Podręczniki piszemy na nowo. Tyranozaur potrzebował aż 40 lat

Idzie to bowiem w poprzek dotychczasowych ustaleń na temat dinozaurów i ich rozmnażania. Mezozoiczne zwierzęta lęgły się z jaj i chociaż kiedyś zakładano, że takie jaja musiałyby być ogromne (zwłaszcza w wypadku zauropodów), okazało się, że tak nie jest. Jaja dinozaurów nie przekraczały rozmiarów tych składanych np. przez współczesne zwierzęta. To znaczy, że dinozaury wykluwały się małe, drastycznie mniejsze od rodziców. Musiały w miarę szybko wzrastać, aby przetrwać trudne dzieciństwo. To miało kolosalny wpływ na układ całego ekosystemu ery mezozoicznej.

Nie tak dawno pisaliśmy w Zielonej Interii o tym, że owe różnice między pisklętami a dorosłymi dinozaurami sprawiały, że całe te dawne ekosystemy funkcjonowały zupełnie inaczej niż obecne. Duże dinozaury mogły znosić mnóstwo jaj i nie przejmować się aż tak bardzo pisklętami. Ten sposób rozmnażania nie wymuszał na nich opieki, tracenia na nią czasu i energii. A to bardzo wiele zmienia.

Potomstwo ssaków odgrywa zasadniczo tę samą rolę ekologiczną co ich rodzice - spożywa to samo pożywienie i wchodzi w interakcje z tym samym środowiskiem. Natomiast w wypadku dinozaurów było inaczej. Różnice wielkości i sposobu życia dorosłych zwierząt i ich młodych były tak ogromne, że mogły się one zachowywać czasowo niemal jak odrębne gatunki. Zajmowały inne nisze pokarmowe, inne przestrzenie i środowiska, inaczej polowały, jadły i żyły. Młode zauropody sięgały np. po inną i gdzie indziej rosnącą roślinność niż rodzice. Stanowiły alternatywę, a nie jedność.

W każdym razie ustalenia i założenia są takie, że dinozaury rosły od bardzo niedużych (relatywnie) piskląt do niekiedy ogromnych zwierząt i odbywało się to dość szybko. Jednakże teraz "PeerJ" pisze o nowych badaniach paleontologów z kilku amerykańskich uczelni, którzy ustalili, że w wypadku tyranozaura wyglądało to jednak inaczej.

Tyranozaur rex nie był największym mięsożernym dinozaurem (teropodem), ale należał do czołówki największych ze swoimi 13 metrami długości ciała. Był olbrzymem, na dodatek olbrzymem mocno działającym na ludzką wyobraźnię i całą popkulturę. Tyranozaur to bohater wielu filmów z "Parkiej Jurajskim" na czele, mało który dokument czy publikacja o dinozaurach mogą się bez niego obejść, a jednak wciąż wiemy o nim mało.

"Wydłużony wzrost i wydłużony rozwój osobników młodocianych u Tyrannosaurus rex" - piszą naukowcy, donosząc że udało się przeprowadzić najpełniejszą jak dotąd analizę histologiczną ontogenezy tyranozaura, opartą na poprzecznych przekrojach trzonów kości udowych i piszczelowych 17 osobników, od małych osobników młodocianych po osobniki dorosłe. I z tych analiz niezbicie wynika, że wszystko wskazuje na niższe tempo wzrostu tego zwierzęcia oraz opóźnione osiągnięcie rozmiarów dorosłego osobnika w porównaniu z wcześniejszymi szacunkami.

Tyranozaur rósł wolniej i bardziej stopniowo i przez dłuższy okres życia niż wskazywały na to wcześniejsze szacunki, z wydłużonym okresem rozwoju osobników młodocianych.

Jak długo? Zdaniem badaczy, w jego przypadku osiągnięcie rozmiarów dorosłego i w pełni wykształconego osobnika mogło zajmować aż 40 lat, co w wypadku zwierząt jest czasem ekstremalnie długim. Oznacza to, że takich tyranozaurów o maksymalnych rozmiarach i wadze było relatywnie nie tak wiele, a wiele t-rexów żyjących równocześnie musiało różnić się rozmiarami.

T. rex mógł osiągnąć rozmiary słonia dopiero w wieku 40 lat i spędzić większość swojego życia jako mały lub średniej wielkości drapieżnik, a nie jako 13-metrowy olbrzym.

Wydaje się to niezgodne z założeniami o szybkim wzroście dinozaurów, które lęgły się ze stosunkowo niewielkich jaj, ale niekoniecznie tak jest. Szybki wzrost był konieczny w wypadku wielu mezozoicznych zwierząt, aby nie padły one ofiarami drapieżników jako istoty małe. Dinozaury jednak opierały strategię swojego rozwoju na metodach rozwiniętych przez gady, nie przez ptaki tzn. wiele z nich (nie wszystkie, bo np. istniały kolonie gniazdowe dinozaurów) nie zajmowało się potomstwem. Składało wiele jaj, licząc na to, że odpowiedni procent młodych przetrwa i tak. 

W wypadu tyranozaura wolniejszy wzrost narażał mniejsze osobniki na atak innych drapieżników (myśliwy stawał się wtedy ofiarą), ale dawał t-rexowi także spore pole manewru. "Czterdziestoletni okres pełnego wzrostu mógł pozwolić młodszym tyranozaurom na pełnienie różnych ról ekologicznych w ich środowisku" - mówi dr Jack Horner z Uniwersytetu Chapman, wybitny badacz dinozaurów, a zwłaszcza tyranozaurów. I dodaje: "To może być jeden z czynników, który pozwolił im dominować pod koniec okresu kredowego jako czołowym mięsożercom".