W skrócie
- Białe dachy mogą pomóc obniżyć temperaturę w miastach podczas upałów, co według badań przeprowadzonych w Londynie mogłoby uratować setki osób.
- Eksperymenty z wykorzystaniem różnych rozwiązań pokazały, że białe dachy najbardziej skutecznie redukują temperaturę w mieście, a dodatkowo panele fotowoltaiczne przynoszą efekt chłodzenia i generują energię.
- Powszechne użycie klimatyzacji podnosi temperaturę na zewnątrz budynków i może pogarszać problem miejskich wysp ciepła.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Miasta nazywane są wyspami ciepła, ponieważ nagrzewają się znacznie mocniej niż otaczające je tereny zielone czy podmiejskie. Beton, asfalt i ciemne dachy pochłaniają ogromne ilości energii słonecznej, a następnie oddają ją jeszcze długo po zachodzie słońca. W efekcie w centrach miast temperatura może być nawet o kilka stopni wyższa niż poza nimi. To właśnie dlatego podczas fal upałów mieszkańcy dużych aglomeracji odczuwają gorąco znacznie intensywniej, szczególnie nocą, gdy budynki nadal emitują zgromadzone ciepło.
Zobacz również:
Naukowcy sprawdzili, jak schłodzić Londyn
Badania przeprowadzili eksperci z University College London oraz University of Exeter. Ich celem było sprawdzenie, jakie rozwiązania mogłyby skutecznie obniżyć temperaturę w dużych miastach podczas coraz częstszych fal upałów. Szczególną uwagę poświęcono Londynowi, który w ostatnich latach doświadcza rekordowo wysokich temperatur.
Naukowcy przeanalizowali lato 2018 r., które było najgorętszym w historii pomiarów w brytyjskiej stolicy. Średnia temperatura od czerwca do sierpnia wyniosła wtedy 19,2 stopnia Celsjusza, czyli o około 1,6 stopnia więcej niż zazwyczaj o tej porze roku. W tym samym czasie odnotowano aż 786 zgonów związanych z upałami.
Kilka sposobów walki z upałem
Badacze wykorzystali zaawansowany trójwymiarowy model klimatyczny Londynu. Dzięki niemu mogli symulować wpływ różnych rozwiązań na temperaturę w mieście. Analizowano między innymi białe dachy odbijające promienie słoneczne, dachy pokryte roślinnością, panele fotowoltaiczne, dodatkową zieleń uliczną oraz klimatyzację.
Najlepsze wyniki przyniosły właśnie jasne dachy, określane przez naukowców jako "cool roofs". Według analiz zastosowanie ich na wszystkich dachach Londynu mogłoby obniżyć średnią temperaturę miasta nawet o 0,8 stopnia Celsjusza. W niektórych częściach miasta efekt chłodzenia byłby jeszcze większy.
Jeśli byłyby stosowane na szeroką skalę, chłodne dachy mogą znacząco obniżyć temperaturę powietrza w mieście
Naukowcy podkreślają, że jasne powierzchnie odbijają więcej promieniowania słonecznego niż tradycyjne ciemne dachy. Dzięki temu budynki mniej się nagrzewają, a temperatura wokół nich spada. To rozwiązanie od lat stosowane jest w gorących regionach południowej Europy oraz Afryki Północnej.
Zobacz również:
Wyniki zaskoczyły naukowców. Można było uratować setki osób
Najważniejszy wniosek z badań dotyczył wpływu temperatury na zdrowie mieszkańców. Według wyliczeń naukowców, pomalowanie dachów Londynu na biało mogło zapobiec śmierci nawet 249 osób podczas upalnego lata 2018 r. To aż 32 proc. wszystkich zgonów związanych z wysoką temperaturą w tym okresie.
Eksperci sprawdzili także wpływ paneli słonecznych. Okazało się, że również mogą pomagać w chłodzeniu miasta, choć efekt jest słabszy niż w przypadku białych dachów. Według analiz instalacja paneli na wszystkich dachach Londynu obniżyłaby temperaturę o około 0,3 stopnia Celsjusza i pozwoliłaby uniknąć 96 zgonów. Jednocześnie w ciągu trzech miesięcy panele wygenerowałyby około 20 terawatogodzin energii elektrycznej. To więcej niż połowa rocznego zużycia energii przez Londyn w 2018 roku.
Panele słoneczne mają ogromne zalety jako źródło czystej energii, dlatego dobrze widzieć, że nie powodują dodatkowego nagrzewania miasta - podkreślił dr Charles Simpson.
Klimatyzacja może pogarszać problem. Badacze ostrzegają
Wyniki badań pokazały również coś, co może zaskakiwać wielu mieszkańców miast. Powszechne korzystanie z klimatyzacji może dodatkowo podnosić temperaturę na ulicach. Urządzenia chłodzą wnętrza mieszkań, ale jednocześnie oddają ciepło na zewnątrz budynków. Według wcześniejszych analiz UCL intensywne używanie klimatyzacji mogłoby podnieść temperaturę w centrum Londynu nawet o 1 stopień Celsjusza.
Badacze coraz częściej zwracają uwagę, że miasta muszą przygotować się na ekstremalne temperatury. Lato 2024 zostało uznane za najgorętsze w historii pomiarów, a wcześniejszy rekord padł już rok wcześniej. Eksperci ostrzegają, że podobne fale upałów będą pojawiały się coraz częściej również w Europie Środkowej.
Potrzeba dostosowania naszych miast do zmian klimatu jest oczywista. Zmiana sposobu wykorzystania dachów może być jednym z rozwiązań
Jasne dachy są stosunkowo tanim i prostym sposobem na walkę z miejskimi wyspami ciepła. Nie wymagają skomplikowanej infrastruktury, a efekty mogą być odczuwalne niemal natychmiast. Naukowcy podkreślają jednak, że same białe dachy nie rozwiążą całego problemu.
Fakty i mity o przetrwaniu upałów. Sprawdź, ile naprawdę wiesz
