W skrócie
- W XIX wieku ogromne stada bizonów przemierzały prerie Ameryki Północnej, co miało istotny wpływ na krajobraz i ekosystem.
- Masowa eksterminacja bizonów przez białych osadników doprowadziła do niemal całkowitego ich wyginięcia, a prerie zamieniono w pola uprawne.
- Obserwacje z Parku Narodowego Yellowstone pokazują, że powrót bizonów sprzyja odradzaniu się prerii i odbudowie naturalnych obiegów azotu.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu
Podbój Dzikiego Zachodu w XIX wieku to także zagłada istniejącego wówczas świata przyrody i jej związków z ludźmi. Kształtowały się one od tysięcy lat, odkąd Paleoindianie dotarli do Ameryki Północnej z Azji przez lądowy pomost zwany Beringię. Kiedyś polowali na stada mamutów, a po ich wymarciu - na ogromne stada bizonów.
Niektóre z nich podczas migracji liczyły miliony sztuk. W zupełności wystarczały Indianom do zapewnienia ich potrzeb na cały rok. Dostarczały mięsa, skór, tłuszczu, kości, ale stanowiły też kluczowy element krajobrazu i północnoamerykańskiej przyrody. Tak ogromne skupiska wielkich ssaków działały na nią w sposób bardzo silny.
Zobacz również:
Wraz z podbojem Dzikiego Zachodu znikały jednak bizony i znikał świat Indian, którzy na nie polowali. Jeszcze na początku XIX wieku liczbę stad przemierzających prerie szacowano na 30 do 70 milionów sztuk. Masowe zabijanie tych zwierząt przez białych osadników z użyciem broni palnej spowodowało, że w 1890 r. zostało ich zaledwie mniej niż 1 tys. Osadnicy strzelali do bizonów dla rozrywki, nie dla zaspokojenia głodu. Tępili je również dlatego, by pozbyć się w ten sposób Indian i odzyskać prerię pod uprawy i linie kolejowe.
Bizon znalazł się na krawędzi wymarcia
W pierwszych latach XX wieku bizon amerykański znalazł się na krawędzi wymarcia tak jak jego bliski krewniak z Europy - żubr. W 1902 r. mieliśmy ostatnie 100 zwierząt i wtedy dopiero ruszyła kompleksowa ochrona gatunku.
Po ponad 100 latach bizonów w USA i Kanadzie żyje na wolności 30 tys. Znajdują się w rezerwatach i parkach narodowych, nie przemierzają już tysięcy kilometrów prerii. Zwłaszcza że nie za bardzo jest już co przemierzać. Preria została zamieniona w pola uprawne, niemal zanikła.
Te ostatnie enklawy bizonów to chociażby Park Narodowy Yellowstone, najstarszy na świecie i utworzony już w 1872 r. Ten obszar chroniony szybko stał się ważnym miejscem przetrwania bizonów i pozostaje nim do dzisiaj. I to właśnie z tego parku pochodzą dość zaskakujące obserwacje związane z tymi ssakami.
Zobacz również:
Badania opublikowane w "Science" wskazują na to, że wpływ bizonów na roślinność Yellowstone jest ogromny. Tam, gdzie się one pojawiają, pojawia się też preria. Naukowcy przeprowadzili eksperyment związany z porównaniem sytuacji, w której na jednym obszarze pasły się bizonów z tą, gdy ich nie było. Tereny, na których pasły się bizony, znacząco różniły się od tych niedotkniętych i ich kopytami. Rosła liczba mikroorganizmów mieszkających w glebie, rosła zawartość azotu zarówno w glebie, jak i roślinach. Okazuje się, że powrót największych ssaków lądowych Ameryki Północnej na ich dawne tereny występowania wskrzesza ekosystemy trawiaste i pobudza sieć pokarmową. Powstaje nowa sieć obiegu azotu, rośliny stają się bogatsze w białko o 150 procent.
Bizony stymulują powstawanie prerii i obieg azotu
Wyniki badań pokazują, że wędrujące bizony przyczyniają się do utrzymania niskich, gęstych i bogatych w białko traw i ziół. Po ich przejściu rośliny silnie wydzielają do gleby dawki węgla, co pobudza mieszkające w glebie mikroorganizmy. One z kolei zwiększają ilość amoniaku i azotanów, niezbędnych do wzrostu nowych roślin. Powstaje obieg, który działa korzystnie na przyrodę, a mówimy jedynie o samym przejściu zwierząt przez prerię. Dodajmy do tego jeszcze nawóz w postaci odchodów i moczu bizonów.
Preria po prostu wraca tam, gdzie już jej nie było, a wraca właśnie dzięki bizonom. To działa na wyobraźnię, gdyż pozwala łatwo sobie wyobrazić, jak ogromny musiał być wpływ wielkich stad tych ssaków na dawne ekosystemy Ameryki Północnej.
Nie tylko kraina grizli i bizonów. Jak dobrze znasz zwierzęta Stanów Zjednoczonych
