W skrócie
- Naukowcy z Uniwersytetu Paris-Saclay zidentyfikowali 73 nowe podwodne kaldery wulkaniczne na dnie mórz dzięki analizie danych za pomocą sztucznej inteligencji.
- Nowo odkryte kaldery występują zarówno na granicach płyt tektonicznych, jak i w ich wnętrzu, co sugeruje większą skalę podmorskiego wulkanizmu niż wcześniej sądzono.
- Większość podwodnych kalder pozostaje nieaktywna, ale erupcje aktywnych wulkanów mogą wywoływać tsunami i mieć wpływ na klimat oraz ekosystemy morskie.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Paris-Saclay pokazują, że na dnie mórz znajduje się znacznie więcej podwodnych kalder wulkanicznych, niż dotychczas przypuszczano. Dzięki wykorzystaniu sztucznej inteligencji badaczom udało się zidentyfikować 73 wcześniej nieznane kaldery. Odkrycie to wskazuje, że aktywność wulkaniczna pod oceanami nie jest związana wyłącznie z granicami płyt tektonicznych, lecz może występować również w ich wnętrzu. Wyniki tych badań opublikowano w czasopiśmie "Communications Earth & Environment".
Głębiny oceanów skrywały nieodkrytą tajemnicę
Kaldera to rozległe zagłębienie powstające po silnej erupcji wulkanu, gdy opróżnia się komora magmowa, a szczyt wulkanu zapada się do środka. Część takich struktur jest wygasła, jednak niektóre nadal mogą wykazywać aktywność i w przyszłości ponownie wybuchnąć.
Do odkrycia nowych kalder wykorzystano algorytm sztucznej inteligencji, który wcześniej służył do wykrywania kraterów na Marsie. Po dostosowaniu go do analizy map dna oceanicznego program przeanalizował ponad 87 tys. potencjalnych struktur. Po dokładnej weryfikacji naukowcy potwierdzili istnienie 78 kalder, z czego 73 okazały się nowymi odkryciami. Oznacza to ponad trzykrotny wzrost liczby znanych podwodnych kalder.
Nowo odkryte formacje znajdują się zarówno na granicach płyt tektonicznych, jak i w ich wnętrzu, co wskazuje, że podmorski wulkanizm jest bardziej rozległy, niż wcześniej sądzono. Naukowcy planują teraz szczegółowo badać siedem najbardziej interesujących kalder, aby ocenić ich aktywność i potencjalne zagrożenie.
Tajemnicze i spektakularne
Na świecie znajduje się także kilka bardzo dużych podwodnych kalder, które są dobrze poznane. Do najbardziej znanych należą kaldera Kikai u wybrzeży Japonii, kaldera Santorini w Grecji, której znaczna część znajduje się pod wodą, oraz kaldera Hunga Tonga-Hunga Haʻapai, odpowiedzialna za potężną erupcję w 2022 r. Wśród największych struktur wulkanicznych na Ziemi wymienia się również Tamu Massif na Oceanie Spokojnym, choć nie jest to klasyczna kaldera, lecz ogromny wygasły wulkan tarczowy.
Większość z nich pozostaje nieaktywna i nie stanowi bezpośredniego zagrożenia. Jednak erupcje aktywnych podmorskich wulkanów mogą wywoływać tsunami, uwalniać ogromne ilości popiołu i gazów oraz wpływać na klimat i ekosystemy morskie. Taka właśnie była erupcja Hunga Tonga-Hunga Haʻapai, która spowodowała fale tsunami odczuwalne na tysiące kilometrów od miejsca wybuchu.
