Produkty farmaceutyczne, w tym leki i ich metabolity, które wydalają pacjenci, przedostają się do ścieków komunalnych, szpitalnych i przemysłowych. Obecne metody oczyszczania ścieków nie usuwają wszystkich substancji farmaceutycznych, a związki docierające do środowiska mogą przyspieszać rozwój oporności na antybiotyki.
Nowa dyrektywa UE (z 2024 r.) dotycząca ścieków komunalnych wzywa do skuteczniejszego usuwania mikrozanieczyszczeń, co wymaga nowych rozwiązań i inwestycji.
Naukowcy z Uniwersytetu w Oulu w Finlandii opracowali tani środek do uzdatniania wody na bazie kory sosnowej z dodatkiem magnetytu. Z takiej kory można zrobić filtr usuwający ze ścieków antybiotyki, pozostałości leków na nadciśnienie czy leków antydepresyjnych.
"Nasze wyniki oferują konkretną, opartą na gospodarce o obiegu zamkniętym opcję rozwiązania tego problemu" - mówi Mahdiyeh Mohammadzadeh, doktorantka Uniwersytetu w Oulu. Przeprowadziła ona badania w oczyszczalni ścieków Taskila w Oulu.
Kora sosnowa zawiera liczne związki polifenolowe, które umożliwiają modyfikację materiału, na przykład magnetytem (tlenkiem żelaza Fe3O4).
Wykorzystując modyfikowaną korę sosnową w badaniach, usunięto ze ścieków:
- antybiotyki (takie jak trimetoprim),
- leki przeciwdepresyjne (wenlafaksyna),
- leki przeciwbólowe (ketoprofen),
- leki na nadciśnienie (losartan),
- i inne powszechnie stosowane leki.
Kora sosnowa - tania metoda oczyszczania wody ze ścieków
W czteromiesięcznym badaniu pilotażowym skuteczność usuwania wynosiła zazwyczaj dziesiątki procent, w najlepszym przypadku przekraczała 90 proc.
Na przykład dla trimetoprimu było to ponad 99,7 proc., a wenlafaksyny 93,7 proc. W ramach prac opracowano również bionanokompozyty kobaltowo-magnetytowe, które skutecznie degradowały antybiotyk lewofloksacynę.
Chociaż węgiel aktywny lub ozonowanie mogą być bardzo skuteczne, kora sosnowa jest zdecydowanie tańsza. "Jej szeroka dostępność jako pobocznego produktu przemysłu leśnego w strefie lasów borealnych wspiera zrównoważone użytkowanie - zauważa Mohammadzadeh. "Mam nadzieję, że oczyszczalnie ścieków i sektor leśny wspólnie zbadają możliwości".
Mohammadzadeh podkreśla również znaczenie codziennej praktyki: "Każdy ma możliwość wpływania na stan środowiska. W domu nigdy nie spłukuj antybiotyków do kanalizacji ani nie wrzucaj ich do odpadów zmieszanych. W Finlandii niewykorzystane leki można zwrócić do apteki".
