W skrócie
- Obecnie obserwuje się zmianę podejścia do rzek, które coraz częściej są odsłaniane i przywracane do miejskiego krajobrazu.
- W Łodzi trwa realizacja inwestycji związanej z odsłonięciem Lamusa i modernizacją parku, a zakończenie prac planowane jest na 2026 rok.
- Przywracanie rzek do naturalnych koryt oraz likwidacja zapór to rosnący trend w Europie, podczas gdy w Polsce w 2025 roku nie usunięto żadnej zapory wodnej.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Odsłonięcie rzeki Lamus to wyjątkowa inwestycja, która należy do nielicznych tego typu realizacji w Europie. Celem jest przywrócenie do życia cieku wodnego ukrytego przez wiele lat pod ziemią oraz stworzenie wokół niego przestrzeni sprzyjającej kontaktowi z przyrodą. Projekt zakłada nie tylko odtworzenie naturalnego biegu rzeki, ale również kompleksową modernizację parku, obejmującą budowę nowych ścieżek, elementów małej architektury oraz miejsc wypoczynku zlokalizowanych nad wodą.
Łódzka rzeka nie została zapomniana, wraca na powierzchnię
Pod ulicami Łodzi płynie blisko dwadzieścia rzek i strumieni. Jednym z nich jest Lamus - ciek wodny, który przez ponad sto lat pozostawał ukryty w podziemnym kanale. Teraz ma ponownie stać się częścią miejskiego krajobrazu. Władze miasta przekonują, że to przełomowa idea.
Przez stulecia Lamus odgrywał znaczącą rolę w rozwoju miasta. Już od XVI w. jego wody napędzały młyny, a później zasilały zakłady przemysłowe, w tym należące do największych łódzkich fabrykantów. Wraz z rozwojem przemysłu rzeka uległa mocnemu zanieczyszczeniu. Pod koniec XIX w. zdecydowano o skanalizowaniu jej biegu i ukryciu pod ziemią na odcinku liczącym około dwóch km.
Pomysł przywrócenia Lamusa do naturalnego krajobrazu pojawił się w Łodzi w 2016 r. Wybrano fragment przebiegający przez Park im. Kilińskiego, gdzie odtworzona rzeka ma pełnić zarówno funkcje przyrodnicze, jak i rekreacyjne.
Prace są już na zaawansowanym etapie. Powstaje nowe koryto rzeki, wykonano obejście umożliwiające prowadzenie robót hydrotechnicznych, a kolejne etapy obejmą umocnienie brzegów, montaż elementów małej architektury, oświetlenia oraz monitoringu. Cała inwestycja zakłada nie tylko odsłonięcie cieku, ale również kompleksową modernizację parku i stworzenie atrakcyjnej przestrzeni do wypoczynku. Zakończenie inwestycji planowane jest jeszcze na 2026 r. Wówczas Lamus ponownie stanie się częścią miasta.
Przywracanie rzek, burzenie zapór
Renaturyzacja Lamusa wpisuje się w coraz popularniejszy w Europie trend przywracania rzek do ich naturalnych koryt. Przez dziesięciolecia miejskie cieki były prostowane, zamykane w kanałach lub przykrywane betonem. Dziś wiadomo, że naturalne rzeki pomagają zatrzymywać wodę w krajobrazie, ograniczają skutki miejskich wysp ciepła, zwiększają bioróżnorodność i poprawiają jakość przestrzeni publicznej.
Najnowszy raport Dam Removal Europe pokazuje ponadto, że sławę zyskuje burzenie tam, zapór i progów wodnych. Tylko w 2025 r. w Europie zniknęło przynajmniej 603 barier w 21 krajach, przywracając łączność ekologiczną i zwiększając różnorodność biologiczną na ponad 3740 km rzek. Polska niestety zostaje w tyle - w 2025 r. nie usunięto u nas żadnej zapory wodnej.
