W skrócie
- Trwają prace modernizacyjne czterech ramp kamiennych u ujścia rzeki Bukowej na Podkarpaciu, mające na celu poprawę drożności rzeki dla migracji ryb na odcinku 100 kilometrów.
- Zmiana konstrukcji ramp obejmuje zmniejszenie spadku oraz zastosowanie drobniejszego kamienia i żwiru, co ma ułatwić przemieszczanie się ryb, bez wpływu na poziom wód gruntowych ani wzrost zagrożenia powodziowego.
- Przebudowa tego typu obiektów, choć nie była dotąd powszechna w Polsce, realizowana jest również na innych rzekach oraz przy zaporach, aby umożliwić rybom migrację i przywrócić ciągłość cieków wodnych.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Zastępca dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Krzysztof Gwizdak, prace są prowadzone pod nadzorem przyrodniczym i stanowią finałowy etap projektu, którego fazy planistyczne i formalne rozpoczęły się jeszcze w lipcu 2024 r.
"Modyfikacja obiektów hydrotechnicznych obejmie złagodzenie spadku podłużnego do około 5 procent oraz zastosowanie drobniejszego materiału kamiennego i żwiru, co pozwoli na utrzymanie odpowiednio dużej głębokości wody na całej długości każdej z ramp" - podkreślił.
Ryby będą mogły się przemieszczać
Dotychczasowe nachylenie konstrukcji, dochodzące w niektórych miejscach do 15 procent, tworzyło barierę uniemożliwiającą przemieszczanie się ryb. Przebudowa obiektów u ujścia rzeki otworzy dla migracji ryb rzekę o łącznej długości 100 km.
Gwizdak podkreślił, że zaplanowane roboty hydrotechniczne nie wpłyną na poziom zwierciadła wody, w związku z czym nie przewiduje się zmian w stanie wód gruntowych w dolinie rzeki. "Prace nie spowodują również wzrostu zagrożenia powodziowego na tym obszarze" - zapewnił.
Projekt przebudowy ramp przygotowała Fundacja Wolne Rzeki w wyniku ustaleń podjętych z RZGW w Rzeszowie oraz Fundacją Dzika Rzeka.
Zobacz również:
Czy w Polsce to popularne rozwiązanie?
Przebudowa takich obiektów w celu umożliwienia migracji ryb jest działaniem, które w Polsce wcale nie było takie powszechne. Wiele rzek zostało w przeszłości przekształconych przez budowę progów, jazów czy innych konstrukcji regulujących przepływ wody, ryby wcale na tym nie zyskiwały.
Chociaż obiekty te miały pełnić funkcje związane z gospodarką wodną i ochroną przeciwpowodziową, stanowiły przeszkodę dla ryb przemieszczających się w górę i w dół rzeki.
Przebudowa ramp poprzez zmniejszenie ich nachylenia oraz zastosowanie odpowiednich materiałów, takich jak drobniejszy kamień i żwir, pozwala stworzyć warunki, w których ryby mogą bezpiecznie pokonywać przeszkody. Dzięki temu zostaje przywrócona ciągłość rzeki, co ma duże znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej oraz prawidłowego funkcjonowania całego ekosystemu wodnego. Możliwość swobodnej migracji umożliwia rybom dotarcie do miejsc tarła, żerowania i zimowania, co sprzyja odbudowie ich populacji.
Ryby muszą migrować
W Polsce można wskazać wiele przykładów inwestycji, które poprawiły możliwość migracji ryb. Jednym z najbardziej znanych jest zapora we Włocławku na Wiśle, gdzie wybudowano przepławkę umożliwiającą wędrówkę gatunków takich jak łosoś, troć wędrowna czy certa. Kolejnym przykładem jest rzeka Biała Tarnowska, na której przebudowano część progów wodnych i wykonano przepławki, dzięki czemu poprawiono drożność rzeki.
Podobne działania prowadzono również na rzece Drawie, gdzie modernizacja urządzeń hydrotechnicznych ułatwiła migrację ryb wędrownych, zwłaszcza łososia atlantyckiego i troci wędrownej.
Następnym przykładem jest rzeka Biała w województwie podlaskim, gdzie usuwano bariery oraz przebudowywano istniejące obiekty hydrotechniczne, przywracając ciągłość rzeki i poprawiając warunki życia organizmów wodnych.
