Do końca marca Polki i Polacy zwrócili już w sumie 520 mln puszek i butelek w ramach systemu kaucyjnego. W marcu ministra Paulina Hennig-Kloska podała, że poziom zwrotów osiągnął już 57 proc. To wynik lepszy niż tradycyjna zbiórka do żółtych pojemników.
System kaucyjny oblał w Polsce pierwszy sprawdzian?
Wiele aspektów tego rozwiązania - jak np. nadal rzadkie lub często przepełnione butelkomaty - wymaga jeszcze poprawy. Nie ulega jednak wątpliwości, że system się rozkręca.
Badanie przeprowadzone w marcu 2026 r. na zlecenie jednego z operatorów (Kaucja.pl) wykazało, że z systemu kaucyjnego skorzystało już 53 proc. ankietowanych osób. Narzekały one jednak na to, że jest za mało punktów zwrotu, są one za daleko lub że odzyskanie kaucji jest zbyt czasochłonne.
Zobacz również:
Z etapu nowości przechodzimy więc powoli do kaucyjnej codzienności. I tu niestety pojawia się problem. Polki i Polacy przetestowali na własnej skórze, jak działa system kaucyjny i wygląda na to, że część z nich się zniechęciła.
Dowód? Wystarczy zajrzeć do śmietników. Tak, z ciekawości czasami sprawdzam, jak sąsiedzi radzą sobie z segregacją odpadów i co wyrzucają do kolorowych pojemników. Zupełnie mi to nie uwłacza, tak samo jak oddawanie puszek i butelek z kaucją.
Ostatnie obserwacje z osiedlowej altany śmietnikowej jednak trochę mnie zdziwiły. Rzut oka na żółty kosz na plastik i widzę tam od razu trzy czy cztery butelki PET ze znaczkiem kaucji. W mojej głowie: dwa złote wyrzucone do kosza. Być może to jednak wina zamykanego na klucz pomieszczenia i z ogólnodostępnych pojemników ktoś by te opakowania wyciągnął i zwrócił?
Nie zmienia to faktu, że obraz ten był zaskakujący. Tyle się przecież mówi - szczególnie w mediach społecznościowych - że operatorzy "obłowią się" na nieodebranej kaucji (to mit, ale w pewnych kręgach panuje taka narracja). Części osób, jak widać, to jednak nie przeszkadza i wolą wyrzucić butelki do śmieci, dając zarobić operatorom, zamiast zanieść je przy okazji do sklepu.
A może to wyraz solidarności z samorządami, które narzekają, że stracą cenne surowce i przez to będą musiały podnieść opłaty śmieciowe? To chwalebne, ale warto pamiętać, że nawet w żółtym pojemniku opakowania mogą zostać zanieczyszczone i będą gorszym jakościowo surowcem lub w ogóle nie trafią do recyklingu. W przypadku systemu kaucyjnego ten problem praktycznie nie występuje.
Zobacz również:
Oczywiście zaobserwowana sytuacja to tylko mikroskopijna część olbrzymiej liczby butelek, jaka codziennie jest w Polsce sprzedawana, a od niedawna - też zbierana. Pamiętajmy bowiem, że kupujemy w naszym kraju nawet 1 mld napojów w butelkach PET miesięcznie.
Może to być jednak znak, że system kaucyjny nie przeszedł pozytywnie pierwszej próby, część Polaków się do niego zraziła i nie zamierza z niego już skorzystać. To byłby bardzo groźny scenariusz, który będzie wymagał reakcji - postawienia większej liczby butelkomatów, kampanii edukacyjnych, a może i zwiększenia stawek kaucji np. do 1 zł.
Dla wyrzucających butelki i puszki z kaucją do zwykłych śmietników mam jednak prośbę - wcale nie trzeba wyrzucać ich w workach, to tylko kolejny, niepotrzebny odpad. Opakowania można też zostawić obok pojemnika, aby inni mogli je łatwo zauważyć i zanieść do butelkomatu. Z tej możliwości chętnie korzystają dzieci czy osoby w kryzysie. Nie blokujmy drzwi, aby skorzystało też środowisko.
