W skrócie
- Gęsiówka egipska jest obcym gatunkiem ptaka w Polsce, łatwym do rozpoznania po charakterystycznym wyglądzie i uznanym za inwazyjny ze względu na zagrożenie dla lokalnej fauny.
- Dr Joanna Białas oraz dr Marcin Tobółka z Katedry Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu wskazują, że ptak ten zagraża rodzimym ptakom wodnym, konkurując o terytorium i miejsca lęgowe.
- Ekspansja gęsiówki egipskiej w Polsce nasila się, a jej obecność w gniazdach bocianów białych oraz w zachodniej i południowej części kraju jest coraz częściej odnotowywana.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Katedra Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu opublikowała w mediach społecznościowych zdjęcia i filmy tego charakterystycznego ptaka uwiecznione w woj. lubuskim. Gęsiówka zajęła gniazdo bociana.
Gęsiówka egipska to nowy gatunek inwazyjny w Polsce. Zagraża m.in. bocianom
"Podczas tegorocznych badań terenowych nad populacją bociana białego odnotowaliśmy lęg gęsiówki egipskiej w gnieździe bociana białego" - informują naukowcy.
To nie pierwszy taki przypadek - podobne obserwacje znane są już z Niemiec oraz z Polski. Gęsiówka egipska wyróżnia się dużą plastycznością w wyborze miejsc gniazdowych, co znacząco ułatwia jej ekspansję i wzrost liczebności.
Zobacz również:
Jak wyjaśnia dr Joanna Białas z UP Poznań, gęsiówka egipska jest ptakiem, na którego bezwzględnie należy zwrócić uwagę. - To, że jest ona gatunkiem inwazyjnym, to już nie domysły, ale fakty. Dowiodły tego badania i dlatego ptak ten znajduje się na liście zwierząt inwazyjnych, podlegających natychmiastowej eliminacji - podkreśla naukowczyni.
Przypomnijmy, że aby gatunek uznać za inwazyjny, musi on spełniać pewne kryteria. - Gęsiówka egipska je spełnia. Jest gatunkiem obcym, wprowadzonym do nowego środowiska przez człowieka, ekspansywnym i groźnym dla rodzimego ekosystemu - wylicza dr Białas.
- Owszem, istnieją doniesienia, że w bardzo dawnych czasach kazarki, do których należy ten ptak, mogły żyć również na terenie Europy, ale w wypadku obecnej ekspansji gęsiówki egipskiej nie ma wątpliwości, że ona rozprzestrzenia się na skutek ucieczek z hodowli na bazie osobników, które wydostały się z niewoli. Dotarły do nas za sprawą człowieka, a nie naturalnego rozszerzania zasięgu - podkreśla badaczka.
Gatunek inwazyjny wymaga szybkiego działania
W wypadku gatunku inwazyjnego mamy określone przepisy prawne, które obligują chociażby do monitorowania takich zwierząt, zgłaszania ich obecności do urzędu gminy, a urząd gminy jest zobowiązany do działania. Gatunki inwazyjne kojarzą nam się z jenotami, szopami czy żółwiami ozdobnymi, ale gęsiówka też do nich należy.
- I także zagraża naszym rodzimym ptakom wodnym - dodaje dr Marcin Tobółka z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Przytacza takie nasze ptaki związane z wodą jak kokoszki wodne, łyski, rozmaite kaczki, których liczebność nie jest stabilna i gęsiówka ze swoim ekspansywnym usposobieniem może im zagrażać.
- Ten ptak jest agresywny, zwłaszcza w okresie lęgowym. Toczy walki o terytorium, podczas których może nawet zabijać przedstawicieli innych gatunków. Wywiera na nich presję poprzez konkurencję o zasoby, utrudniając i blokuje lub uniemożliwia lęgi, m.in. poprzez odbieranie miejsc na gniazdowanie.
Gniazdo bociana białego widoczne na zdjęciach zamieszczonych przez uczelnię nie było zamieszkane, ale także te duże ptaki mają problemy z gęsiówkami. Bociany również ulegają ich presji, więc problem dotyczy bardzo szerokiej gamy gatunków. - Do poważnych dla nich zagrożeń w postaci jenota, szopa czy wizona dochodzi kolejny, czyli gęsiówka - zaznacza poznański zoolog.
