W skrócie
- W wyniku długotrwałej suszy doszło do zaniku lasów, a ich miejsce zajęły odporne paprocie, które po wyschnięciu stały się materiałem palnym dla wielkich pożarów trwających ponad tysiąc lat.
- Naukowcy, badając rdzenie wiertnicze z Niemiec, Luksemburga, Danii i Wielkiej Brytanii, potwierdzili obecność śladów okresów wzmożonej aktywności pożarów lasów zbieżnych z rozwojem paproci.
- Pożary te były nie do ugaszenia i stanowiły jedno z największych zagrożeń w historii Ziemi, będąc wynikiem sprzężenia susz, zmian klimatu i pojawienia się łatwopalnych roślin.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Trias to pierwszy okres ery mezozoicznej, który rozpoczął się 251 milionów lat temu i trwał przez kolejne 50 milionów lat. To ten okres, w którym pojawiły się i rozwinęły dinozaury, ewoluując do form dominujących na świecie przez najdłuższy czas w jego historii. Zanim do tego doszło, przez trias przetoczyły się katastrofy na ogromną skalę. Sam okres triasu i w ogóle era mezozoiczna rozpoczęły się w chwili, gdy ogromne, największe w dziejach Ziemi wymieranie permskie zgładziło większość życia poprzedniej ery paleozoicznej. Nastał nowy świat, świat triasowy. I on jednak zakończył się wielką katastrofą i wielkim wymieraniem sprzed 201 milionów lat.
Wiemy, że wówczas doszło do bardzo drastycznych zmian klimatu. Jak informowaliśmy już w Zielonej Interii, wymieranie triasowe przed 201 milionami lat miało znacznie większą skalę niż to, które jest najsłynniejsze - w kredzie. To wymieranie, które zgładziło dinozaury. Nie ma jasności co do przyczyn tej triasowej katastrofy. Spowodowała ją zmiana klimatu, to zupełnie jasne, ale nie wiadomo dokładnie jaka.
Zobacz również:
Sawanny paprociowe zastąpiły dotychczasowe lasy
Zmiany były jednak potężne. W ich efekcie zaczęły obumierać lasy złożone z drzew szpilkowych i zmiany szaty roślinnej Ziemi. Gwałtowny wzrost populacji paproci w okresie największego wymierania gatunków był wynikiem połączenia czynników, w tym wylesiania, erozji gleby, silnego ocieplenia i pożarów lasów - uważają naukowcy z Uniwersytetu w Utrechcie, którzy zbadali zapisy kopalne z okresu triasu z rdzeni wiertniczych pobranych w Niemczech, Luksemburgu, Danii i Wielkiej Brytanii, w tym zawarte w skamieniałościach pyłki i resztki roślin. Wygląda na to, że mieliśmy wówczas do czynienia właśnie z gwałtownym wzrostem i rozwojem paproci, zajmujących zwolnione nisze.
"Paprocie to naprawdę niezwykłe rośliny, które przetrwały wiele kryzysów w historii Ziemi, a niektóre gatunki potrafią przystosować się do najbardziej ekstremalnych warunków. Można je uznać za gatunki prawdziwie apokaliptyczne" - powiedział dr Bas van de Schootbrugge, badacz z Uniwersytetu w Utrechcie. Paprocie bowiem szybko odrastają i choćby spłonęły, wstają z popiołów i szybko zajmują wypalone tereny.
Paprocie wysychały i płonęły bardzo intensywnie
Naukowcom udało się odtworzyć obraz paleopożarów z epoki triasu w oparciu o obfitość węgla drzewnego i cząsteczek organicznych, które tworzą się w tzw. wielopierścieniowych węglowodorach aromatycznych (WWA). W połączeniu ze śladami kopalnymi pyłków i zarodników, można łatwo ustalić, że miał w triasie miejsce czas wzmożonej aktywności pożarów lasów zbieżny z rozmnożeniem się paproci.
Zobacz również:
Paleontologowie i paleobotanicy bazowali na badaniu tzw. Wskaźniku Ciemności Palynomorfów, czyli ustalaniu barw zarodników i pyłków kopalnych roślin, które pozwala odróżnić zmiany zachodzące pod wpływem temperatury w trakcie ich życia od tych zmian, które zachodzą już później, w glebie. Wygląda na to, że w triasie mieliśmy do czynienia z jednymi z największych pożarów w dziejach, a szły one w parze z rozwojem paproci.
Wydaje się to spójne, gdyż jeżeli paprocie pod wpływem zmiany klimatu i suszy wysychają, stają się kapitalnym paliwem dla ognia. A w triasie pod wpływem susz duże lasy szpilkowe ustąpiły miejsca rozległym sawannom paprociowym. "Paprocie wysychały i dostarczyły paliwa, które roznieciło płomienie, wywołując kolejne, ogromne pożary lasów. Prawdziwie piekielny świat" - dr Bas van de Schootbrugge.
Mówimy o pożarach trwających ponad tysiąc, o ile nie tysiące lat. Pożarami nie do ugaszenia. Mogło to przypominać piekło na Ziemi, które doprowadziło do poważnych zmian w dziejach świata i życia na naszej planecie. Jest także ważnym ostrzeżeniem - jeżeli dochodzi do sprzężenia silnych susz i zmiany klimatu z rozwojem oportunistycznych i łatwopalnych roślin, wówczas mamy doskonały przepis na katastrofę.
