W skrócie
- W połowie sierpnia bociany białe w Polsce tworzą sejmiki zapowiadające zbliżający się odlot do Afryki i niektóre z nich już dotarły do Turcji.
- Wbrew przekonaniom, pierwsze odlatują młode bociany, podczas gdy starsze mogą przeglądać okoliczne gniazda przed migracją.
- Sejmiki bocianie obecnie odbywają się głównie na zaorywanych polach i czasem na śmietnikach, przyciągając również ptaki z Niemiec i Szwecji.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
To tradycja połowy sierpnia. Sejmiki bocianie są zjawiskiem, które umownie obwieszcza zbliżającą się jesień, a w każdym razie świadczą o tym, że ptaki zbierają się do odlotu. Są jednak nieco mylące, gdyż po pierwsze - wiele ptaków już odleciało np. kukułki czy jerzyki, a po drugie - odleciała już nawet część bocianów. - Pierwsze, głównie młode ptaki z Polski są już nawet w Turcji - mówi polski ornitolog prof. Piotr Tryjanowski z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
Jest to pewne zaskoczenie, gdyż kiedyś wydawało się, że pierwsze odlatują najstarsze bociany, a młode się od nich uczą. Teraz jednak przed połową sierpnia lecą bociany młode. - Nie do końca wiadomo, dlaczego. Może powodem jest to, że starsze bociany robią jeszcze przed podróżą przegląd gniazd w okolicy - mówi poznański ornitolog. Przeglądają jedno po drugim, sprawdzają jakość, solidność i położenie. - Może po to, by zająć nowe po powrocie z Afryki - dodaje.
Zobacz również:
15 sierpnia to data sejmików. Nie bez powodu
Z gniazd w każdym razie wyleciały już wszystkie prawie ptaki, stoją one puste. Te bociany, które wciąż nie odleciały (czyli większość), gromadzą się na charakterystycznych sejmikach, czyli zbiorowiskach bocianich. Mają one miejsce 15 sierpnia, plus minus dwa dni. To niemal jak w zegarku. - Nie jest prawdą, że w tym roku bociany odlatują czy zbierają się wcześniej - mówi prof. Piotr Tryjanowski. - Tylko niektóre wcześniej poleciały, ale zegar biologiczny bocianów pozostał bez zmian.
A jest to szalenie ważne, gdyż bociany mają wszystko wyliczone prawie co do dnia i wszelkie wahnięcia mogą je sporo kosztować. - Jeśli odlecą za wcześnie, nie zdołają się odpowiednio najeść po wyprowadzeniu piskląt i zgromadzić zapasów energii na wymagającą podróż - wyjaśnia ornitolog. - A temu służą także sejmiki. Bociany po pierwsze chcą się porachować, a poza tym najeść gromadnie, bo wtedy jest bezpieczniej. Podczas sejmików łatwiej ustrzec się przed atakiem drapieżników.
I dodaje: Zbyt późny wylot zaś oznaczać może, że bociany nie załapią się na to, co jest im niezbędne podczas odlotu, czyli kominy ciepłego powietrza. To czysta fizyka, bo około 10 września kominy się skończą. Bociany nie mogą zwlekać.
Zobacz również:
Bociany muszą zdążyć przed końcem kominów powietrza
Zegar jest zatem odpowiednio ustawiony i nie może się rozregulować, bo wyznacza go rytm biologii i fizyki. Sejmiki są więc punktem zwrotnym i szczytem przed odlotem. Świadczą też o tym, że chociaż bociany białe często widujemy na gnieździe czy polu pojedynczo albo w parach, potrafią być ptakami społecznymi. - Nawet podczas lotu w kominach termalnych zmieniają pozycje. To rodzaj wspólnej aerodynamiki - wyjaśnia prof. Piotr Tryjanowski. I podczas sejmików też trzymają się razem, aczkolwiek nie odlatują wszystkie jednocześnie, na sygnał. Robią to wedle własnego uznania.
Niegdyś sejmiki bocianie odbywały się głównie na łąkach i pastwiskach. Dzisiaj jest ich niewiele, więc bociany gromadzą się głównie na zaorywanych polach. I to też decyduje o tym, kiedy są sejmiki - właśnie teraz, gdy po żniwach brony i pługi tną ziemię, bociany na tym korzystają. - No i oczywiście coraz częściej sejmiki odbywają się na śmietnikach - dodaje prof. Tryjanowski.
Ciekawostką jest fakt, że na polskich sejmikach gromadzą się także ptaki z Niemiec oraz introdukowane w Szwecji. To pokazuje, jak ważny dla nich jest sejmik.
Bociany białe powinny wrócić do Polski w drugiej połowie marca, do pierwszych dni kwietnia. Większość naszych ptaków spędzi zimę w Afryce subsaharyjskiej - głównie Czadzie, Sudanie i Sudanie Południowym, Etiopii, Dżibuti czy Republice Środkowoafrykańskiej. Część leci dalej, do wschodniej i południowej Afryki, ale sporo bocianów zatrzyma się po prostu na Bliskim Wschodzie czy Egipcie.
