Sępy to czołowi padlinożercy świata ptaków. Zarówno te ze Starego Świata, jak i amerykańskie urubu są czyścicielami przyrody zjadającymi padlinę. Wykrywają ją ze sporych odległości i konsumują zanim się rozłoży. Od dostępności takiego pożywienia uzależniają swoje miejsca bytowania.
Padlinożercy są kluczowi dla przyrody
Kilka gatunków pojawia się jednak w Europie, a nawet w Polsce. Zalatują do nas sępy płowe czy sępy kasztanowate, które są ptakami większymi nawet od orłów i bielików.
W wielu państwach Europy trwają akcje przywrócenia tych sępów, np. we Francji, Włoszech czy na Bałkanach. To ruchy, które mają uzdrowić ekosystemy, gdyż sępy są w nich niezwykle ważne.
Zobacz również:
Nowe badania opublikowane na łamach "Ecology and Evolution" wskazują na to, że nawet ważniejsze niż się komukolwiek zdawało. Center for Ecology and Conservation na Uniwersytecie w Exeter oraz OSA Conservation w Kostaryce przeanalizowało wpływ urubu, które są odpowiednikami sępów Starego Świata i spełniają podobną rolę.
Eksperymenty polegały m.in. na umieszczaniu padliny w miejscach dostępnych dla ptaków oraz w takich, do których dostępu nie miały (w klatkach). Naukowcy zmierzyli, jak szybko mięso znikało z udziałem i bez udziału ptaków.
Wyniki były zarówno zaskakujące, jak i niepokojące. W miejscach, do których urubu i sępy mogły się dostać, padlina była zjadana w tempie mniej więcej 9,5 kg dziennie. Tam, gdzie ptaki nie miały dostępu, znikało 4,8 kg dziennie. To kolosalna różnica o ogromnym znaczeniu dla przyrody.
Bez sępów rośnie liczba muchówek i ich larw
Kiedy bowiem padliny nie zjadały ptaki, zabierały się za nią inni destruktorzy, głównie owady i ich larwy. To chociażby mięsożerne muchówki, a także chrząszcze żywiące się truchłem.
Liczba owadów żerujących na padlinie, do której sępy nie miały dostępu, wzrosła wręcz lawinowo.Mowa zwłaszcza o muchówkach, u których był to wzrost dwukrotny.
Ciekawostką jest fakt, że nie rosła za to liczba chrząszczy czy innych padlinożerców. To znaczy, że brak sępów, które z reguły rozpoczynają ucztę na padłych zwierzętach, ma zasadniczy wpływ głównie na liczbę much. Bez ptaków rozkład mięsa jest wolniejszy, procesy gnilne silniejsze, jest też więcej chorób.
Zobacz również:
Warto przy tym pamiętać, że sępy oraz urubu są zwierzętami o takim zróżnicowaniu gatunków, by miało to wpływ właśnie na konsumpcję padliny. Sęp uszaty jest jednym z największych padlinożernych ptaków świata. Waży 9 kg, ma 2,8 metra rozpiętości skrzydeł, nagą czerwoną głowę i potężny dziób. Jest kluczowy, bowiem dzięki niemu potrafi otworzyć padlinę, tzn. rozpruć powłoki ciała, czego nie są w stanie zrobić inne zwierzęta.
Częstym widokiem na afrykańskiej sawannie są grupy sępów plamistych czy sępów afrykańskich zbierające się przy padlinie i czekające na przybycie choćby jednego sępa uszatego, by ten rozpruł zwierzę i zaczął ucztę. Bez niego nie jest ona możliwa. Już to pokazuje, że system konsumowania martwych ciał jest u tych padlinożerców przemyślany i złożony.
Bez sępów ekosystemy nie mogą funkcjonować dobrze
"Nasze badania podkreślają wyjątkową i niezastąpioną rolę, jaką sępy odgrywają w przyrodzie jako naturalna ekipa sprzątająca" - mówi Julia Grootaers, badaczka z Uniwersytetu w Exeter.
I dodaje, że zarówno w Kostaryce, jak i w Kenii w Afryce czy Hiszpanii, wszędzie tam, gdzie żyją sępy Starego i Nowego Świata, są one kluczowe dla łańcucha pokarmowego.
Inne duże kręgowce padlinożerne jak hieny, szakale, kojoty, wilki nie są w stanie tak napędzić rozkładu martwych ciał jak robią to właśnie sępy. Nie w takim tempie i takiej skali.
Tym bardziej niepokojący jest fakt, że tak wiele gatunków sępów to dzisiaj zwierzęta ginące, a ich liczba spada. Jeszcze bardziej niepokoi to, że do tego spadku przyczyniają się ludzie, którzy nie lubią tych ptaków i zabijają je. Bez świadomości konsekwencji dla przyrody.
Wiesz, których zwierząt nie spotkamy w Polsce? Sprawdź się w quizie
