Wrócił olbrzym, którego myśliwi i kłusownicy wytępili 40 lat temu

Przez lata wydawało się, że nie ma w Ugandzie i całej Afryce Wschodniej miejsca dla nosorożców białych - wielkich ssaków lądowych, od których większe są jedynie słonie. Nosorożec biały jest największym współcześnie żyjącym nosorożcem. Osiąga aż ponad 4 metry długości, wagę trzech i pół tony, a sam jeden przedni róg może u niego dorastać do półtora metra. To olbrzym, wyraźnie górujący rozmiarami nie tylko nad wszystkimi nosorożcami azjatyckimi, ale także nad drugim afrykańskim gatunkiem, którym jest nosorożec czarny.

Obie te nazwy są powszechnie uznane, aczkolwiek wynikają z nieporozumienia. Nosorożec biały bowiem bynajmniej nie jest biały, a jego skóra jest szara albo nawet brązowa. Określenie "biały" wzięło się stąd, że mieszkający w południowej Afryce burscy osadnicy mówili na niego "wide" czyli szeroki. Nosorożec biały tym się bowiem różni od czarnego, że ma szeroki, płaski i niemal kwadratowy pysk, który jest świetnie dostosowany do ścinania traw i ziół. To zwierzę zjada je jak kosiarka, natomiast nosorożec czarny ma inny pysk, wąski i zakończony skórnym wyrostkiem. On służy do zrywania gałązek i liści z zarośli i wyżej rosnącej roślinności. W ten sposób oba nosorożce mogą bez wchodzenia sobie w drogę żerować na tej samej przestrzeni.

Ktoś kiedyś źle czy niewyraźnie usłyszał "wide" i tak nosorożec o płaskim pysku został nosorożcem białym, zwanym niekiedy nosorożcem szerokonosym albo tęponosym.

Zachował się on głównie w południowej Afryce, z małymi i ginącymi populacjami w środkowej części kontynentu. Niemal wszystkie nosorożce białe ze wschodniej Afryce wyginęły w XX wieku i to w sporej mierze je miał na myśli Bernhard Grzimek, gdy pisał swą książkę "Nie ma miejsca dla dzikich zwierząt" z 1954 r. Ten pochodzący z Nysy niemiecki przyrodnik zakładał park narodowy Serengeti w Tanzanii i uważał, że w XXI wieku nie będzie już w tej części Afryki dużych ssaków - ssaków, nosorożców i innych. Na szczęście się pomylił.

Uganda swoje nosorożce białe straciła jeszcze w 1983 r., gdy wykończyły je polowania dewizowe, kłusownictwo i rządy Idi Amina. To wówczas, ponad 40 lat temu w ugandyjskim Parku Narodowym Doliny Kidepo zginął ostatni tutejszy nosorożec biały i wydawało się, że słowa Bernharda Grzimka znalazły potwierdzenie. W tym państwie o przepięknej i różnorodnej przyrodzie akurat dla nosorożców białych miejsca nie było.

Jak jednak podaje Uganda Wildlife Authority (UWA), dwa nosorożce zostały właśne ponownie wprowadzone do Parku Narodowego Doliny Kidepo. Jest to część planu, który zakłada wypuszczenie na ten obszar ośmiu nosorożców. Przemawiając podczas ceremonii przekazania pierwszych dwóch zwierząt dyrektor wykonawczy Uganda Wildlife Authority, dr James Musinguzi, nazwał to kamieniem milowym w dążeniu Ugandy do ochrony przyrody.

Wypuszczenie olbrzymów poprzedziło studium wykonalności reintrodukcji nosorożców na wolności, w którym badane były odpowiednie siedliska, wymagania ekologiczne i warunki bezpieczeństwana obszarach chronionych w Ugandzie. Park Narodowy Doliny Kidepo został wskazany jako jedno z najbardziej odpowiednich miejsc do reintrodukcji tych zwierząt, z szansami na ich odrodzenie.

Tę akcję poprzedziła zamknięta hodowla nosorożców w rezerwacie Ziwa w Ugandzie, gdzie były one przystosowywane do przyszłego życia na wolności. Tam uruchomiony został żmudny projekt przywracania wielkich ssaków dawnym terenom Afryki wschodniej i środkowej.

Nosorożców białych w całej Afryce zostało ok. 15 tys. osobników, z czego 98 proc. zamieszkuje państwa południa kontynentu. Największa populacja mieszka w Republice Południowej Afryki.