W skrócie
- W ciągu jednego dnia na ławicy Navidad Bank u wybrzeży Dominikany zaobserwowano 513 humbaków, co jest jednym z największych takich zgromadzeń udokumentowanych w tym regionie.
- Navidad Bank to ważne miejsce rozrodu dla populacji północnoatlantyckiej, objęte ochroną i ograniczeniami ruchu oraz połowów w sezonie rozrodczym.
- Zebrane podczas obserwacji dane zostaną przekazane do Międzynarodowej Komisji Wielorybniczej i wykorzystane przy aktualizacji zaleceń dotyczących ochrony obszarów rozrodu humbaków na Karaibach.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu
Zespół naukowców pracujących na pokładzie statku badawczego M/Y Solace zarejestrował skupisko humbaków (Megaptera novaeangliae) na ławicy Navidad Bank, około 100 kilometrów od wybrzeży Dominikany. Obserwacje prowadzono we współpracy z organizacjami Caribbean Cetacean Society, Fundación Puntacana oraz Fundación Dominicana de Estudios Marinos (FUNDEMAR). W badaniach wykorzystano zarówno obserwacje wizualne, jak i dokumentację fotograficzną.
W ciągu jednego dnia naliczono 513 osobników. Według zespołu to jedno z największych jednorazowych zgromadzeń tego gatunku, jakie dotąd udokumentowano w regionie północnego Atlantyku.
Navidad Bank. Dlaczego wieloryby zbierają się właśnie tam
Navidad Bank to płytka formacja koralowa, gdzie głębokość wody miejscami nie przekracza kilkudziesięciu metrów. Takie warunki sprzyjają rozrodowi. Woda jest cieplejsza niż na otwartym oceanie, a ograniczona głębokość zmniejsza ryzyko ataku drapieżników, w tym orek. Obszar jest też relatywnie osłonięty przed silnymi prądami.
Humbaki spędzają większość roku w chłodniejszych wodach, gdzie żerują głównie na krylu i drobnych rybach. Na zimę migrują do stref tropikalnych. W tym czasie ograniczają żerowanie i koncentrują się na rozmnażaniu oraz opiece nad młodymi.
Ciąża trwa około 11-12 miesięcy. Samica rodzi zwykle jedno młode o długości około 4-5 metrów i masie sięgającej jednej tony. Młode pozostaje z matką przez około rok, ucząc się migracji i podstawowych zachowań. W tym okresie jest szczególnie narażone na zagrożenia środowiskowe.
Zobacz również:
Zgromadzenie obejmowało jednocześnie samice z młodymi, dorosłe samce oraz osobniki przemieszczające się między obszarami rozrodu. Tak duże zagęszczenie w jednym miejscu obserwuje się zwykle w szczycie sezonu, lecz w tym przypadku doszło do niego wcześniej.
Humbaki należą do waleni filtrujących i wykorzystują fiszbiny do odcedzania pokarmu z wody. Dorosły osobnik może osiągać długość ponad 15 metrów i masę przekraczającą 30 ton. Charakterystycznym zachowaniem tego gatunku jest tzw. bubble-net feeding, czyli polowanie z wykorzystaniem bąbli powietrza, które pozwala zaganiać ławice ryb w zwarte skupiska.
Od 10 tys. do 135 tys. Odbudowa populacji humbaków
Przed wprowadzeniem globalnego moratorium na komercyjne wielorybnictwo w 1986 r. liczebność humbaków była dramatycznie niska. Szacowano, że na świecie pozostało około 10 tys. osobników. Intensywne polowania trwały przez większość XX wieku, a tylko w pierwszej jego połowie zabito setki tysięcy wielorybów różnych gatunków. Skala eksploatacji była szczególnie duża na południowych oceanach.
Obecnie populację humbaków ocenia się na ponad 135 tys. osobników. W niektórych regionach, m.in. u wybrzeży Australii, tempo wzrostu populacji sięgało około 10 proc. rocznie, co uznaje się za bliskie maksymalnemu tempu biologicznemu dla tego gatunku.
"To niezwykłe świadectwo tego, jak działa długoterminowa ochrona mórz" mówi Jonathan Delance z ministerstwa środowiska Dominikany. "Dziesięciolecia działań ochronnych pozwoliły humbakom wrócić do tych wód, a skupisko tych zwierząt na Navidad Bank pokazuje, jak ważne są takie obszary".
Navidad Bank od lat jest uznawany za jedno z głównych miejsc rozrodu populacji północnoatlantyckiej. Obszar znajduje się w granicach sanktuarium morskiego i podlega ograniczeniom dotyczącym ruchu jednostek oraz działalności połowowej w sezonie rozrodczym.
Zarejestrowane 513 osobników to liczba obserwacji w jednym dniu. W praktyce oznacza to, że w tym samym czasie na stosunkowo niewielkim obszarze przebywała znaczna część regionalnej populacji. Takie dane wykorzystuje się do modelowania tras migracji i wyznaczania obszarów wymagających szczególnej ochrony. Wyniki mogą zostać uwzględnione w przyszłych rekomendacjach ochronnych.
Jak rozpoznać humbaka
W ostatnich latach badacze coraz częściej wykorzystują zdjęcia ogonów humbaków do identyfikacji poszczególnych osobników. Każdy wzór jest unikalny, co pozwala śledzić przemieszczanie się zwierząt między obszarami żerowania i rozrodu. Bazy danych zawierają już setki tysięcy fotografii, co umożliwia analizę zmian liczebności w czasie.
Migracje humbaków należą do najdłuższych w świecie ssaków. Zwierzęta pokonują co roku tysiące kilometrów między obszarami żerowania w strefach polarnych a miejscami rozrodu w tropikach. W trakcie tych wędrówek transportują składniki odżywcze między różnymi częściami oceanu, co wpływa na funkcjonowanie całych ekosystemów morskich. Zjawisko to jest przedmiotem rosnącego zainteresowania ekologów.
Wzrost liczebności nie oznacza jednak stabilnej sytuacji. W północnym Pacyfiku odnotowano spadki populacji związane z morskimi falami upałów. Jedno z badań wskazało na spadek liczebności lokalnej populacji o około 34 proc. po epizodzie ocieplenia w latach 2013-2016, który zaburzył dostępność pokarmu.
Do najczęstszych zagrożeń należą zaplątania w sieci rybackie oraz kolizje ze statkami. W obu przypadkach skutki bywają śmiertelne lub prowadzą do poważnych obrażeń, które ograniczają zdolność zwierząt do migracji i żerowania. Problemem pozostaje także hałas podwodny, który zakłóca komunikację i orientację przestrzenną wielorybów. Skala tego zjawiska rośnie wraz z natężeniem ruchu morskiego.
Dodatkowym czynnikiem ryzyka jest spadek dostępności kryla, podstawowego składnika diety humbaków. Nadmierne połowy oraz zmiany temperatury wód wpływają na liczebność tych organizmów, co przekłada się na kondycję całych populacji wielorybów.
Dane zebrane podczas najnowszych obserwacji zostaną zestawione z wcześniejszymi pomiarami liczebności i tras migracji humbaków w północnym Atlantyku. Pozwoli to ocenić, czy tak wysokie zagęszczenia mają charakter incydentalny, czy wpisują się w szerszy trend zmian w rozmieszczeniu populacji.
Zespół zapowiedział, że wyniki obserwacji zostaną przekazane do Międzynarodowej Komisji Wielorybniczej. Dane mają zostać wykorzystane przy aktualizacji zaleceń dotyczących ochrony obszarów rozrodu humbaków na Karaibach.
