W skrócie
- W mezozoiku duże głowonogi, takie jak Enchoteuthis, padały ofiarą drapieżników morskich, mimo braku kaszalotów.
- Znalezisko z Manitoby potwierdza, że prehistoryczne ośmiornice były atakowane przez takie drapieżniki, jak mozazaury czy duże drapieżne ryby.
- Analiza skamieniałości wskazuje na śmiertelne ugryzienia zadane tuż przed śmiercią przez dużego drapieżnika.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Kaszaloty stały się wielorybami poniekąd wyspecjalizowanymi w łowach na duże głowonogi takie jak kałamarnica olbrzymia czy kałamarnica kolosalna. Te mityczne i bardzo rzadko widywane na powierzchni bezkręgowce mają mierzyć od kilku do nawet kilkunastu metrów długości. To największe bezkręgowce na Ziemi i poważne wyzwanie nawet dla wieloryba. A że żyją głęboko pod wodą, kaszaloty nauczyły się po nie nurkować i przystosowały swe ciała do tego celu. Stąd ich wygląd, uzębiona mała szczęka świetna do chwytania ciał kałamarnic i podobna do butelki głowa wypełniona spermacetem - substancją, która pozwala kaszalotom schodzić na ogromne głębokości. To co najmniej 1000 metrów, a być może nawet 2 tysiące i głębiej. To dalej w głąb oceanu niż zanurzają się atomowe okręty podwodne.
Zobacz również:
Kaszaloty jako wieloryby pojawiły się jednak na Ziemi stosunkowo niedawno. Czy to znaczy, że wcześniej żyjące głowonogi były w morzach bezpieczne i nikt na nie nie polował? Skamieniałości znalezione w prowincji Manitoba w Kanadzie pokazują, że bynajmniej.
Skamieniałe szczątki głowonogów trafiają się rzadko
O dzisiejszych wielkich głowonogach wiemy niewiele, gdyż żyją głęboko pod wodą i cała nasza wiedza opiera się na osobnikach wyrzuconych na brzeg albo resztkach uczt kaszalotów. O kopalnych wielkich głowonogach także wiemy niewiele, gdyż ich miękkie ciała nie zachowują się w skałach. Takie ślady resztek pradawnych mięczaków to wielka rzadkość i rarytas.
A znalezisko takie jak w Manitobie to rarytas jeszcze większy. Odnaleziono tam bowiem skamieniałość dużej ośmiornicy z rodzaju Enchoteuthis. Te mięczaki z epoki kredy były ośmiornicami, ale wyglądem bardzo przypominały kałamarnice. I są do nich porównywane. Ich skąpe szczątki kopalne z kredy znajdowano w w Kansas, Wyoming, Dakocie Południowej i Dakocie Północnej w USA oraz Manitobie i Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie, a także na terenie Australii. Mogły być całkiem liczne w kredowych morzach i być może także żyły na znacznych głębokościach.
Były to głowonogi bardzo duże. Ich wielkość szacuje się na co najmniej 2-3 metry, aczkolwiek trudno coś więcej wywnioskować, bowiem ciała mięczaków nie zachowują się w całości. "W mezozoiku głowonogi stanowiły jedną z najliczniejszych i najbardziej zróżnicowanych grup w świecie morskim" - mówią jednak naukowcy z Uniwersytetu Manitoby, którzy zbadali szczątki ogromnej ośmiornicy Enchoteuthis zachowane w kanadyjskich skałach.
Wiemy, że unoszące się w toni wodnej amonity - głowonogi o muszlach podobnych do ślimaków - były celem polowań wielu morskich drapieżników, w tym mozazaurów. Przedstawiciele tej grupy morskich gadów byli szczytowymi myśliwymi kredowych oceanów i polowały na niemal wszystkie zwierzęta tamtejszych mórz. Także na amonity i inne głowonogi. Wygląda na to, że również na wielkie mięczaki takie jak Enchoteuthis.
Nie było wtedy kaszalotów - ssaków, stanowiących dla dużych głowonogów śmiertelne i największe zagrożenie - ale ich rolę zajęły zapewne właśnie mozazaury. Głowonóg ze skał Pierre w Manitobie w Kanadzie jest bowiem poważnie pokaleczony, o czym informuje "Cretaceous Research" w tekście zatytułowanym nawet "Śmiertelny uraz w ciele olbrzymiej ośmiornicy Enchoteuthis".
Zobacz również:
"Większość zgłoszonych przypadków ataków kopalnych drapieżników na głowonogi dotyczy amonitów i łodzików, z ograniczoną liczbą dowodów na to, że jakieś zagrożenie czyhało na takie olbrzymy jak Enchoteuthis - ośmiornicę podobną wyglądem do wielkich kałamarnic." - czytamy w opisie badań, które wskazują na to, że jednak te olbrzymie mięczaki nie były bezpieczne w wodach kredy. Doszło do ataku na ową ośmiornicę, a jej skamieniałe szczątki pokazują poważne obrażenia i oderwane kawałki ciała. Zapewne były to rany śmiertelne.
Scena musiała mieć miejsce 81 milionów lat temu, a wielkość ośmiornicy nie jest znana. Za pomocą skanowania trójwymiarowego i odlewów silikonowych naukowcy przeanalizowali rany na ciele dużego głowonoga. Dwa ze śladów można z pewnością interpretować jako ślad ugryzienia zadany na krótko przed śmiercią zwierzęcia, ponieważ rana nie ma żadnych oznak gojenia. Duży drapieżnik zaatakował ośmiornicę i zapewne ją rozszarpał.
Zobacz również:
Skoro tak, musiał być okazały. Za drapieżnika odpowiedzialnego za ten uraz uznaje się mozazaura, może takiego jak Latoplatecarpus, względnie dużą drapieżną rybę, taką jak Cimolichthys. Oba gatunki żyły obok głowonoga w wodach Kanady przed 81 milionami lat. Odrzucony został ogromny tylozaur - jeden z najgroźniejszych mozazaurów tamtych czasów. Ślady ugryzień nie pasują do jego zębów, więc może ten drapieżnik nie polował na duże głowonogi, ale inne - już tak.
To by znaczyło, że duże mięczaki morskie stanowiły cel ataków drapieżników morskich na długo przed ewolucją kaszalotów i także w erze mezozoicznej nawet ucieczka w coraz większe rozmiary ciała nie chroniła ośmiornic i kałamarnic przed takimi atakami.
To największe giganty w dziejach. Wieloryby biją wszelkie rekordy
