W skrócie
- Permska katastrofa była największym masowym wymieraniem w historii Ziemi, podczas którego wyginęło 95 proc. gatunków morskich i 70 proc. lądowych.
- Nowe badania wskazują, że długotrwały kryzys klimatyczny po permskiej zagładzie był konsekwencją załamania się roślinności i utraty zdolności środowiska do sekwestracji węgla.
- Artykuł ostrzega, że po przekroczeniu pewnych progów klimatycznych, podobne procesy mogą doprowadzić do katastrofy także we współczesnych czasach.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie.
Wielkie wymieranie permskie kończyło erę paleozoiczną. To umowna granica między paleozoicznym światem złożonym z np. gadów ssakokształtnych a nową erą z dominującymi dinozaurami. O zagładzie, do której doszło z końcem permu wiemy już coraz więcej i możemy też oszacować jej niebywałe rozmiary oraz przyczyny i skutki.
Nie tak dawno informowaliśmy, że świat po tej zagładzie wstał z kolan szybciej niż zakładaliśmy. Po najbardziej niszczycielskim wymieraniu w historii tropikalne niektóre ekosystemy przybrzeżne wzdłuż rzek i terenów podmokłych odrodziły się w ciągu zaledwie 2 mln lat, to naprawdę szybko. Tak działo się właśnie w dzisiejszych Chinach. Wygląda na to, że mokradła były miejscem, gdzie życie znalazło azyl i szansę.
Zobacz również:
Co było powodem tej katastrofy? Ponad 250 mln lat temu na świecie zapanowało globalne ocieplenie, które wzmogło gwałtowność pogody. Nie ono samo było zabójcze, ale szybkie tempo, w jakim nastąpiło.
Organizmy lądowe i morskie epoki permu nie miały dość czasu, by w ramach ewolucji przystosować się do zmieniających się zbyt szybko warunków na Ziemi.
Masowe wymieranie permskie było efektem problemów z węglem
"Nature Communications" donosi jednak o nowych ustaleniach w sprawie permskiej zagłady. To materiał o wiele mówiącym tytule "Wczesnotriasowy klimat supercieplarniany spowodowany załamaniem się roślinności".
Wczesny trias to pierwszy okres nowej ery mezozoicznej, który nastał po permskim wymieraniu. Jak czytamy, masowe wymieranie na przełomie permu i triasu, a zatem na przełomie paleozoiku i mezozoiku, przypisuje się mocnemu globalnemu ociepleniu wywołanemu przez aktywność wulkanów w rejonie Syberii.
Nie jest jednak jasne, dlaczego warunki supercieplarniane utrzymywały się przez około pięć milionów lat po tych erupcjach, a jedną z możliwości jest to, że powolna odbudowa roślin ograniczyła sekwestrację węgla.
Zobacz również:
Sekwestracja węgla, czyli tak zwane CCS, to pojęcie oznaczające zdolność środowiska do wychwytywania związków węglowych, takich jak dwutlenek węgla, które są uwalniane do atmosfery i powoduję efekt cieplarniany. Zatrzymywanie węgla w tkankach roślinnych to klucz do utrzymania życia na Ziemi. Utrata naturalnej zdolności do sekwestracji węgla może mieć poważne konsekwencje dla środowiska i w permie miało.
Świat ma progi klimatyczne, których przekroczenie to zagłada
Jak piszą naukowcy, utrata roślinności lądowej podczas wymierania permskiego, szczególnie w regionach tropikalnych, doprowadziła do powstania systemu ziemskiego o niskim poziomie sekwestracji węgla i ograniczonym wietrzeniu chemicznym, co skutkowało długotrwałym wysokim poziomem dwutlenku węgla.
Badania nad katastrofą sprzed ponad 200 mln lat prowadzą wprost do wniosku, że istnieją progi, w których ocieplenie może być wzmacniane przez załamanie się roślinności. Ich przekroczenie oznacza nieuchronną zagładę. Nie ma wtedy odwrotu.
Pytanie, czy ludzkość taki punkt przekracza albo przekroczy w czasach nam współczesnych? Wedle tych badań mocno się do niego zbliżyliśmy. Znakiem ostrzegawczym zdradzającym osiągnięcie punktu z załamaniem sekwestracji węgla jest nagły wzrost aktywności wulkanicznej na świecie.
Podobny efekt był charakterystyczny nie tylko dla wymierania permskiego, ale i innych, np. triasowego czy kredowego. Przypisywano mu zgubny wpływ na atmosferę ziemską i losy życia na Ziemi, ale może się okazać, że nie jest przyczyną, ale już skutkiem wcześniejszych zmian polegających na zachwianiu i załamaniu się obiegu węgla w przyrodzie.
Zobacz również:
"Po przekroczeniu pewnego poziomu temperatury globalnej przy pewnym poziomie globalnego ocieplenia nastąpi zamieranie roślinności, co może prowadzić do dalszego ocieplenia poprzez zakłócenie obiegu węgla w świecie roślin" - alarmują naukowcy.
"W systemie życia na Ziemi istnieją progi, których przekroczenie nieuchronnie przyspiesza zmianę klimatu i potencjalnie utrzymuje niekorzystne warunki klimatyczne przez miliony lat, co ma dramatyczne konsekwencje dla globalnego zachowania ekosystemów. Oznacza zagładę i nieuchronne wymieranie" - podsumowują badacze na łamach "Nature Communications".
Zwierzęta, które wybiliśmy. Czy je znasz? Sprawdźmy
