Mówimy bowiem o jednym z najszerzej rozpowszechnionych węży Afryki. Żmija sykliwa jest mieszkanką w zasadzie całego kontynentu, z wyjątkiem Sahary i okolic najbardziej pustynnych oraz najgłębszych lasów deszczowych serca kontynentu i jego zachodniej części - tam spotyka się inne jej krewniaczki, chociażby wyspecjalizowaną w polowaniach w lesie żmiję gabońską.
Na tak wielkim obszarze Afryki (a także południowej części Półwyspu Arabskiego w Jemenie i Arabii Saudyjskiej, jak również na niedużym skrawku Maroka w północnej części kontynentu) żmija sykliwa zdołała się dostosować do bardzo różnych siedlisk.
Najchętniej wybiera otwarte, trawiaste równiny, np. sawanny, ale mieszka też w lasach, na półpustyniach i terenach zmienionych przez człowieka. Szczególnie cenne okazały się dla niej pola uprawne, gdzie sadzone przez ludzi rośliny ściągają sporo gryzoni.
Gryzonie to podstawa jej diety. W ich poszukiwaniu niekiedy zapuszcza się nawet pod ludzkie siedziby, ale pola to dla niej szwedzki stół. Tam, gdzie ludzie sadzą proso, sorgo, bataty, jęczmień, pszenicę i inne rośliny, tam nieuchronnie pojawiają się gryzonie. I tam zjawiają się też żmije sykliwe.
Żmija sykliwa może uśmiercić dorosłego człowieka
To dość ryzykowne, jako że wąż ten dysponuje dużą szybkością i zwinnością, do tego stopnia, że wyrzuca ciało na jedną trzecią własnej długości, a może ona przekraczać półtora metra, a nawet więcej.
Jad zwierzęcia także jest bardzo silny. 100 mg toksyny pozwala uśmiercić dorosłego człowieka w ciągu doby. Z tego powodu żmija sykliwa odpowiada za bardzo dużo ukąszeń oraz zgonów w Afryce. To ok. 15 proc. wszystkich ugryzionych, aczkolwiek w tej liczbie jest też sporo ludzi z powikłaniami na skutek złego leczenia.
Zobacz również:
Dodajmy do tego szeroki zasięg i mamy jasność, dlaczego otwiera ona listę ofiar jadowitych węży na kontynencie afrykańskim. I dlaczego ludzie tam się jej obawiają.
Nowe badania przedstawione w "Scientific Reports" wskazują jednak na to, że może nie każdy wąż, ale każdy kij ma dwa końce. Duży zasięg żmii sykliwej i jej powszechność sprawiają zarazem, że ma ona ogromny wpływ na regulowanie liczby gryzoni.
Prof. Graham Alexander z University of the Witwatersrand w Johannesburgu w RPA wykazał, że znaczenie tego gada dla liczby małych kręgowców w Afryce jest olbrzymie. Badania dotyczyły wysypów gryzoni, jakie mają miejsce podczas opadów deszczu i pory deszczowej w Afryce.
Okazuje się, że żmije sykliwe dostosowują się do tych warunków w taki sposób, zwiększając masę swego ciała. Doraźnie, aby zaspokoić głód dostępnym pokarmem. To czas, gdy żmija jest w stanie zjeść nawet 12 razy więcej gryzoni niż w porze suchej.
Apetyt rośnie w miarę jedzenia. 12-krotnie
Pozwala jej na to zmiennocieplność, która jest gospodarką metaboliczną zupełnie różną niż w wypadku istot stałocieplnych jak my. Gad nie musi dostarczać organizmowi regularnie posiłków i jeść każdego dnia. Może to robić po długim poście.
W wypadku żmii sykliwej mogą być to nawet - bagatela - dwa lata! Wąż jest w stanie głodować po to, aby w okresie wysokiej dostępności gryzoni najeść się po wielokroć. Wtedy przyrosty masa ciała zwierzęcia mogą sięgać nawet jednej czwartej.
Zobacz również:
To mniej więcej tak jakbyśmy doraźnie tyli po 20 kg, bo akurat stół jest zastawiony, po czym nie jedli zupełnie nic przez kilka miesięcy.
Niewiele zwierząt na świecie jest w stanie zwiększyć swój apetyt w takim stopniu, aż dwunastokrotnie. I to już pokazuje jak ogromną rolę w kontrolowaniu liczby gryzoni odgrywa w Afryce to zwierzę.
Bez jego obecności na polach te małe ssaki pożarłyby plony. Obecność żmii sykliwej jest ryzykowna i grozi pokąsaniem, ale przynosi też ogromne korzyści. Ich znaczenie gospodarcze wkracza już w strefę makro.
Węże, dlaczego to muszą być akurat węże?! - mawiał Indiana Jones. Znasz polskie węże?
