W skrócie
- Na kanadyjskich Terytoriach Północno-Zachodnich znaleziono skamieniałości prymitywnych zwierząt z okresu ediakarskiego, które przesuwają początek złożonego życia i rozmnażania płciowego o 10 mln lat wstecz.
- Odkrycie sugeruje, że fauna Morza Białego powstała głębiej na dnie morskim i dopiero później zasiedlała płytsze wody, co potwierdzają szczątki znalezione w Kanadzie.
- Fauna ediakarska wykształciła się jeszcze przed powstaniem twardych części ciała u zwierząt, a jej przedstawiciele byli przodkami grup takich jak nicienie, parzydełkowce i mięczaki.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Okres ediakarski to ważny moment w dziejach Ziemi, jeden z najważniejszych. To ostatni okres neoprotezoiku, który trwał od 635 do 541 mln lat temu. Miliony lat przed dinozaurami i ich zagładą doszło do gigantycznego wymierania życia na Ziemi nazwanego wymieraniem ediakarskim - od wzgórz Ediacara w Australii, gdzie odnaleziono na nie dowody.
Po tej katastrofie rozpoczął się kambr, pierwszy okres ery paleozoicznej - nowej ery w dziejach Ziemi, gdy rozwinęło się nowe życie. Mówimy o wielkiej kambryjskiej eksplozji życia, do której doszło około 541 mln lat temu. Wtedy, relatywnie szybko, bo w zaledwie kilkanaście milionów lat, organizmy ewoluowały tak szybko, że powstały wtedy podstawowe typy zwierząt, jakie znamy dzisiaj. Oczywiście wciąż jeszcze tylko w morzu.
Okres ediakarski - niezwykle tajemniczy - budzi jednak zainteresowanie naukowców i paleontologów nie tylko z uwagi na to wielkie wymieranie, ale także z uwagi na możliwe starsze początki wielu form życia, które powstało właśnie wtedy.
Zobacz również:
Tego dowodzi odkrycie w bardzo niedostępnym terenie, jakim są lodowate Terytoria Północno-Zachodnie w Kanadzie. To ogromny i bardzo słabo zaludniony oraz kiepsko dostępny obszar leżący na samej północy Kanady, blisko bieguna północnego.
W krainie Inuitów i niedźwiedzi polarnych zaczynało się życie
Dzisiaj to kraina Inuitów, fok, niedźwiedzi polarnych i zimna, ale ponad 500 mln lat temu rozkwitało tam życie. Nazwa okresu ediakarskiego pochodzi - jak wspomnieliśmy - od wzgórz w Australii, ale także Kanada dostarcza wielu bezcennych znalezisk na temat początków życia na Ziemi.
Ediakar nastąpił po kriogenie, czyli przerażającym wręcz okresie w dziejach Ziemi, gdy cała została ona skuta lodem, prawdopodobnie aż po równik. Występowanie monstrualnych lodowców i zlodowaceń stwierdzono wówczas na wszystkich kontynentach, także tych, które znajdowały się na równiku. Aż trudno sobie to wyobrazić, podobnie jak to, jakim cudem życie na Ziemi (już istniejące, acz prymitywne) wtedy przetrwało.
Średnia, podkreślmy, średnia temperatura spadła wtedy do -50 stopni Celsjusza. Ostatni okres tej lodowej ery to właśnie ediakar. Rozpoczął się 635 mln lat temu i Ziemia wtedy stopniowo rozmarzała.
W okresie ediakarskim, który trwał od 635 do około 540 mln lat temu, istniała fauna zwana Fauną Morza Białego, od szczątków organizmów wyłowionych z dna Morza Białego w Rosji. Był to trzeci zespół organizmów morskich po starszych i o wiele prymitywniejszych faunach z Avalon i Nama.
Pierwsza obejmowała m.in. rangeomorfy, pierwsze niemikroskopijne organizmy na Ziemi, a druga skupiała szereg prymitywnych istot o rurkowatym ciele. Fauna Morza Białego istniała między 560 a 550 mln lat temu. Należące do nich organizmy o miękkich ciałach zachowują się bardzo rzadko, ale ich szczątki znalezione na Terytoriach Północno-Zachodnich w Kanadzie są dowodem na początki płciowego rozmnażania się tych prymitywnych zwierząt sprzed grubo ponad 500 mln lat.
I zarazem przesuwają granicę początków rozmnażania płciowego i rozwoju pierwszych złożonych organizmów zwierzęcych o dobre 10 mln lat wstecz, aż do 567 mln lat temu. Były to organizmy denne albo przydenne, odżywiające się dzięki otworom w jamie brzusznej.
Pisze o tym odkryciu "Science Advances", gdzie czytamy, że w przeciwieństwie do poprzednich lokalizacji, znalezisko z Kanady wskazuje na starsze pochodzenie fauny Morza Białego, w tym najstarszych ruchliwych zwierząt dwubocznie symetrycznych.
Potwierdzają one hipotezę o powstawaniu wzorca budowy ciał i rozmnażania się zwierząt z głębszego dna morskiego, a następnie zasiedlania płytszych wód przez te organizmy, gdzie następowała dalsza ewolucja.
Fauna ediakarska powstała zanim większość zwierząt miała zdolność wytworzenia jakichkolwiek twardych części, takich jak muszle czy kości, dlatego większość z nich ma miękkie ciała.
Wiemy jednak, że mamy do czynienia ze zwierzętami, z których potem w czasie kambryjskiej eksplozji życia ewoluowały nicienie, parzydełkowce, mięczaki i inne, a także zwierzęta zupełnie niespokrewnione z jakimikolwiek żyjącymi obecnie.
