W skrócie
- Jerzyki tracą miejsca lęgowe w miastach z powodu znikania szczelin i otworów w budynkach.
- Nowoczesne metody budowy oraz działania takie jak ocieplanie i uszczelnianie prowadzą do zniszczenia schronień wykorzystywanych przez jerzyki.
- W Wielkiej Brytanii zaleca się stosowanie specjalnych cegieł oraz budek lęgowych, a działania na rzecz ochrony tych ptaków wspierają naukowcy i przyrodnicy.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Modernizacje energetyczne budynków, ocieplanie elewacji, uszczelnianie dachów oraz stosowanie nowoczesnych technologii budowlanych sprawiły, że szczeliny i otwory wykorzystywane od dziesięcioleci przez jerzyki, wróble czy kawki zostały zniszczone.
Dlaczego jerzyki znikają? To wina nowoczesnego budownictwa
Jerzyki, które były z nami praktycznie od zawsze, też utraciły swoje miejskie siedliska, zwłaszcza w wyniku masowego ocieplania budynków na początku XXI w. Badania pokazują, że ich potencjalne siedliska, jakimi były otwory w budynkach, zostały po prostu pozatykane. A jerzyki warto zaprosić do swojego otoczenia, ponieważ to pożyteczne ptaki zjadające uciążliwe dla ludzi owady, np. komary.
Zobacz również:
Historycznie jerzyki gniazdowały w budynkach, ale i klifach oraz jaskiniach. W Tatrach ze względu na ukształtowanie terenu jest ich najwięcej. Bytują też w rejonach Babiej Góry. - Miejsca muszą być eksponowane, nie może być żadnego dojścia z lądu - tłumaczył w rozmowie z Zieloną Interią ornitolog Bartosz Smyk. Ponadto jerzyk nie umie manewrować i wlatuje wprost do otworu. Rzadziej znajduje miejsca lęgowe w dziuplach.
Sposób, aby przyleciały jerzyki. Budki lęgowe lub specjalne cegły
Problem zaniku siedlisk jerzyków dotyczy wielu krajów Europy, ale szczególnie niepokojąca sytuacja panuje w Wielkiej Brytanii. Populacja zmniejszyła się tam o ponad 60 proc. od połowy lat 90. XX w. Z tego powodu gatunek został wpisany na listę zwierząt wymagających pilnej ochrony. Ornitolodzy alarmują, że jeśli nie będzie dla ptaków nowych miejsc lęgowych, liczebność jerzyków będzie nadal spadać.
Aby rozwiązać ten problem, w całej Wielkiej Brytanii ludzie budują sztuczne gniazda lub ustawiają specjalne budki. W niektórych częściach kraju, w tym w Szkocji, istnieje ponadto prawny wymóg, który ma przywrócić jerzyki do miast: przy wznoszeniu nowego budynku wstawia się od razu lub montuje się specjalną cegłę. Dzięki temu ptaki zyskują bezpieczne schronienie, a budynki pozostają w pełni funkcjonalne i zgodne z nowoczesnymi standardami budownictwa.
Jednym z ośrodków aktywnie zaangażowanych w ochronę jerzyków jest Uniwersytet w Cambridge. Naukowcy od lat prowadzą badania nad zachowaniem tych ptaków, ich migracjami oraz wymaganiami dotyczącymi miejsc lęgowych. Uczelnia uczestniczy również w projektach popularyzujących stosowanie cegieł lęgowych i rozwiązań przyjaznych ptakom w nowoczesnym budownictwie.
Badacze podkreślają, że uwzględnienie potrzeb ptaków już na etapie projektowania budynków jest znacznie prostsze i tańsze niż późniejsze próby odtwarzania utraconych siedlisk. Na kanale uniwersyteckim można też oglądać transmisję z budki jerzyków. Ambasadorem ochrony jerzyków jest m.in. brytyjski przyrodnik sir David Attenborough, który wspiera kampanie promujące montaż cegieł lęgowych.
Zobacz również:
Budki dla jerzyków. O tym trzeba koniecznie pamiętać
Istnieją małe szanse, że jerzyk zasiedli budkę w naszym ogrodzie - nie lubi bytować sam na danym terenie. Możliwe, że jerzyk pojawi się pod naszym oknem, ale jeśli chcemy go zatrzymać, budek musimy zamontować kilka.
To towarzyskie zwierzęta, więc istnieją małe szanse, że jeden osobnik zamieszka w osamotnionym schronieniu. Ptaki te lubią przebywać w koloniach. Jeśli budki lęgowe będą wysoko i bezpiecznie zamontowane, to możliwe, że ptaki się nimi zainteresują. O tym, czy ustawić takie domki decydują zwykle spółdzielnie lub zarządcy budynków.
Jerzyki, pojawiające się w miastach to ptaki należące do populacji górskiej. Są pod ochroną w Polsce.
