Life is brutal, czyli co jedzą sikorki. Nie cofną się przed niczym

Sikorki to niewielkie, żywe ptaki z rodziny sikorowatych (Paridae). Mają kompaktowe sylwetki, krągłe główki, krótkie ogony i charakterystyczne, oliwkowe brzuszki. Wyróżniają je czarne główki i białe policzki, co sprawia, że ptaki wyglądają wyjątkowo malowniczo.

Ich dzioby są krótkie, ale bardzo silne, co pozwala im skutecznie wydłubywać pokarm z najróżniejszych zakamarków. W Polsce występują sikorka bogatka, modraszka, uboga, czubatka i sosnówka. Spośród nich bogatka jest najliczniejsza, w Polsce szacuje się ją na od 1 do 3 mln par lęgowych.

Sikorki to ptaki osiadłe i mocno terytorialne, które w chłodniejszych miesiącach zmieniają jedynie swoje zachowania i strategie zdobywania pokarmu. O ile latem prowadzą życie rodzinne i ostro bronią swoich terenów, o tyle zimą łączą się w stada i to nie tylko ze swoimi pobratymcami.

W takich grupach łatwiej zdobywać pożywienie. W zimowych miesiącach sikorki wcześniej zaczynają żerować i często magazynują zdobyty pokarm w zakamarkach drzew. W poszukiwaniu pożywienia zbliżają się do siedzib ludzkich.

Sikorki to bardzo żarłoczne ptaki, w ciągu dnia zjadają pokarm o wadze równej swojego ciała. Warto mieć je w ogrodzie, bo jedna rodzina jest stanie Jedna rodzina może w sezonie "zlikwidować" w sezonie nawet 3 miliony owadów (ok. 75 kg). Ich ofiarami padają wtedy głównie te owady, które uznajemy za szkodniki. Latem dieta sikorek jest zróżnicowana i bogata w białko: dominują tu owady i ich larwy, pająki oraz inne bezkręgowce. Takie zapasy białka pomagają im wykarmić młode i stanowią dla dorosłych osobników główne źródło energii. Ptaki z wielkim zapałem buszują po liściach i gałązkach, szukając gąsienic, muchówek czy mrówek.

Zimą, gdy owady znikają, sikorki muszą zmienić menu. W zimie ich dieta opiera się przede wszystkim na nasionach, orzechach i tłustych owocach. Szczególnie chętnie korzystają z nasion drzew iglastych, a także różnego rodzaju nasion i orzechów, które my, ludzie, możemy im podsuwać w karmnikach.

Słonecznik, łuskany orzech włoski, owies czy specjalne kulki dla ptaków z dodatkiem tłuszczu są dla nich prawdziwą "bombą kaloryczną". Tłuszcz jest szczególnie ważny, ponieważ pomaga utrzymać ciepło w mroźne dni. Sikorki potrafią też wyszukiwać owady drzemiące w korze drzew czy pod śniegiem, choć takie znaleziska są rzadsze i trudniejsze do zdobycia. Są bardzo bezwzględne w walce o pokarm, bo od tego zależy ich przetrwanie.

Wokół sikorek krąży wiele opowieści, które przedstawiają je jako agresywne ptaki, polujące lub przepędzające inne drobne ptaki przy karmnikach. Częściowo wynika to z ich zdecydowanej, energicznej natury i potrzeby szybkiego zdobywania pokarmu zimą, kiedy każda kaloria się liczy.

Sikorki potrafią być terytorialne i konkurencyjne. Dotyczy to szczególnie bogatek, które bywają dominujące wobec mniejszych gatunków. Węgierskie badania z 2009 r. prowadzone przez dr Péter Estók z Instytutu Ornitologii Maxa Plancka ujawniły, że zimą sikorki zakradają się do jaskiń, polując na śpiące i bezbronne nietoperze. Wydziobują im najpierw oczy, by dostać się do mózgu małych ssaków.

Jednak mówienie o brutalności sikorek w ludzkim sensie jest pewną przesadą. To zachowania naturalne w świecie ptaków: walka o ograniczone zasoby pokarmowe może prowadzić do przepychanek.

Nie jest to bezmyślna agresja nakierowana na wyrządzanie krzywdy innym ptakom. To raczej wyraz instynktu przetrwania, który wymaga bezwzględności w walce o pożywienie i ochronę terytorium.

Zimą każdy z nas może wspomóc sikorki poprzez dokarmianie w karmnikach. Jeśli to robisz, zachowaj systematyczność, ponieważ te ptaki mocno przywiązują się do miejsc żerowania i nie szukają innych. Jeśli zaprzestaniesz dokarmiania w środku zimy, narazisz je na śmierć. Sikorki, podobnie jak wiele innych ptaków, potrzebują wysokokalorycznego pokarmu, aby przetrwać mrozy. Przepadają za ziarnami słonecznika i innymi oleistymi nasionami.

Dobrym pokarmem jest dla nich słonina, która nie powinna być solona. Najlepiej wywieszać ją tylko podczas mrozów, bo wtedy sikorki mają ogromne zapotrzebowanie na kalorie.

W tym czasie tłuszcz nie zjełczeje i ptaki mogą skubać go bez przeszkód. Dobrym wyjściem dla tych żarłoków są również kule tłuszczowe, uformowane ze smalcu lub łoju, w których zatopione są ziarna. Można je dostać w sklepach zoologicznych, a także przygotować samodzielnie w domu.

Obok karmnika trzeba postawić wodę, by ptaki miały do niej dostęp. Wyrzucanie pieczywa czy resztek obiadowych nie jest dobrym pomysłem. Sikorki, tak jak inne ptaki, nie mają woreczka żółciowego i nie tolerują soli, która jest dla nich zabójcza.