W skrócie
- Pellet drzewny kosztuje obecnie nawet 2500 zł za tonę, a pojawiają się sygnały o brakach opału przed sezonem grzewczym.
- Program Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ma wartość 3 mld zł i przewiduje wsparcie instalacji wykorzystujących wybrane rodzaje biomasy.
- Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot wskazuje, że projekt może nasilić presję na ograniczone zasoby i przyczynić się do dalszego wzrostu cen pelletu.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Projekt przewiduje wyłączenie z dofinansowania wyłącznie biomasy leśnej, pozostawiając możliwość finansowania instalacji wykorzystujących inne rodzaje biomasy stałej, takie jak produkty uboczne przemysłu drzewnego, drewno poużytkowe czy biomasę rolniczą.
O te same surowce konkurują już dziś producenci pelletu, przemysł papierniczy oraz producenci płyt drewnopochodnych. Według Stowarzyszenia Pracownia na rzecz Wszystkich Istot nowe dopłaty zwiększą zapotrzebowanie na ograniczone zasoby, co może przełożyć się na dalszy wzrost cen.
Problem z pelletem jest już odczuwalny
Certyfikowany pellet klasy A1 kosztuje średnio od 1500 do 2100 zł za tonę, a przy zakupach detalicznych cena dochodzi nawet do 2500 zł. W wielu składach opału obowiązują limity sprzedaży lub listy oczekujących. Szacuje się, że około 450 tys. gospodarstw domowych ogrzewających domy kotłami na pellet zużywa rocznie blisko 2 mln ton paliwa.
Jak podkreśla Augustyn Mikos ze Stowarzyszenia Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, zwiększanie popytu na ograniczone zasoby biomasy nie rozwiąże problemu niedoborów, lecz może go jeszcze pogłębić.
Organizacja postuluje całkowite wyłączenie biomasy stałej z programu, niezależnie od jej pochodzenia. W ocenie stowarzyszenia tylko takie rozwiązanie pozwoli uniknąć wzrostu zapotrzebowania na biomasę drzewną oraz związanych z tym konsekwencji dla rynku.
Lasy są nam potrzebne
Pracownia zwraca również uwagę na konstrukcję programu. Przewidziany pięcioletni okres trwałości inwestycji jest znacznie krótszy niż rzeczywisty czas eksploatacji instalacji, który wynosi zwykle od 20 do 30 lat.
Oznacza to, że po upływie pięciu lat nic nie będzie stało na przeszkodzie, aby instalacje zaczęły wykorzystywać biomasę leśną. Dodatkowo skuteczne rozróżnianie rodzajów biomasy wymagałoby systemu kontroli pochodzenia paliwa, którego projekt nie przewiduje.
Według Augustyna Mikosa całkowite wykluczenie biomasy stałej z programu byłoby rozwiązaniem prostszym i skuteczniejszym. Pozwoliłoby ograniczyć ryzyko pogłębiania kryzysu oraz uniknąć konieczności tworzenia rozbudowanego systemu nadzoru nad pochodzeniem wykorzystywanego paliwa.
Stowarzyszenie wskazuje, że obecne problemy są efektem wieloletniej polityki wspierającej spalanie biomasy. Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że w latach 2004-2024 zużycie biomasy drzewnej przez energetykę zawodową wzrosło o ponad 13 700%, osiągając poziom 4,6 mln m³ rocznie. Rozwój ten był wspierany m.in. przez systemy wsparcia odnawialnych źródeł energii. W latach 2011-2020 producenci energii z biomasy otrzymali około 21 mld zł, a spalanie biomasy nadal korzysta z preferencji w unijnym systemie handlu emisjami EU ETS.
Zobacz również:
Zdaniem organizacji obecny kryzys na rynku pelletu wynika z niespójnej polityki państwa. Z jednej strony wspierano zakup kotłów na pellet w programie "Czyste Powietrze", a z drugiej finansowano rozwój dużych instalacji energetycznych wykorzystujących ten sam surowiec, co doprowadziło do ograniczenia jego dostępności.
Pracownia powołuje się również na analizę Ministerstwa Klimatu i Środowiska, z której wynika, że krajowe zasoby biomasy drzewnej pochodzącej z produktów ubocznych przemysłu drzewnego oraz drewna poużytkowego są praktycznie w całości wykorzystywane. Ograniczona jest także dostępność innych rodzajów biomasy stałej.
W ocenie organizacji dalszy wzrost zapotrzebowania na biomasę w ciepłownictwie może ograniczyć możliwość jej wykorzystania tam, gdzie przynosi większą wartość gospodarczą, m.in. w przemyśle drzewnym czy przy produkcji biometanu z biomasy rolniczej. Niedobory krajowych surowców mogą również prowadzić do zwiększenia importu biomasy, co oznacza dodatkowe koszty dla bezpieczeństwa energetycznego oraz bilansu handlowego Polski.
Zobacz również:
Stowarzyszenie przypomina również o znaczeniu lasów dla klimatu. Oprócz dostarczania surowca pełnią one ważne funkcje środowiskowe - zatrzymują wodę, ograniczają skutki suszy i powodzi oraz magazynują węgiel w glebie i martwym drewnie. Spalanie drewna powoduje natomiast szybkie uwolnienie zgromadzonego dwutlenku węgla do atmosfery.
Jak podsumowuje Augustyn Mikos, lasy powinny przede wszystkim chronić ludzi przed skutkami zmiany klimatu, a nie służyć jako paliwo energetyczne.
