Niebezpiecznie uzależnieni. UE może zabraknąć niezbędnych surowców
Unia Europejska musi do 2030 r. znacznie zintensyfikować działania na rzecz zabezpieczenia dostaw surowców krytycznych, jeśli chce uniezależnić się od krajów trzecich i osiągnąć swoje cele klimatyczne - ostrzegł Europejski Trybunał Obrachunkowy. "Jesteśmy obecnie niebezpiecznie uzależnieni od kilku krajów spoza UE" - zauważyła przedstawicielka organu kontrolnego.
Surowce, takie jak lit, nikiel czy kobalt są niezbędne do produkcji urządzeń elektronicznych, w tym baterii i turbin wiatrowych, a także kluczowe dla zielonej transformacji UE.
UE uzależniona od importu surowców. Nowy raport
Bruksela chce zwiększyć produkcję w Europie, aby uniknąć powtórki wstrząsów w łańcuchach dostaw, jakie miały miejsce podczas pandemii COVID-19 lub po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 r. Dąży też do przełamania dominującej pozycji Pekinu w zakresie surowców krytycznych, która zagraża kluczowym sektorom unijnego przemysłu.
Jednak, jak wynika z raportu Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO), Wspólnota ma trudności z dywersyfikacją importu kluczowych surowców, zwiększeniem krajowej produkcji, a recykling "wciąż znajduje się na wczesnym etapie rozwoju".
UE musi zabezpieczyć dostawy tych minerałów, aby zrealizować swoje cele energetyczne i klimatyczne, w tym osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 r. - zauważają autorzy opracowania.
Badanie analizowało działania UE po przyjęciu w 2024 r. aktu o surowcach krytycznych, którego celem jest zapewnienie długoterminowych i bezpiecznych dostaw 26 minerałów niezbędnych dla europejskiej transformacji energetycznej.
Prawo to ustanowiło kilka niewiążących celów: UE ma zaspokajać 10 proc. zapotrzebowania na wydobycie, 40 proc. na przetwarzanie oraz 25 proc. na recykling każdego strategicznego surowca, a Wspólnota nie powinna polegać na żadnym jednym kraju spoza UE w zakresie więcej niż 65 proc. zapotrzebowania na strategiczne surowce
Audytorzy stwierdzili jednak, że "droga do osiągnięcia tych celów jest wciąż długa". W momencie przyjęcia przepisów krajowe zdolności wydobywcze surowców strategicznych pokrywały ok. ośmiu procent rocznego zużycia w UE. Tymczasem unijne przetwarzanie odpowiadało za 24 proc. zapotrzebowania, a recykling za 12 proc. - podał ETO.
Dla przykładu Chiny dostarczają 97 proc. magnezu zużywanego w UE, wykorzystywanego w elektrolizerach produkujących wodór, podczas gdy Turcja zapewnia 99 proc. boru używanego w panelach słonecznych. Z kolei Chile dostarcza 79 proc. litu wykorzystywanego w bateriach do samochodów elektrycznych.
Jesteśmy obecnie niebezpiecznie uzależnieni od kilku krajów spoza UE w zakresie dostaw tych materiałów. Dlatego kluczowe jest, aby UE zwiększyła swoje wysiłki i zmniejszyła podatność w tym obszarze
Bruksela koncentruje się na dywersyfikacji importu poprzez strategiczne partnerstwa w zakresie surowców. Jednak mimo podpisania 14 takich porozumień, ETO odnotował, że w latach 2020-2024 import spadł w przypadku około połowy analizowanych surowców.
