W skrócie
- W ostatnich miesiącach pojawiły się pytania o wpływ krakowskich tężni na zdrowie oraz jakość aerozolu, co stało się przedmiotem publicznej dyskusji i badań naukowych.
- Badania naukowców z Uniwersytetu Rolniczego wykazały obecność groźnych bakterii i zanieczyszczeń w solance oraz aerozolu niektórych krakowskich tężni, co może stanowić zagrożenie dla osób z obniżoną odpornością.
- Część ekologów i aktywistów apeluje o stały monitoring jakości solanki, rzetelne informowanie mieszkańców i rezygnację z budowy nowych tężni, a miejskie władze nie planują na razie powstawania kolejnych obiektów.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Już w 2025 r. badania prowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie pokazały, że w solance tężni przy Zalewie Nowohuckim w Krakowie znajdują się m.in. gronkowce, bakterie Escherichia coli, Enterococcus faecalis oraz Clostridium perfringens, a część tych drobnoustrojów może przedostawać się do mgiełki, którą wdychają ludzie.
"To może stanowić realne zagrożenie dla zdrowia, zwłaszcza u osób z obniżoną odpornością - seniorów i dzieci" - pisali badacze. Temat zanieczyszczeń tężni wrócił po roku. Zarząd Zieleni Miejskiej zapowiedział też, że nie będzie budował kolejnych tężni na terenie Krakowa.
Sekret zdrowia tężni i bakterie w solance
Tężnie to obiekty o drewnianych konstrukcjach wypełnionych gałązkami tarniny. Pierwotnie służyły do zagęszczania solanki w procesie produkcji soli, ale odkryto też ich walory lecznicze podczas wdychania aerozoli z odparowującej solanki. Tężnie nie podlegają jednak regularnemu nadzorowi sanitarnemu i tu zaczyna się problem.
Najnowsze badania prowadzone na próbkach aerozolu i osadów z części krakowskich tężni wskazują, że oprócz soli w powietrzu mogą pojawiać się również śladowe ilości zanieczyszczeń pochodzących z miejskiego środowiska, m.in. metali ciężkich oraz pyłów osadzających się na konstrukcjach. Badacze z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie ustalili ponadto, że w solance krakowskich tężni występuje bakteria Escherichia coli, a jej stężenie jest większa niż np. w rzece Dłubni.
Na łamach Radia Kraków prof. Katarzyna Wolny-Koładka stwierdziła, że istniejące obiekty powinny być stopniowo wygaszane, jeśli nie da się skutecznie wyeliminować skażenia mikrobiologicznego. "To są wyniki, których nie można bagatelizować" - mówiła ekspertka.
Badacze z Uniwersytetu Rolniczego podkreślali równocześnie, że samo wykrycie takich substancji nie musi automatycznie być zagrożeniem dla zdrowia, a kluczowe znaczenie mają ich stężenia oraz regularna konserwacja tężni.
Obiekty zlokalizowane przy ruchliwych ulicach są bardziej narażone na akumulację zanieczyszczeń niż tężnie położone w parkach lub dalej od dróg i przemysłu.
ZZM nie zamierza zamykać istniejących tężni w najbliższym czasie, a skoro nie, to uważamy, że miasto powinno być wobec mieszkańców absolutnie transparentne. Jeśli przez lata mieli odwagę reklamować tężnie jako "zdrowie", to niech teraz mają odwagę, tak samo głośno, powiedzieć jak jest naprawdę"
Ekolodzy liczą na reakcję
Przedstawiciele Akcji dla Krakowa uważają, że wyniki badań powinny skłonić miasto do wprowadzenia stałego monitoringu jakości solanki i aerozolu oraz zwiększenie skuteczności informowania mieszkańców o zagrożeniach snaitarnych, jakie mogą iść w parze z korzystaniem z obiektów. Zgodnie z badaniami powinno sie też unikać budowy nowych tężni bezpośrednio przy ruchliwych arteriach.
Zobacz również:
"Kiedy zaczęliśmy mówić o miejskich tężniach, słyszeliśmy oczywiście, że przesadzamy, czepiamy się, blokujemy fajne projekty" - wskazuje miejska inicjatywa Akcja dla Krakowa.
Zarząd Zieleni Miejskiej przekazał, że przyszłość krakowskich tężni stoi pod znakiem zapytania. W przyszłości mogą zmienić swoją funkcję - wynika z rozmowy z dyrektorem ZZM Łukaszem Pawlikiem przeprowadzonej w Radiu Kraków, choć nie wiadomo jeszcze na jaką.
"Pytamy wprost: co z obiektami, które były w planach, na przykład tężnią w Swoszowicach? Czy ona również nie powstanie? Co z tężniami na osiedlach, które budowane są z budżetów spółdzielni i wspólnot? Czy miasto wysłało już do zarządów spółdzielni jasne stanowisko prostujące pompowaną przez lata narrację o rzekomych właściwościach leczniczych miejskich tężni?" - pytają ZZM działacze. O przyszłość krakowskich tężni zapytaliśmy ZZM i czekamy na odpowiedź.
