W skrócie
- Trzmiele gromadzą do siedmiu razy więcej toksycznych metali ciężkich w pyłku niż pszczoły miodne, nawet jeśli żerują na tym samym obszarze.
- Różnice w poziomie nagromadzonych metali między gatunkami wynikają z ich biologii, zachowań związanych z żerowaniem i sposobu budowy gniazd.
- Nawet na terenach o niskim poziomie zanieczyszczenia gleby pszczoły pobierają toksyczne metale, dlatego zaleca się nadal sadzenie kwiatów dla wspomagania zapylaczy.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Podczas zbierania nektaru i pyłku pszczoły są również narażone na skażoną glebę, kurz i pyłki, które mogą zawierać metale ciężkie. Pszczoły miodne od dawna są wykorzystywane jako biologiczne wskaźniki zanieczyszczenia środowiska w różnych obszarach. Nowe badanie opublikowane w Ecological Entomology pokazuje, że gatunki pszczół akumulują toksyczne metale w bardzo różny sposób, a trzmiele są na to szczególnie podatne.
Zobacz również:
Ciało trzmieli wypełnione jest ciężkimi metalami
Naukowcy z Uniwersytetu Cambridge zebrali pyłek za pomocą specjalnych poławiaczy i zmierzyli poziom arsenu, kadmu, chromu, kobaltu, ołowiu i cyny zarówno w pyłku, jak i u dorosłych pszczół. Porównali kolonie pszczół miodnych oraz trzmieli znajdujące się obok siebie w Cambridgeshire w Anglii, gdzie zanieczyszczenie gleby jest generalnie uważane za niskie.
Chociaż oba gatunki żerowały na tym samym terenie, wyniki wykazały uderzające różnice. Pyłek zebrany przez trzmiele zawierał od dwóch do siedmiu razy więcej metali ciężkich niż pyłek zebrany przez pszczoły miodne w przypadku większości badanych metali. Trzmiele gromadziły również w swoich ciałach około trzy razy wyższe stężenia metali ciężkich.
Większość poziomów metali, które odkryliśmy, nie była wystarczająco wysoka, aby zabić pszczoły. Jednak nawet niskie poziomy mogą nadal szkodzić zdrowiu pszczół i sukcesowi kolonii w subtelny, ale istotny sposób, np wpływając na ich zdolność do żerowania i rozmnażania
Dlaczego trzmiele są tak podatne na zanieczyszczenia
Naukowcy twierdzą, że różnice te prawdopodobnie wynikają z połączenia biologii pszczół i ich zachowań związanych z żerowaniem.
Pszczoły miodne zazwyczaj gniazdują nad ziemią, w dziuplach drzew lub w ulach, a ich kolonie liczą zazwyczaj od 30 tys. do 60 tys. pszczół. Trzmiele, dla porównania, budują gniazda pod ziemią, w glebie lub ściółce, a ich kolonie są znacznie mniejsze i liczą zazwyczaj od 50 do 500 osobników.
Te dwa gatunki żerują również w różny sposób. Wybór kwiatów różni się w zależności od potrzeb żywieniowych, wielkości ciała, długości języka i nawyków żywieniowych. Ponieważ niektóre rośliny absorbują więcej metali ciężkich niż inne, preferencje te mogą wpływać na poziom zanieczyszczeń, z którymi stykają się pszczoły.
Zobacz również:
Pszczoły miodne zbierają pyłek z wielu różnych gatunków kwiatów, co może rozcieńczać zanieczyszczenia w ich pożywieniu. Trzmiele zbierają mniejsze ilości pyłku z mniejszej liczby gatunków roślin. Tym samym bardziej zależą od tego, czy te konkretne rośliny zawierają podwyższone stężenie metali.
Pszczoły miodne żerują również znacznie dalej, pokonując niekiedy odległości nawet do 10 km od kolonii. Ich większa siła robocza pozwala im rozprzestrzeniać się na większym obszarze i potencjalnie unikać skażonych miejsc. Trzmiele żerują zazwyczaj w odległości około 1,5 km od swoich gniazd. Zmniejsza to ich szanse na uniknięcie zanieczyszczeń.
Innym czynnikiem może być ich wygląd. Trzmiele mają znacznie bardziej owłosione ciała niż pszczoły miodne. Ułatwia to przyczepianie się do nich kurzu i unoszących się w powietrzu cząsteczek zawierających metale ciężkie, zanim zostaną przeniesione z powrotem do gniazda wraz z pyłkiem.
Zagrożenia dla trzmieli kryją się wszędzie
Nawet na obszarach, które zazwyczaj uważamy za bezpieczne lub o niskim ryzyku występowania metali ciężkich - zazwyczaj na obszarach wiejskich, z dala od terenów przemysłowych lub górniczych - pszczoły mogą pobierać toksyczne metale - powiedziała prof. Lynn Dicks z Wydziału Zoologii Uniwersytetu Cambridge, główna autorka badania.
I jak dodała ekspertka "Kolonie trzmieli mają zazwyczaj mniej robotnic dostępnych do wykonywania zadań", tym samym "utrata osobników może mieć duży wpływ na ogólne funkcjonowanie kolonii".
Naukowcy podkreślają, że mimo wszystko ludzie powinni nadal sadzić kwiaty, aby wspomagać zapylacze. Jak twierdzi dr Sarah Scott, pszczoły odgrywają kluczową rolę w bioróżnorodności, jak i bezpieczeństwie żywnościowym. Dlatego nadal zachęcają wszystkich do sadzenia kwiatów, nawet jeśli mieszkają na obszarze bardziej narażonym na skażenie.
Koniec końców, pszczoły nadal potrzebują pożywienia. Nawet jeśli zawiera ono śladowe ilości metali ciężkich, posiadanie pożywienia jest lepsze niż jego brak
