W skrócie
- Tyranozaur rex był ostatnim ewolucyjnym osiągnięciem mięsożernych teropodów z końca kredy, których początki sięgają triasu.
- Nowe badania szczątków z Walii pozwoliły sklasyfikować Newtonsaura cambrensis jako jednego z najwcześniejszych neoteropodów, przodka współczesnych drapieżnych dinozaurów.
- Za pomocą nowoczesnych metod cyfrowych naukowcy dokładnie przebadali skamieniałości, ujawniając ich imponujący rozmiar, niespotykany wcześniej u tak wczesnych dinozaurów.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
To tam, a dokładnie w piaskowcach Cotham formacji skalnej Lilstock w Walii, jeszcze pod koniec XIX wieku znaleziono szczątki zwierzęcia nazwanego Zanclodon. Początkowo miał nosić nazwę Smilodon, ale okazała się zajęta dla tygrysa szablozębnego, który dzisiaj jest dość powszechnie znany. Został Zanclodon i na bazie bardzo niekompletnych szczątków uważano, że mamy do czynienia z jakimś triasowym archozaurem.
Trias to pierwsza epoka mezozoiku, która zaczęła się 252 mln lat temu i skończyła sporym wymieraniem 201 mln lat temu. W środkowym triasie zaczęły powstawać pierwsze dinozaury, które wtedy jeszcze nie były wiodącą grupą zwierząt na planecie, ale szybko się nią stały. Jura i kreda, a zatem kolejne epoki mezozoiku, były już czasem ich dominacji. Wśród tych dominujących w ekosystemach dinozaurów byli także mięsożercy, niektórzy potężni i stanowiący grupę największych lądowych drapieżników w dziejach. Tyranozaur rex z końca kredy to ostatni z przykładów, wcześniej było ich więcej np. megalozaury, allozaury, karcharodontozaury, spinozaury, raptory i wiele innych teropodów.
Zobacz również:
Kiedy się zaczęły mięsożerne dinozaury?
One także ewoluowały od triasu, ale ich początki nie są do końca jasne. Zanclodon był opisany w 1899 r. jako nieokreślony archozaur, ale dokładniejsze badania przeprowadzone przez naukowców Uniwersytetu w Bristolu pozwoliły sprecyzować, z jakimi skamieniałościami mamy do czynienia. Czytamy o nich "Proceedings of the Geologists' Association". To materiał zatytułowany "Ponowna ocena dużego zębodołu archozaura z późnego triasu z południowej Walii w Wielkiej Brytanii". Ta ponowna ocena skutkuje tym, że zwierzę określono jako triasowego neoteropoda, czyli jednego z najwcześniejszych przodków mięsożernych teropodów. Nazwano go Newtonsaurus cambrensis na cześć Isaaca Netwona i Kambrii, czyli Walii.
Badacze z Bristolu piszą, że "Zwierzę anatomicznie wykazuje cechy teropodów, a nie innych dużych, niebędących dinozaurami drapieżnych archozaurów z triasu. Dzieli ogólne cechy z europejskimi celofyzoidami o podobnym wieku, takimi jak Liliensternus i Dracoraptor, ale jest znacznie większy. Jego duże podobieństwo do Dilophosaurus sugeruje, że ten okaz reprezentuje bardziej rozwiniętego neoteropoda i przypisujemy go do nowego rodzaju jako Newtonsaurus cambrensis".
Zobacz również:
Dinozaury mięsożerne zaczęły się w Europie
Dilofozaur to wczesny teropod, którego rozsławił "Park Jurajski". To ten drapieżnik, któremu Steven Spielberg przypisał rozkładany kołnierz na szyi i toksyczną ślinę (to konfabulacja). Dilofozaury żyły na Ziemi ponad 190 mln lat temu, a ich ślady odnaleziono także w Polsce. Natomiast drakoraptor był zwinny, wczesnym teropodem sprzed 201 mln lat, którego szczątki znaleziono właśnie w Walii. Liliensztern to także wczesny teropod, ale z Niemiec. Znaleziono go w 1934 r. koło Erfurtu w Turyngii.
Newtonzaur jest od nich starszy. Jego wiek szacuje się na 202 mln lat, a zatem nitkę rozpoczynającą ewolucję dużych teropodów mezozoiku można by zaczepić na jego pazurach. Brytyjczycy wykorzystali fotografię cyfrową do stworzenia modelu 3D szczątków tego zwierzęcia. "Zaczęliśmy od skanowania powierzchni skamieniałości za pomocą fotogrametrii. Po wykonaniu skanu cyfrowego odwróciliśmy go, uzyskując w efekcie cyfrowy negatyw. Potem połączono obie strony i przeanalizowano anatomię" - czytamy w opisie.
Zobacz również:
To badanie i skanowanie może pozwolić precyzyjniej ustalić, co to za zwierzę i odpowiedzieć na kluczowe pytanie: czy było już dinozaurem, czy jeszcze nie? Czy to dopiero jakiś inny archozaur, a dinozaury (w tym mięsożerne) zaczęły się później?
Warto zwrócić uwagę na to, że jak na tak wczesną formę to zwierzę było ogromne. Newtonzaur osiągał zapewne 5 do 7 metrów długości, to wielkość słonia afrykańskiego. Przedziwna to sytuacja, gdyż dinozaury triasu nie osiągały jeszcze takich gabarytów.
Wszystkie stwory "Parku Jurajskiego" i "Jurassic World". Znasz je?
