W skrócie
- Tamy i stawy budowane przez bobry spowalniają odpływ wody, co sprzyja utrzymaniu odpowiednich warunków dla wielu roślin i zwierząt oraz pomaga ograniczać skutki suszy.
- W Wielkiej Brytanii reintrodukcja bobrów pozwala odtwarzać mokradła, magazynować wodę, a ich działalność uznawana jest za ważny element nowoczesnego gospodarowania zasobami wodnymi.
- Obszary podmokłe tworzone przez bobry poprawiają nawilżenie gleb, zwiększają bioróżnorodność oraz ograniczają rozprzestrzenianie się pożarów, co ma znaczenie również w innych krajach europejskich.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Problem suszy staje się coraz bardziej odczuwalny w znacznej części Europy i nie inaczej jest w Wielkiej Brytanii. W ostatnich latach znaczna część kraju zmagała się z wyjątkowo niskimi opadami oraz falami upałów, które doprowadziły do spadku poziomu rzek, wysychania zbiorników wodnych i pogorszenia jakości wód. W tym sezonie sytuacja jest niepokojąca. Brytyjska agencja środowiska podkreśliła, że jest to już trzecia susza w Anglii w ciągu ostatnich pięciu lat. Poprzednie wystąpiły w 2022 i 2025 r.
W niektórych regionach wprowadzano ograniczenia dotyczące zużycia wody, rolnicy też ponieśli straty. Konieczne jest wdrażanie rozwiązań, które pozwolą skuteczniej zatrzymywać wodę w środowisku. Bobry robią to za darmo, bez użycia maszyn, horrendalnych wydatków i negatywnego wpływu na przyrodę.
Bóbr może więcej niż maszyna. Brytyjczycy już to wiedzą
O tym, co dobrego robią bobry dla brytyjskiego środowiska mówi m.in. dr Alan Puttock z Uniwersytetu w Exeter. Ekspert podkreśla, że gryzonie przyczyniają się do tworzenia rozległych terenów podmokłych, które są szczególnie cenne podczas długotrwałych okresów suszy i wysokich temperatur.
Zdaniem Puttocka współczesne krajobrazy Wielkiej Brytanii są w dużym stopniu przekształcone przez człowieka i nadmiernie osuszone. Bobry potrafią jednak częściowo odwrócić te zmiany. Budując tamy, kanały i stawy, tworzą złożone systemy mokradeł, które magazynują znaczne ilości wody. A ta zgromadzona stopniowo uwalniana jest do rzek i cieków wodnych, dzięki czemu utrzymuje się ich przepływ nawet podczas długich okresów bez opadów.
Dr Alan Puttock przyznaje, że kiedy rozpoczynał badania nad bobrami, koncentrował się głównie na ich wpływie na ograniczanie ryzyka powodzi. Obecnie coraz wyraźniej widać jednak, że zwierzęta te pomagają również łagodzić skutki suszy oraz innych ekstremalnych zjawisk pogodowych.
Zobacz również:
Najpierw wytępili bobry
Bobry określane są od dawna mianem inżynierów ekosystemów, ponieważ ich działalność znacząco zmienia funkcjonowanie środowiska. W Wielkiej Brytanii gatunek ten został wytępiony ok. 400 lat temu wskutek intensywnych polowań - podobnie było zresztą w wielu innych krajach Europy, które masowo zabijały te pożyteczne zwierzęta ze względu na ich mięso albo z powodu uprzedzeń.
Dopiero w XXI w. rozpoczęto programy jego reintrodukcji. W 2015 r. gryzonie ponownie zasiedliły rzekę Otter w hrabstwie Devon, a kolejne osobniki wypuszczono również do rzek Par i Fowey w Kornwalii. Obserwacje prowadzone od tego czasu pokazują, że zwierzęta szybko odbudowują mokradła i przyczyniają się do poprawy stanu lokalnych ekosystemów.
Najważniejszym elementem działalności bobrów jest budowa tam - zwracają uwagę przyrodnicy. Powstające dzięki nim mokradła zapewniają zwierzętom ochronę przed drapieżnikami oraz ułatwiają przemieszczanie się, ale jednocześnie przynoszą wiele korzyści ludziom.
Tereny podmokłe zatrzymują wodę opadową, ograniczają gwałtowne spływy powierzchniowe i zmniejszają ryzyko zarówno powodzi, jak i suszy. Badania wskazują, że pojedynczy staw bobrowy może magazynować ok. 1000 metrów sześciennych wody, a system tam jest w stanie ograniczyć maksymalne przepływy w czasie intensywnych opadów nawet o ok. 30 proc. Wszystko za darmo.
Zobacz również:
Problem jest głębszy
Mimo nieocenionej pracy, jedno lub kilka stanowisk bobrów nie rozwiążą problemu suszy w całym kraju. Potrzebna jest systemowa zmiana w gospodarowaniu wodą, obejmująca również odtwarzanie mokradeł, renaturyzację rzek oraz ochronę naturalnych dolin rzecznych. Im więcej takich rozwiązań zostanie zastosowanych, tym większa będzie odporność krajobrazu na skutki zmiany klimatu.
Pozytywne efekty działalności bobrów dostrzegane są nie tylko w Wielkiej Brytanii. W wielu krajach Europy, m.in. w Polsce, Niemczech, Czechach, Francji, Holandii i krajach skandynawskich, zwierzęta te przyczyniają się do zwiększania retencji wody i odbudowy zdegradowanych ekosystemów. Coraz więcej badań pokazuje również, że mokradła tworzone przez bobry zwiększają bioróżnorodność.
