W skrócie
- Od 1 września we wszystkich szkołach i przedszkolach w Polsce raz w tygodniu będzie podawany w pełni roślinny obiad.
- Nowe przepisy mają zapewnić pełnowartościowe posiłki dla dzieci, które nie spożywają produktów odzwierzęcych, oraz zwiększyć udział produktów sezonowych i lokalnych.
- W krajach takich jak Niemcy, Szwecja, Finlandia, Portugalia, Hiszpania i Wielka Brytania, posiłki roślinne są obecnie dostępne jako opcja dla uczniów.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Nowe regulacje obejmą ponad 6,8 mln uczniów i wychowanków uczęszczających do blisko 36 tys. placówek oświatowych w całej Polsce. Projekt zakłada, że roślinne dania będą przygotowywane głównie z wykorzystaniem roślin strączkowych, takich jak soczewica, fasola czy ciecierzyca, bez dodatku mięsa, sera, nabiału i innych produktów odzwierzęcych.
Ważną zmianą ma być też rezygnacja z produktów wysoko przetworzonych. Napojem, który będzie sugerowany dzieciom w pierwszej kolejności ma być woda, a nie słodzone soki, czy oranżady powszechnie dostępne w szkolnych sklepikach.
Częściowa zmiana menu w polskich stołówkach
Planowane zmiany są odpowiedzią na rosnące zainteresowanie dietą roślinną wśród młodego pokolenia. Już wcześniej zwracano uwagę na potrzebę wprowadzenia takich rozwiązań w Polsce - apelowały o to zarówno organizacje społeczne - zwłaszcza Green REV Institute oraz ProVeg International - jak i poprzedni Rzecznik Praw Obywatelskich, Marcin Wiącek. Zmianę doceniają też organizacje prozwierzęce, w tym Międzynarodowy Ruch na Rzecz Zwierząt Viva.
Ministerstwo Zdrowia zaproponowało w sumie kilka zmian dotyczących żywienia zbiorowego. W dniach, gdy serwowane będą dania mięsne - w tym rybne - uczniowie rezygnujący z produktów odzwierzęcych mają otrzymywać pełnowartościową alternatywę roślinną.
Ponadto co najmniej dwa razy w tygodniu zupy mają być przygotowywane na wywarach warzywnych. Projekt dopuszcza również sprzedaż napojów roślinnych oraz roślinnych zamienników produktów mlecznych, pod warunkiem że będą wzbogacone w wapń i witaminę B12 oraz spełnią wymagania dotyczące zawartości cukru, tłuszczu i soli.
Zobacz również:
W nowych wytycznych przewidziano także ograniczenie liczby potraw smażonych oraz większe wykorzystanie produktów sezonowych, lokalnych i ekologicznych. Szczegółowe menu w poszczególnych placówkach nadal będzie mogło być ustalane przez dyrektora szkoły lub przedszkola we współpracy z radą rodziców.
Jedna z ważniejszych zmian dotyczy napojów sporządzanych na miejscu, np. herbat, kakao czy napojów mlecznych przygotowywanych w placówce. Nowe przepisy obniżają dopuszczalny limit cukrów dodanych do max. 5 g w 250 ml napoju. Preferowanym napojem pozostaje woda. To istotna zmiana organizacyjna dla placówek, które samodzielnie przygotowują napoje dla dzieci.
Według Ministerstwa Zdrowia proponowane rozwiązania wpisują się w założenia tzw. diety planetarnej. Mają one nie tylko promować zdrowe nawyki żywieniowe, ale również wspierać profilaktykę chorób cywilizacyjnych, takich jak otyłość, cukrzyca typu 2 czy schorzenia układu krążenia, a jednocześnie zwiększać świadomość dzieci i młodzieży w zakresie odpowiedzialnych wyborów żywieniowych.
A jak jest z daniami roślinnymi dla dzieci w Europie?
Dobrze zaplanowana i zbilansowana dieta roślinna dostarcza wszystkie niezbędne dla zdrowia składniki - nie tylko dorosłym, ale i dzieciom i młodzieży. Kluczowe jest jednak odpowiednie komponowanie posiłków, tak aby zawierały źródła białka, żelaza, wapnia oraz witaminy.
Według ekspertów z Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej nowe przepisy nie mają na celu wyeliminowania mięsa ze szkolnych jadłospisów, lecz zwiększenie różnorodności posiłków i poprawę ich jakości. Zwracają oni uwagę, że roślinne obiady oparte na roślinach strączkowych, pełnoziarnistych produktach zbożowych oraz warzywach mogą być pełnowartościowym elementem diety dzieci.
Polska nie będzie pierwszym krajem w Europie, który uwzględnia dietę roślinną w szkolnych stołówkach. W wielu państwach uczniowie już dziś mają możliwość wyboru posiłku wegańskiego lub wegetariańskiego. W naszym kraju zmiana ta dopiero nastąpi.
Zobacz również:
W wielu niemieckich miastach, m.in. w Berlinie i Hamburgu, szkoły oferują codziennie wegetariańskie, a często również wegańskie obiady jako jedną z dostępnych opcji. W Szwecji dieta wegetariańska jest powszechnie dostępna. W wielu placówkach można także zamówić posiłek wegański. Finlandia, Portugalia, Hiszpania, czy Wielka Brytania również dbają o dostęp do posiłków bezmięsnych lub całkowicie eliminujących składniki odzwierzęce.
W większości państw europejskich roślinne posiłki stanowią więc opcję dla uczniów, a nie są obowiązkowym menu. Partia Razem apeluje ponadto do rządu o wprowadzenie darmowych, ciepłych posiłków w szkołach. "Bezpłatne posiłki w szkołach to nie fanaberia. Wystarczy wyjrzeć poza granice naszego państwa, by sprawdzić jakie pozytywne skutki przynoszą" - podają przedstawiciele partii.
