W skrócie
- Nocą można zauważyć lelkowca długosternego z bardzo długimi piórami ogonowymi oraz usłyszeć niezwykły dźwięk, który nie powstaje dzięki dziobowi tego ptaka.
- Lelkowiec długosterny wytwarza dźwięki poprzez uderzanie kośćmi skrzydeł, a nie wydawanie głosu, co zostało potwierdzone dzięki badaniom z wykorzystaniem nagrań w podczerwieni i dźwiękowych.
- Opisane zjawisko sprawia, że ornitologowie rozważają kwalifikację tego zachowania jako użycia instrumentu muzycznego przez ptaka.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Lelkowiec długosterny to ptak niezwykle efektowny z uwagi na niezwykłe pióra ogonowe. Mogą przydać się do pokazów godowych, aczkolwiek wiadomo, że zwierzęta te wykonują pokazowe loty w ramach toków.
Okazuje się, że ich skrzydła są niezwykle istotne także pod innym względem. Lelkowiec długosterny wykorzystuje jer w jeszcze jeden, osobliwy sposób.
Zobacz również:
Lelki latają w nocy i polują na owady
Lelki są ptakami nocnymi. W Polsce mamy tylko jeden gatunek - to lelek kozodój, którego otacza mnóstwo mitów, wręcz zabobonów, łącznie z absurdalnymi tezami jakoby wypijał nocą mleko z kozich wymion.
Pokarmem lelka są owady, jest on równie skutecznym regulatorem liczby much, meszek czy komarów co jerzyki albo nietoperze. Nie bawi się w namierzanie zdobyczy, lata z otwartym dziobem i łapie je w ten sposób, a za dnia śpi na gałęzi drzewa, wtapiając się w otoczenie dzięki kolorom piór przypominającym korę.
Na świecie, a zwłaszcza w strefie tropikalnej Ameryki, Afryki, południowej Azji czy Australii i Nowej Gwinei żyje znacznie więcej lelków, które odróżniają się od innych ptaków tym, że opanowały niszę niedostępną dla innych przedstawicieli gromady - noc. Wymaga to pewnych zmian anatomicznych i przystosowania do życia w takich warunkach.
Lelkowiec długosterny zamieszkuje Amerykę Południową, ale - co ciekawe - nie Amazonię, ale tereny leżące na południe od niej. To środkowa i południowa Brazylia, Boliwia, Paragwaj, Urugwaj i północna Argentyna. Poluje tam na latające nocą owady, zwłaszcza swój przysmak - chrząszcze. Naukowcy ustalili, że zjada żuki z 13 różnych rodzin, więc to podstawa jego diety.
Zobacz również:
W lasach Argentyny potraktowali lelkowce podczerwienią
Nowe badania na temat tego nocnego i mało znanego ptaka zostały przeprowadzone w prowincji Salta w północnej Argentynie. Ornitologowie obserwowali tam lelkowce nocą, skupiając się na ich godach, a wyniki obserwacji zostały opublikowane w "Journal of Avian Biology".
Naukowcy wykorzystali zsynchronizowane nagrania wideo i audio w podczerwieni o dużej prędkości, dzięki czemu opisali mechanizm powstawaniu dźwięku u tych ptaków.
A jest to dźwięk bardzo osobliwy, podobny do trzasków. To coś w rodzaju łamania gałązek, jakby ktoś na nie nastąpił. To jeden z najdziwniejszych dźwięków w ogóle w przyrodzie, na pewno wśród ptaków i dotąd nikt nie wiedział, jak powstaje. Lelkowiec długosterny nie otwiera przy tym dzioba, a jednak dźwięk powstaje. Czy w jego gardle?
Okazuje się, że nie. Analiza nagrań w podczerwieni i dźwięków lelkowców pozwoliła ustalić, że dźwięk powstaje za pomocą skrzydeł ptaka. A dokładniej: kości tych skrzydeł. Lelkowiec długosterny potrafi uderzać o siebie, ale nie piórami, a kośćmi.
To zderzenie kości skrzydeł powoduje, że powstaje taki trzask, który słychać wyraźnie w lesie południowoamerykańskim, a w każdym razie słyszą go samice. I reagują na popisy samców, bowiem tylko one wytwarzają takie dźwięki.
Zobacz również:
Ornitologowie zastanawiają się, czy nie zakwalifikować tej formy wydawania dźwięków przez lelki jako użycia instrumentów muzycznych. To w świecie ptaków byłoby wydarzeniem sporego kalibru. Zwierzęta te używają do wydawania dźwięków głównie głosu, ale instrument to coś nowego.
Takiej techniki opartej na trzaskaniu kośćmi używają do wytwarzania dźwięków inne ptaki Ameryki Południowej, którymi są gorzyki, znane z wręcz niesamowitych tańców godowych. Dodają do nich jeszcze takie dźwięki.
