W skrócie
- W czerwcu podczas kontroli na lotnisku w Balicach znaleziono 500 pakietów liści czuwaliczki jadalnej w bagażu pasażerów z Tel Awiwu.
- Czuwaliczka jadalna zawiera katynon, substancję stymulującą zakazaną w Polsce i większości krajów Europy, a wartość zabezpieczonych roślin oszacowano na około 500 tys. złotych.
- Żucie liści czuwaliczki jadalnej jest popularne w krajach Półwyspu Arabskiego i Afryki Wschodniej, ale regularne spożywanie może prowadzić do problemów zdrowotnych i uzależnienia psychicznego.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
W połowie czerwca funkcjonariusze Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie oraz Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie przeprowadzili kontrolę na lotnisku w podkrakowskich Balicach.
Podczas kontroli pasażerów przylatujących z Tel Awiwu celnicy wytypowali do sprawdzenia bagaż dwóch osób. W ich walizkach znaleziono 500 pakietów zawierających zielono-fioletowe liście z łodygami.
Zobacz również:
Co znajduje się w czuwaliczce jadalnej? To popularny w Afryce khat
Badania potwierdziły obecność katynonu - substancji stymulującej, występującej w czuwaliczce jadalnej (khat). Szacunkowa wartość zabezpieczonych narkotyków wynosiła według służb ok. 500 tys. zł. Łącznie zabezpieczono ok. 100 kg roślin. W Polsce jest ona uznawana za środek odurzający, ale historia jej użycia sięga starożytności.
Roślina była już używana przez Egipcjan, którzy odkryli jej właściwości stymulujące. Współcześnie popularna jest zwłaszcza w Jemenie, gdzie uprawy stanowią ponad 40 proc. wszystkich upraw roślinnych i mogą być źródłem dochodu dla nawet 90 proc. rodzin jemeńskich. Jej świeże lub suszone liście są używane przez mieszkańców do żucia oraz do sporządzania naparu.
Jak rośnie i działa khat?
Czuwaliczka jadalna (Catha edulis), nazywana również khatem, jest zimozielonym krzewem dorastającym do ok. 2-5 metrów wysokości, a w sprzyjających warunkach nawet do 10 metrów. Największe plantacje czuwaliczki jadalnej znajdują się w Jemenie, Etiopii, Kenii, Somalii, Erytrei, Dżibuti i Ugandzie. Roślina najlepiej rośnie na terenach górskich i wyżynnych, w ciepłym klimacie subtropikalnym.
Najcenniejszą częścią rośliny są zazwyczaj młode liście i pędy, ponieważ zawierają najwięcej substancji pobudzających - katynonu i katyny. Katynon występuje głównie w świeżych liściach.
Związki stymulują ośrodkowy układ nerwowy oraz układ współczulny. Zwiększają poziom neuroprzekaźników (m.in. dopaminy i noradrenaliny), wywołując euforię, pobudzenie ruchowe, zmniejszenie łaknienia i podwyższenie ciśnienia.
Żucie liści czuwaliczki to codzienność w Afryce
W wielu krajach Półwyspu Arabskiego i Afryki Wschodniej żucie liści katu jest po prostu elementem życia towarzyskiego. Podczas spotkań uczestnicy żują liście i rozmawiają, może to trwać wiele godzin, ponieważ rytuał ten jest tradycją społeczną i kulturową, podobnie jak picie herbaty lub kawy w innych częściach świata.
Warto jednak pamiętać, że regularne i długotrwałe spożywanie dużych ilości khatu może prowadzić do problemów zdrowotnych, takich jak bezsenność, podwyższone ciśnienie krwi, zaburzenia pracy serca czy uzależnienie.
W większości krajów Europy czuwaliczka jadalna jest nielegalna, ponieważ zawiera psychoaktywny katynon. Zakazy obowiązują m.in. w Polsce, Niemczech, Francji, Szwecji i Norwegii.
Wyjątki mogą dotyczyć badań naukowych prowadzonych na podstawie odpowiednich zezwoleń. W praktyce roślina nie jest legalnie dostępna w sprzedaży ani do uprawy w Polsce.
