów, wskazując na zmiany klimatyczne jako główny czynnik.
- Skutki pożarów wykraczają poza granice państw, a dym i zagrożenie zdrowotne dotykają milionów osób po obu stronach granicy.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu
"Piszemy ten list w imieniu naszych wyborców, którzy muszą mierzyć się z duszącym kanadyjskim dymem z pożarów". Tak zaczyna się pismo skierowane do ambasador Kanady w Waszyngtonie, Kirsten Hillman, podpisane przez sześciu republikańskich kongresmenów z Minnesoty i Wisconsin. Pod listem widnieją nazwiska m.in. Toma Emmera - jednego z liderów Partii Republikańskiej w Izbie Reprezentantów. "W naszych stronach lato to najlepszy czas na spędzanie czasu na zewnątrz z rodziną, a ten dym uniemożliwia normalne życie" piszą kongresmeni.
W odpowiedzi rzeczniczka ambasady Kanady Tarryn Elliott zapewniła, że rząd "bardzo poważnie traktuje zapobieganie i zwalczanie pożarów" i przekazał list do odpowiednich agencji federalnych. Ale kanadyjscy politycy nie kryją oburzenia.
Zobacz również:
"Amerykanie robią polityczną szopkę"
Premier prowincji Manitoba, Wab Kinew, odpowiedział ostro: "To polityczne szopki. Ludzie w mojej prowincji tracą domy, a amerykańscy kongresmeni próbują robić z tego kampanię". Jak podkreślił, w walkę z ogniem zaangażowani są także amerykańscy strażacy, i to im, jego zdaniem, należy się uznanie, nie krytyka. "Ci ludzie są bohaterami, a nie pretekstem do politycznych połajanek. Niech kongresmeni sami się zaangażują, zamiast pisać listy z pretensjami" stwierdził Kinew.
Gdy premier Manitoby prowadził konferencję prasową, tylko w jego prowincji płonęły 104 ogniska pożarów, wiele z których nadal nie zostało opanowanych przez strażaków. Z miejscowości Garden Hill Anisininew Nation i Snow Lake ewakuowano tysiące osób. Pomagało wojsko.
Sezon pożarów: coraz wcześniejszy, coraz groźniejszy
Do 10 lipca 2025 r. w Kanadzie odnotowano 2672 pożary, a ponad 4 mln hektarów lasów już spłonęło. To największa strawiona przez ogień powierzchnia od rekordowego roku 2023, kiedy ogień pochłonął obszar większy niż Anglia.
Najciężej dotknięte prowincje to Saskatchewan i Manitoba, które po raz drugi w tym sezonie ogłosiły stan wyjątkowy. W połowie maja w Lac Du Bonnet zginęły dwie osoby, a wiele domów w tzw. "kraju domków letniskowych" uległo zniszczeniu.
Według danych Canadian Interagency Forest Fire Centre i środowisk naukowych, aż 93 proc. pożarów w Kanadzie wywoływanych jest przez uderzenia piorunów. Jednak ich gwałtowność i rozprzestrzenianie się są coraz bardziej związane ze zmianami klimatu.
Zobacz również:
Gorące lato i brak deszczu przyczyniły się do tragedii
Prognozy na lato 2025 są niepokojące: Environment and Climate Change Canada przewiduje, że większość kraju, zwłaszcza Atlantyk, Quebec, Ontario i północ Manitoby, doświadczy wyższych niż zwykle temperatur. Zachodnia Kanada (Alberta, Kolumbia Brytyjska, Saskatchewan) ma zmagać się z wyjątkowo niskimi opadami.
"Wchodzimy w sezon o ogromnym ryzyku pożarów" ostrzegł Bill Merryfield z Environment Canada. "Już na początku lata mieliśmy trzykrotnie więcej spalonego obszaru niż średnia dekady".
Jak podkreślił, od 1948 r. średnia temperatura latem w Kanadzie wzrosła o 1,8 stopni Celsjusza: to wzrost dwukrotnie szybszy, niż globalna średnia. W Arktyce tempo ocieplenia jest jeszcze wyższe - trzy razy ponad średnią światową. Przekłada się to na rosnącą ilość pożarów. Szacunkowo od 2000 r. pożary pochłonęły w Kanadzie lasy o łącznej powierzchni 72 mln ha: większej, niż obszar całej Francji.
Pożary jako element natury? Tak, ale nie w tej skali
Rząd Kanady przypomina, że pożary to naturalny element cyklu życia borealnych lasów. Pomagają w regeneracji ekosystemów i są nieodłącznym elementem krajobrazu. Ale to, co dzieje się w ostatnich latach, przekracza naturalne granice.
"Zjawiska takie jak ten sezon pożarów są wzmocnione przez susze, wysokie temperatury i wiatry. To już nie są pożary naturalne - to pożary w świecie zasilanym przez klimat antropogeniczny" mówi Jennifer Smith z Environment Canada.
A do tego dochodzi coraz większa liczba ludzkich osiedli w rejonach leśnych, rozbudowa infrastruktury, oraz spadek nakładów na aktywne zarządzanie lasami, czyli m.in. kontrolowane wypalanie czy wycinanie martwego drewna.
Zobacz również:
Czy Kanada robi za mało?
Amerykańscy kongresmeni twierdzą, że źródłem problemu jest "brak aktywnego zarządzania lasami" i sugerują, że Kanada powinna wdrożyć nowe technologie, by szybciej wykrywać i tłumić pożary. Pada też oskarżenie o "podpalenia" jako główne źródło ognia, choć dane temu przeczą.
Kanadyjscy urzędnicy ripostują, że większość pożarów wywoływana jest siłami natury i że kraj inwestuje w systemy wczesnego ostrzegania i reagowania, a także współpracuje z partnerami międzynarodowymi, w tym z USA.
"To nie kwestia technologii, tylko skali wyzwania. Po prostu mamy coraz bardziej palny klimat" mówi meteorolog Johanna Wagstaffe w programie CBC.
Dym, który nie zna granic
Efekty pożarów odczuwane są daleko poza Kanadą. W USA dym znad północnych stanów wprowadza stany wyjątkowe jakości powietrza, ogranicza widoczność, nasila schorzenia układu oddechowego i wpływa na codzienne życie. To dlatego politycy w USA zaczęli kierować oskarżenia pod adresem Kanady zamiast, jak sugerują kanadyjscy eksperci, skupić się na globalnej walce ze zmianami klimatu.
Jak zauważa prof. Katherine Hayhoe, klimatolożka i doradczyni rządu USA: "To nie jest wina Kanady. To zjawisko globalne. Tylko wspólnie możemy ograniczyć liczbę takich sezonów".
Zobacz również:
Jeśli obecne trendy się utrzymają, tegoroczne lato nie będzie wyjątkiem, lecz początkiem nowej normy. Kanadyjski klimat ociepla się dwukrotnie szybciej niż średnia światowa, co czyni kraj jednym z głównych frontów walki ze skutkami globalnego ocieplenia.
"Z każdym rokiem będziemy mieć więcej dni ekstremalnie gorących, dłuższe okresy suszy, większe ryzyko pożarów i więcej zniszczeń" mówi Merryfield.
Zatem choć granicę między Kanadą a USA można narysować na mapie, dym i skutki zmian klimatu tej granicy nie uznają.
