W skrócie
- Polscy naukowcy z Państwowego Instytutu Geologicznego rozpoczną badania nad gigantycznymi rybami drapieżnymi, których skamieniałości znaleziono także w Polsce.
- Szczątki takie jak Dunkleosteus i Gorgonichthys zostały odkryte m.in. we wsi Płucki, ale ich dokładna przynależność gatunkowa jest niejasna.
- Projekt badawczy obejmuje analizę nieopisanych dotąd skamieniałości oraz prace terenowe w Belgii i Górach Świętokrzyskich, by ustalić relacje europejskich okazów z formami z Ameryki Północnej i Maroka.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Szczątki pancernych ryb Dunkleosteus czy Gorgonichthys robią ogromne wrażenie, zwłaszcza ogromna głowa połączona z silnymi szczękami. Mechanizm łączący czaszkę ze szczękami dunkleosteusa mógł pozwalać na otwieranie paszczy w zaledwie 20 milisekund. Ryba prawdopodobnie pochłaniała dużą ilość wody z ofiarami w środku i zaciskała na nich szczęki z wielką siłą. Szacuje się ją nawet na ponad 6000 newtonów. To najwięcej z wszystkich żyjących lub kopalnych ryb i jeden z najwyższych wyników wśród wszystkich zwierząt.
Dawniej rozmiary dunkleosteusa szacowano nawet na 10 metrów, to rozmiary orki. Dzisiaj mówi się raczej o wielkościach mniejszych, ale i tak przekraczających cztery metry. Zwierzę należało do tzw. ryb pancernych. Dominowały one przez niemal 100 mln lat w prawie wszystkich morskich niszach i środowiskach. Były chociażby szczytowymi drapieżnikami epoki. Wiele z nich osiągnęło wręcz monstrualne rozmiary, chociażby Dunkleosteus - jedna z największych ryb w dziejach świata.
Ogromny Dunkleosteus żył również na terenie Polski. Zbadają, czy to nowy gatunek
Szczątki tego imponującego drapieżnika znaleziono w wielu miejscach świata, np. w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Maroku, Belgii, a także w Polsce. W 2018 r. Piotr Szrek i Olga Wilk opublikowali wyniki badań skamieniałości tych największych ryb pancernych występujących na terenie Polski.
Szczątki zostały odkryte we wsi Płucki w woj. świętokrzyskim. Są wątpliwości, czy to jeden ze znanych już gatunków dunkleosteusa, czy też gatunek zupełnie nowy.
Zobacz również:
To właśnie zbada zespół polskich naukowców z Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego. Projekt kierowany przez dr. hab. Piotra Szreka uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Nauki na badania ryb pancernych z rodzajów Dunkleosteus i Gorgonichthys - jednych z najgroźniejszych drapieżników późnego dewonu.
Gorgonichthys to także ogromna ryba pancerna, której szczątki znaleziono w Ohio w Stanach Zjednoczonych. Pancerna głowa tej ryby osiągała 70 cm, co znaczy, że musiała mieć rozmiary porównywalne z dunkleosteusem.
Celem badań jest ustalenie przynależności gatunkowej europejskich przedstawicieli tych ryb oraz określenie ich relacji do form znanych z Ameryki Północnej i Maroka. Naukowcy zamierzają przebadać liczne, dotychczas nieopisane skamieniałości znajdujące się w kolekcjach europejskich i amerykańskich, a także przeprowadzić prace terenowe w Belgii oraz w Górach Świętokrzyskich. Naukowcy zbadają, czy europejskie okazy dunkleosteusa reprezentują nieznany dotąd gatunek, jakie były drogi migracji tych zwierząt i czy ich ewolucja była związana z obszarem dawnych szelfów Bałtyki.
Zobacz również:
Bałtyka do końca ordowiku była samodzielnym kontynentem, by pod koniec syluru zderzyć się z kontynentem o nazwie Laurencja, który obejmował dzisiejszą Amerykę Północną. Tak powstał nowy wielki kontynent zwany Laurosją istniejący aż do karbonu.
Istnieje kilka gatunków ryb z rodzaju Dunkleosteus, ale nie wiadomo, do którego z nich należy przypisać szczątki znalezione w Polsce. To mają wyjaśnić badania nad jednym z największych drapieżników, jakie kiedykolwiek zamieszkiwały terytorium naszego kraju i który budzi fascynację do dzisiaj.
