Zlatują do nas na zimę, nie boją się ludzi. W wodzie są jak korki

Dodatkowo są to ptaki niepłochliwe, nie znają człowieka i go ignorują. Młode urodzone w arktycznej tundrze dopiero podczas pierwszej w życiu wędrówki na południe spotykają tereny ucywilizowane, przekształcone i spotykają ludzi.

Stąd też zwykle obserwuje się je z bliska i długo bez konieczności podchodzenia czy używania lunety. Spektakularny sposób żerowania polegający na kręceniu się i tworzeniu wodnego wiru wydobywającego pokarm na powierzchnię tak absorbuje płatkonoga, że zupełnie ignoruje obecność obserwatorów.

Płatkonogi to grupa szczególnych ptaków w rzędzie ptaków siewkowych. Płatkonogi to charakterystyczne trzy gatunki: szydłodzioby, płaskodzioby i trójbarwny. Gniazdują głównie w strefie arktycznej, a zimują w strefie tropikalnej i na południowej półkuli.

Płatkonogi są znane z tego, że występuje u nich odwrócony dymorfizm płciowy. U ogromnej większości ptaków samce są bardziej kolorowo ubarwione i zabiegają o względy potencjalnej partnerki. U płatkonogów odwrotnie, samice są bardziej kolorowe, rywalizują o skromniej ubarwione samce i bronią swojego terytorium.

Samice są też większe od samców, a największa różnica występuje u amerykańskiego płatkonoga trójbarwnego. Jego samica jest większa aż o 35 proc. od samca. Samcom przypada też wyłączna rola opieki nad czterema jajami zniesionymi przez samicę do gniazda. Po wykluciu się piskląt też jedynie samiec zajmuje się wychowaniem potomstwa.

Płatkonogi mają spłaszczoną bocznie nogę, a konkretnie kość skokową i palce otoczone płatkami skóry z niewielką błoną. Taka budowa nóg ułatwia im pływanie i tworzenie charakterystycznego wiru wodnego.

Mają także sute upierzenie na brzuchu, które zatrzymuje powietrze, przez co pływają z łatwością i utrzymują się na powierzchni wody jak korki. To właśnie ten sposób pływania ułatwia wypatrzenie ich podczas obserwacji nad wodą.

Płatkonóg szydłodzioby jest regularnym migrantem spotykanym w różnych miejscach w Polsce, głównie jesienią i są to najczęściej młode ptaki. Najczęściej widywany jest na wybrzeżu ale są to zwykle pojedyncze ptaki, rzadziej stada do kilku osobników w jednym miejscu. Wyjątkowo zdarzają się koncentracje liczące nawet ponad 100 ptaków.

Najczęściej widywane są w Zatoce Gdańskiej w Ujściu Wisły, ale wiąże się to także z tym, że właśnie to miejsce jest regularnie odwiedzane przez ornitologów. W centrum Polski płatkonogi szydłodziobe obserwowane są na dużych zbiornikach zaporowych. Każde spotkanie z tym ptakiem jest dużym wydarzeniem, bo nie pojawiają się u nas co roku.

Dużo rzadszy jest płatkonóg płaskodzioby, który zalatuje do Polski jedynie sporadycznie. Gniazduje dalej na północ niż powszechniejszy u nas płatkonóg szydłodzioby lęgowy już w Skandynawii i na Islandii.

Najbliższe lęgowiska płatkonoga płaskodziobego są na Svalbardzie, a główny obszar lęgowy znajduje się w tundrze środkowej Syberii. W grudniu 2025 r. był widziany przy tamie Zbiornika Goczałkowickiego. To już trzecia obserwacji tego gatunku w XXI w. w tym miejscu.

Najrzadszy w Europie z płatkonogów jest płatkonóg trójbarwny, bo zalatuje wyjątkowo. Częściej pojawia się (ale też niecorocznie) na Wyspach Brytyjskich, na wybrzeżu Norwegii, w Szwecji, Niemczech i Holandii. W każdym z tych krajów widziany był już powyżej 10 razy w XXI w.

Zaskakująco w ostatnich latach pierwszych obserwacji tego gatunku dokonano w Tunezji i w Izraelu. W Polsce nadal czekamy aż i ten płatkonóg doleci i trafi na godnych obserwatorów, którzy będą w stanie go dostrzec i zrobić odpowiednia dokumentację zdjęciową.

Potem taki fakt zgłasza się do Komisji Faunistycznej, która później zatwierdzi obserwację. Wtedy dopiero nowy gatunek trafi na listę ptaków krajowych i wzbogaci naszą awifaunę o nowy gatunek, zalatujący aż z Ameryki Północnej.