W skrócie
- Rząd przygotowuje przepisy, które mają objąć branżę tekstylną systemem Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta, a projekt ustawy ma trafić do konsultacji publicznych w trzecim kwartale 2026 roku.
- Projekt przewiduje przeniesienie kosztów gospodarowania zużytymi tekstyliami na producentów oraz wprowadzenie obowiązku zbiórki tekstyliów w sklepach i sieciach handlowych o określonej powierzchni.
- Organizacje producentów będą zobowiązane do zapewnienia punktów naprawy ubrań w każdej gminie, a wprowadzone przepisy mają również promować edukację dotyczącą ograniczania ilości odpadów tekstylnych.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Nowe rozwiązania mają zmienić sposób, w jaki w Polsce zbierane i zagospodarowywane są zużyte ubrania oraz inne wyroby tekstylne. Odpowiedzialność finansowa za część tego procesu ma zostać przeniesiona z samorządów i mieszkańców na producentów.
Zużyte ubrania w Polsce. Nowy projekt jest już przygotowywany
"Obecnie przygotowujemy implementację nowelizacji unijnej dyrektywy odpadowej dotyczącej tej kwestii. Została ona przyjęta we wrześniu 2025 r. i będzie nakładała obowiązki rozszerzonej odpowiedzialności producenta dla wyrobów włókienniczych, obuwniczych i innych wyrobów zawierających materiały włókiennicze" - przekazała , wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska.
Resort przeprowadził już pierwsze konsultacje z przedstawicielami zainteresowanych środowisk. Jak wskazuje wiceminister, zgłoszone uwagi zostały wykorzystane przy tworzeniu założeń systemu. Przygotowano także ocenę skutków regulacji, która została zaakceptowana przez kierownictwo ministerstwa. Dokument trafił następnie do Zespołu Programowania Prac Rządu.
"Zgodnie z przyjętym harmonogramem, w trzecim kwartale tego roku chcemy przekazać projekt do konsultacji publicznych, uzgodnień międzyresortowych i opiniowania" - zapowiada Anita Sowińska.
Unijne przepisy nakładają na Polskę obowiązek
Kraje członkowskie mają obowiązek uruchomienia ROP dla tekstyliów do 17 kwietnia 2028 r. Dla mikroprzedsiębiorców przewidziano dodatkowy rok na dostosowanie się do tych przepisów.
Jedną z najważniejszych zmian, jakie zajdą po zmianie, będzie przeniesienie kosztów gospodarowania zużytymi tekstyliami na producentów. Mają oni finansować między innymi zbiórkę, sortowanie oraz przygotowanie rzeczy do ponownego wykorzystania i recyklingu. Na tym właśnie polega rozszerzona odpowiedzialność producenta. W skrócie, to producent ma ponosić odpowiedzialność za swój wyrób aż do końca jego cyklu życia. Ma to wpłynąć korzystnie na gospodarkę odpadami i zmniejszać ich ilość oraz potencjalnie zagrożenie zanieczyszczenia środowiska.
Za organizację systemu mają odpowiadać specjalnie utworzone organizacje producentów. Ich zadaniem będzie koordynowanie zbiórki zużytych wyrobów, ich sortowania oraz dalszego zagospodarowania.
Projekt ma również wprowadzić konkretne poziomy zbiórki, recyklingu i przygotowania tekstyliów do ponownego użycia. Producenci, którzy nie będą realizowali określonych celów, mogą zostać objęci opłatą produktową.
Punkty mają powstawać w sklepach
Resort chce również różnicować wysokość opłat w zależności od sposobu zaprojektowania produktu. Ma to zachęcać producentów do tworzenia bardziej trwałej i łatwiejszej do zagospodarowania odzieży. Ubrania będzie można oddawać także w sklepach.
Od początku 2025 r. gminy mają obowiązek zapewnienia selektywnej zbiórki tekstyliów, między innymi za pośrednictwem PSZOK-ów. Ministerstwo uważa jednak, że obecny system powinien zostać rozszerzony.
Obecnie to obywatele i gminy ponoszą koszty zbierania i przetwarzania odpadów tekstylnych, a nie producenci. Wynika to z faktu, że to gminy mają obowiązek organizowania zbiórki poprzez PSZOK-i.
Po wprowadzeniu ROP sieć zbiórki ma zostać rozszerzona. Punkty mają powstawać między innymi w większych sklepach i sieciach handlowych. Resort zakłada obowiązek zbiórki w sklepach o powierzchni przekraczającej 100 m kw., a także w sieciach, których łączna powierzchnia przekracza 1000 m kw.
Do systemu mają zostać włączone również platformy handlowe. PSZOK-i nie znikną, ale mają pełnić funkcję uzupełniającą. Nadal możliwe będą również zbiórki organizowane przez organizacje społeczne.
Organizacje producentów mają zostać ponadto zobowiązane do zapewnienia co najmniej jednego stałego punktu naprawy tekstyliów w każdej gminie. Mogłyby stworzyć własne punkty albo współfinansować już działające zakłady.
Resort zwraca uwagę, że obecnie tylko niewielka część zużytych tekstyliów trafia do recyklingu. Problemem są między innymi ograniczenia technologiczne oraz niewystarczająca infrastruktura. Pełny system ma natomiast zacząć obowiązywać najpóźniej w kwietniu 2028 r.
