Rekiny z Grenlandii pomogą ludziom? Świetny wzrok mimo 100 lat na karku

Wizja rekinów grenlandzkich nie pogarsza się na starość. W najlepszym wypadku z wiekiem mają nieco słabszy wzrok, ale i tak radzą sobie bardzo dobrze w głębinach polarnych wód. To dość nietypowe jak na rekiny, one nie kojarzą nam się z lodowatymi wodami Arktyki.

Tymczasem ten rekin lubi takie właśnie akweny, a zapędza się czasem na Morze Północne, Morze Irlandzkie i brzegi Wlk. Brytanii oraz północny Atlantyk. Na dodatek prowadzi nietypowy, dość powolny tryb życia. Najbardziej fascynująca jest jednak długowieczność.

Niewykluczone, że wszystkie te kwestie są ze sobą połączone. Badania, o których informowaliśmy w Zielonej Interii, dowodzą że ten rekin po prostu jakby w ogóle się nie starzeje. Jego tkanki zużywają się bardzo wolno, a układ krwionośny pracuje jakby na zwolnionych obrotach. Serce potrafi poważnie zwolnić, do jednego uderzenia na 12 sekund. To by zgadzało się z legendami mówiącymi o rekinach żyjących nawet po kilkaset lat.

Pojawiły się nawet doniesienia o rekinach grenlandzkich żyjących po ponad 500 lat, ale zostały one zdementowane. Podobnie jak i tezy, że samice rekina grenlandzkiego uzyskują dojrzałość płciową dopiero w wieku ponad 100 lat.

Ichtiologowie wciąż nie mają jednak dość danych na temat tego jednego z najbardziej tajemniczych zwierząt na świecie. Datowanie radiowęglowe, tak popularne wśród badaczy wykopalisk, nie pozwoliło ocenić wieku rekina grenlandzkiego, więc pozostają tylko szacunki na podstawie wielkości ryby. Możliwe, że osiągają wiek 100 lub nawet 200 lat.

W czasopiśmie "Nature Communications" opublikowano teraz opis badań wzroku tego gatunku. Dowiadujemy się z nich, że rekiny grenlandzkie widzą i przez długi czas zachowują sprawny układ wzrokowy, mimo starzenia się.

Odkrycie jest niezwykle istotne, gdyż wskazuje na to, że ryba ma zestaw narzędzi do autonaprawy zakodowany w DNA. Pozwala on na zachowanie siatkówek w bardzo dobrym stanie.

Na razie nie wiemy, czy da się to przełożyć organizm człowieka i poprawić nasze możliwości renowacji i leczenia starzejących się oczu. Być może jednak tak.

"Udało się odnaleźć u tych rekinów adaptacje wzrokowe typowe dla gatunków głębinowych, w tym gęsto upakowane, wydłużone pręciki [odpowiadają za widzenie nocne - przy. red.] oraz przesunięcie krótkofalowe w czułości pigmentu wzrokowego pręcików w porównaniu z rekinami żyjącymi na płytkich wodach" - tłumaczą naukowcy.

Co więcej, badane rekiny, których wiek szacowano na ok. 100 lat, nie wykazywały widocznych oznak degeneracji siatkówki. Geny widzenia w słabym świetle tych rekinów pozostawały nienaruszone. Udało się też zidentyfikować geny związane z naprawą DNA w siatkówce, co pomaga w długoterminowym utrzymaniu integralności siatkówki przez cały okres ekstremalnie długiego życia rekina grenlandzkiego - donoszą badacze.

"Brak oznak zwyrodnienia siatkówki jest niezwykły, biorąc pod uwagę, że nawet w niepatologicznym starzeniu się siatkówki kręgowców (w tym ludzi) z czasem ulegają stopniowej utracie fotoreceptorów i uszkodzeniom" - zauważają naukowcy. Tutaj jednak tak nie jest. Najstarsze, stuletnie rekiny grenlandzkie widzą wciąż dobrze.

Bliższe zbadanie tego niezwykłego gatunku to brama do zrozumienia, jak w niektórych aspektach powstrzymać proces starzenia się. A jest to możliwe w wodach Grenlandii, o które aktualnie toczą spór USA i Dania.