Puszcza Białowieska bez polowań i wycinek. Rząd chce ścisłej ochrony
Aż 96 proc. Puszczy Białowieskiej ma zostać wyłączone z wycinek i polowań - wynika z planu, który resort klimatu przesłał do UNESCO. To jedno z najważniejszych wydarzeń w historii ochrony tego miejsca, które od lat jest areną sporów o wycinki i zakres ingerencji człowieka - oceniają eksperci.
W skrócie
- 96 proc. Puszczy Białowieskiej ma zostać objęte ścisłą ochroną bez wycinek i polowań.
- Nowy plan zarządzania tym obszarem przesłany do UNESCO wyznacza kierunki ochrony do 2050 r.
- Eksperci i mieszkańcy silnie popierają działania na rzecz zachowania unikalnego ekosystemu puszczy.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu
Puszcza Białowieska znajduje się na północy Polski (częściowo na Białorusi) i jest przyrodniczą perłą Europy, a także miejscem wybitnym również w skali świata. To jeden z ostatnich w Europie kompleksów lasów o charakterze naturalnym.
Chroniona od średniowiecza puszcza, wyróżnia się bogatą florą i fauną, procesami przyrodniczymi oraz stosunkowo niskim stopniem ingerencji człowieka. Spełnia kryteria IX i X UNESCO: przedstawia wyjątkowe procesy ekologiczne i siedliska kluczowe dla ochrony różnorodności biologicznej. To dom tak rzadkich i zagrożonych gatunków jak ryś, wilk, dzięcioł trójpalczasty, czy żubr, będący symbolem puszczy.
Pomimo swojego unikalnego charakteru i wysokiej wartości przyrodniczej, Puszcza Białowieska stoi w obliczu wielu zagrożeń. Dlatego nowina o tym, że Polska oficjalnie przesłała do UNESCO Plan Zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa i określiła tym samym kierunki ochrony i gospodarowania obszarem aż do 2050 r., jest zdaniem przyrodników momentem historycznym.
To najlepiej skonsultowany dokument dotyczący ochrony środowiska w Polsce
Jedno z najważniejszych wydarzeń w ochronie Puszczy Białowieskiej
Plan przesłany przez Polskę przewiduje, że 96 proc. Puszczy jako obiektu UNESCO pozostanie poddane wyłącznie naturalnym procesom - bez gospodarki leśnej i bez polowań. To największe jak dotąd ograniczenie ingerencji człowieka na tym terenie. Dokument jest dostępny na stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
"Polska spełnia zobowiązanie, które podjęła ponad dekadę temu. To nie tylko formalność - to wyraz naszej odpowiedzialności za jeden z najcenniejszych obiektów przyrodniczych świata" - komentowała kilka dni temu Paulina Hennig-Kloska, ministra środowiska i klimatu.
Działaczka społeczna Sylwia Szczutkowska z Pracowni na rzecz Wszystkich Istot tłumaczy, że plan daje podstawę do podejmowania dalszych działań naprawczych, tj. powołania nowych rezerwatów, poprawy sytuacji wodnej czy przeciwdziałania fragmentacji związanej m.in. ze stale modernizowaną siecią dróg leśnych.
Jeszcze kilka lat temu możliwość cięć obejmowała ok. 10 tys. hektarów. Nowy plan dopuszcza działania gospodarcze jedynie na 86 ha i to w ściśle określonych przypadkach, tylko w wytypowanej strefie 4, która docelowo powinna być wyeliminowana z terenu puszczy.
Działania gospodarcze mogą być według nowego planu prowadzone wyłącznie w na niewielkich terenach wymagających aktywnej ochrony określonych siedlisk oraz na fragmentach monokultur iglastych posadzonych przez leśników niezgodnie z siedliskiem.
Zakaz polowań w całej Puszczy Białowieskiej
W całej polskiej części obiektu UNESCO wprowadzony ma zostać zakaz polowań. Wyjątek stanowią jedynie gatunki inwazyjne. Gospodarka łowiecka została dopuszczona na terenie polan osadniczych, zlokalizowanych w strefie buforowej wewnątrz obiektu.
- To jest dokument operacyjny, on określa kierunki, co można, czego nie w Puszczy robić. W planie jest wprost zakaz polowań na całym obszarze polskiej części Puszczy Białowieskiej (cała Puszcza jest obiektem UNESCO) - poza gatunkami inwazyjnymi. Będzie można polować na terenie obiektu więc tylko na gatunki inwazyjne - mówi Zielonej Interii działaczka z Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot Katarzyna Wiekiera.
Obowiązek przygotowania planu został nałożony w 2014 r., kiedy cała Puszcza stała się obiektem UNESCO. r. Po nielegalnej wycince w 2017 i budowie muru na polsko-białoruskiej granicy w 2023 r. eksperci UNESCO ostrzegali, że Puszcza Białowieska może zostać wpisana na listę obiektów w zagrożeniu. Oczekiwali podjęcia zdecydowanych kroków zaradczych.
Forsowany przez poprzedni rząd plan zarządzania zawierał jednak sprzeczne z wymogami UNESCO zapisy - zamiast ograniczać ingerencję w obiekt, znacząco ją zwiększał.
W Raporcie IUCN World Heritage Outlook 2025 Puszcza została sklasyfikowana jako obiekt o "krytycznym stanie zachowania", co oznacza najwyższy poziom zagrożenia dla jej wyjątkowych wartości przyrodniczych jako Światowego obiektu UNESCO. Jednym z problemów podnoszonych przez ekspertów był brak przyjęcia planu zarządzania obiektem.
"Zarówno większość mieszkańców puszczańskich gmin, jaki i Polacy z innych regionów opowiedzieli się za całkowitą ochroną Puszczy Białowieskiej na całym obszarze" - komentuje dr hab. Marcin Stoczkiewicz odpowiedzialny za przygotowanie planu ochrony puszczy.
"To jest Plan, który jednoznacznie eliminuje największe zagrożenie dla Puszczy Białowieskiej, jakim jest gospodarka leśna, czyli sztuczne przekształcanie lasu przez człowieka (sadzenie i wycinanie drzew) i ciągłe zaburzanie naturalnych procesów" - dodaje prof. Michał Żmihorski z PAN, członek Państwowej Rady Ochrony Przyrody.