Gęsiówka egipska pochodzi z Afryki. W Polsce jest inwazyjna
Gęsiówka egipska, zwana także kazarką egipską albo po prostu potocznie gęsią egipską, należy do rodzaju kazarek afrykańskich, z których dwie już wymarły. Były to kazarka reuniońska i kazarka maurutyjska.
Zobacz również:
Natomiast kazarka egipska nie tylko nie wymarła, ale dobrze ma się na wielu nadwodnych obszarach Afryki. Za sprawą człowieka trafiła do Europy, gdzie w XVIII w. sprowadzono ją na Wyspy Brytyjskie jako ładnego ptaka uatrakcyjniającego miejscowe parki i ogrody nad wodą.
Dzisiaj gęsiówki spotykane są już nie tylko w Wielkiej Brytanii, ale również w Niemczech, krajach Beneluksu, Francji i południowej Szwecji. No i w Polsce, choć na szczęście jeszcze w znacznie mniejszej liczbie niż w zachodniej Europie.
- Pojawienie się tego ptaka u nas to stosunkowo świeża sprawa, z XXI w., choć pierwsza obserwacja tego gatunku w środowisku przyrodniczym to rok 1877. Pierwsze legi mieliśmy zaobserwowano jednak dopiero w 2007 r. - podaje dr Marcin Tobółka.
- Rok później w Polsce zanotowaliśmy trzy pary lęgowe, w 2014 r. - już sześć. A teraz tylko w tej jednej lubuskiej gminie, gdzie sfotografowaliśmy ptaka w gnieździe bocianim, mamy już sześć lęgów - alarmuje ornitolog. Przyrost jest więc coraz większy.
Nie jest jasne, ile gęsiówek egipskich mamy teraz w Polsce. W Niemczech to blisko 3 tys. par. U nas ptak jest najliczniejszy w zachodniej i południowej części kraju, na wschodzie nadal jeszcze stosunkowo jeszcze rzadki, ale i tam się pojawi nieuchronnie.
Ludzie się dziwią, jak gęś z Egiptu może być inwazyjna
Kiedy Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu zamieścił zdjęcia obcego ptaka w gnieździe bociana i podał, że to gatunek inwazyjny i potencjalne zagrożenie, w komentarzach pojawiło się wiele prób bagatelizowania albo podważania tych informacji.
Zobacz również:
"Jakie zagrożenie? Zastanówcie się, we wszystkich gatunkach ssaków ptaków widzicie zagrożenie" albo "nie ma żadnych inwazyjnych gatunków. To naturalna kolej rzeczy. Kiedyś gdy ludzi jeszcze nie było, jedne zwierzęta wyginęły, a w to miejsce pojawiały się inne, takie są prawa natury" - można przeczytać wiele takich wpisów.
- Temat gatunków inwazyjnych często budzi emocje i dyskusje, co jest całkowicie zrozumiałe - mówi dr Marcin Tobółka. - Staramy się jednak opierać nasze działania i komunikację na aktualnej wiedzy naukowej oraz obowiązujących przepisach, które w przypadku gatunków inwazyjnych są jednoznaczne i wskazują procedury postępowania mające na celu ochronę rodzimej fauny.
Zobacz również:
Dr Joanna Białas przewiduje, jak gatunki inwazyjne mogą wpływać na nasze środowisko. - Konkurencja o miejsca lęgowe, pokarm czy terytorium jest jednym z podstawowych mechanizmów funkcjonowania ekosystemów. Zwierzęta rywalizują ze sobą od milionów lat, a przyroda nie jest układem statycznym. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy działalność człowieka zaczyna istotnie modyfikować te procesy - przenosząc gatunki poza ich naturalny zasięg, zmieniając siedliska i zaburzając równowagę, która kształtowała się przez tysiące lat - podsumowuje badaczka.
To najbardziej kolorowe polskie ptaki. Ile z nich widujesz?
