W skrócie
- Stary, dobrze rozwinięty las obniża temperaturę otoczenia, zatrzymuje wodę i ogranicza wpływ ekstremalnych temperatur.
- Polscy aktywiści wykazali, że podczas upałów różnice temperatury między wyciętą powierzchnią a wnętrzem dojrzałego lasu mogą wynosić nawet kilkadziesiąt stopni Celsjusza.
- Wiekowe drzewa, zwłaszcza w miastach, skutecznie chłodzą otoczenie i ograniczają zjawisko miejskiej wyspy ciepła.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Dojrzały las działa jak naturalna klimatyzacja. W czasie upałów w lesie można odczuć temperaturę powietrza nawet o kilka stopni niższą w porównaniu z terenami otwartymi czy wyciętymi, zwłaszcza zabetonowanymi.
Jak lasy chłodzą w lecie? Sprawdzili temperatury
Organizacja społeczna Lasy i Obywatele w poniedziałkowe popołudnie, podczas fali upałów, zmierzyła temperaturę w trzech miejscach lasu. Dzieliło je zaledwie kilkaset metrów i kilka minut. Działacze opublikowali wyniki, które pokazują temperaturę powierzchni gleby w różnych obszarach: zrąb 73,7°C, zwykły bór sosnowy 37°C, a las przy rezerwacie - 24,5°C.
"Te odczyty nie powinny nikogo zaskakiwać. Oczywiste jest, że żywy, dojrzały las chłodzi otoczenie, zatrzymuje wodę i łagodzi skutki ekstremalnych temperatur. Im jest starszy i bardziej zwarty, tym lepiej pełni te funkcje" - podaje organizacja.
Stare drzewa zapewniają więcej komfortu podczas upału
Drzewa zapewniają większy komfort podczas upałów i korzystają na tym przeróżne zwierzęta, m.in. te, żyjące w dziuplach. Dzieje się tak za sprawą rozbudowanych koron zapewniających cień oraz intensywnemu parowaniu wody z liści. Zjawisko to nazywa się transpiracją.
Jednocześnie stare lasy skuteczniej zatrzymują wodę opadową. Gruba warstwa ściółki, rozbudowany system korzeniowy oraz bogata struktura gleby sprawiają, że deszcz nie spływa gwałtownie do rzek, lecz wnika w podłoże, zasilając lokalne zasoby wód gruntowych.
Im starszy i bardziej zwarty jest las, tym lepiej pełni te funkcje. Wielowarstwowa struktura roślinności ogranicza nagrzewanie się podłoża, zmniejsza skutki suszy i łagodzi wahania temperatur. W efekcie stare kompleksy leśne tworzą stabilniejszy mikroklimat.
Coraz więcej pomiarów terenowych potwierdza tę zależność. Polscy aktywiści oraz przyrodnicy, prowadząc badania z użyciem kamer termowizyjnych i czujników temperatury, wielokrotnie wykazywali w ostatnich, coraz gorętszych miesiącach, że różnica między wnętrzem dojrzałego lasu a pobliską otwartą przestrzenią może wynosić od kilku do nawet kilkunastu stopni Celsjusza podczas upałów. Takie obserwacje pokazują, że zachowanie starych lasów ma wymierny wpływ na ograniczanie skutków zmiany klimatu.
Stare drzewo lepsze niż młode
Przykładowo, rozłożysty dąb o kilkusetletnim wieku może w ciągu gorącego dnia odparować nawet kilkaset litrów wody, obniżając temperaturę powietrza w swoim najbliższym otoczeniu. Dlatego stare drzewa są szczególnie cenne w miastach, gdzie ograniczają zjawisko miejskiej wyspy ciepła.
Liczący około 700 lat Dąb Bartek rosnący w woj. świętokrzyskim czy ponad 400-letni Dąb Chrobry na Dolnym Śląsku to potwierdzają. Ich potężne korony tworzą rozległe strefy cienia, które w upalne dni zapewniają znacznie niższą temperaturę niż oferują tereny nasłonecznione.
Młode nasadzenia i kompensacje wycinek, choć są niezwykle potrzebne, nie są w stanie od razu zastąpić funkcji starych drzew i lasów. Osiągnięcie pełnych zdolności do magazynowania węgla, retencjonowania wody oraz chłodzenia otoczenia zajmuje dziesiątki, a często setki lat.
