Kawa jak tarcza dla mózgu. 43 lata badań przyniosły zaskakujące wnioski

Już wcześniej naukowcy wskazywali, że kawa korzystnie wpływa na organizm, szczególnie na mikroflorę jelitową. Badania opublikowane w "Nature Microbiology" potwierdziły, że napój ten wspiera mikrobiom, który odpowiada nie tylko za trawienie i przyswajanie składników odżywczych, ale także poprawia odporność i kondycję psychiczną.

Teraz kolejne analizy - przeprowadzone przez zespoły z Mass General Brigham, Harvard T.H. Chan School of Public Health oraz Broad Institute - rzucają nowe światło na wpływ kofeiny na mózg. W badaniu obejmującym ponad 131 tys. osób wyniki uznano za obiecujące. Ich analizę opublikowano w "Journal of the American Medical Association".

"Poszukując potencjalnych narzędzi do zapobiegania demencji, uznaliśmy, że tak powszechny produkt jak kawa może być obiecującym dodatkiem do diety" - podkreślił dr Daniel Wang, współautor badania z Massachusetts General Brigham. "Chociaż nasze wyniki są optymistyczne, należy pamiętać, że istnieje wiele innych, skutecznych sposobów na ochronę funkcji poznawczych".

Eksperci podkreślają, że profilaktyka jest dziś kluczowa, bo dostępne metody leczenia demencji są ograniczone i działają głównie objawowo. Dlatego coraz więcej badań skupia się na stylu życia (zwłaszcza diecie) jako czynniku, który może opóźnić rozwój choroby.

Kawa i herbata zawierają m.in. polifenole oraz kofeinę, które mogą chronić komórki nerwowe. Substancje te pomagają ograniczać stany zapalne i uszkodzenia komórek, powiązane z pogorszeniem pamięci i koncentracji. Wcześniejsze badania nie dawały jednak jednoznacznych wyników - często były zbyt krótkie lub obejmowały niewielkie grupy.

Przełomem okazały się dane z dwóch dużych projektów badawczych, w których uczestnicy byli obserwowani nawet przez 43 lata. Analizowano ich dietę, wyniki testów poznawczych i diagnozy medyczne.

Efekt? Osoby pijące kawę z kofeiną rzadziej zapadały na demencję - ryzyko było niższe o około 18 proc. w porównaniu do tych, którzy sięgali po nią sporadycznie. Rzadziej zgłaszały też problemy z pamięcią i lepiej wypadały w testach poznawczych.

Podobne korzyści zauważono u miłośników herbaty. Co ciekawe, kawa bezkofeinowa nie dawała takich efektów, co sugeruje, że kluczową rolę może odgrywać właśnie kofeina.

Najlepsze rezultaty odnotowano u osób pijących 2-3 filiżanki kawy dziennie lub 1-2 filiżanki herbaty. Większe ilości nie pogarszały wyników - działały podobnie jak umiarkowane spożycie.

Kofeina i inne związki zawarte w kawie mogą pomagać chronić komórki mózgu przed uszkodzeniami i spowalniać procesy starzenia. To nie jest "cudowny lek", ale jeden z elementów zdrowego stylu życia, który może mieć znaczenie w dłuższej perspektywie - zaznaczają badacza.

Jest jedna ważna rzecz: sama kawa nie wystarczy. Najlepsze efekty daje połączenie kilku elementów - zdrowej diety, ruchu, snu i aktywności umysłowej.