Spis treści:
- Jezioro Powidzkie - najczystszy akwen w Polsce
- Co wpływa na przejrzystość wody w wielkopolskim jeziorze?
- Ostoja dla rzadkich gatunków
- Znikające Jezioro Powidzkie
Jezioro Powidzkie - najczystszy akwen w Polsce
Jezioro Powidzkie leży w Wielkopolsce, w powiecie słupeckim. Jego rozmiary imponują, polodowcowy zbiornik typu rynnowego ma 1035,9 ha powierzchni i miejscami 46 m głębokości. To największy i najgłębszy zbiornik Pojezierza Gnieźnieńskiego. Nie to jest jednak jego głównym atutem.
W latach 2023 i 2025 Jezioro Powidzkie uznane zostało za najczystsze w Polsce. Przejrzystość wody mierzona krążkiem Secchiego wynosiła ponad 10 metrów widoczności. To ewenement w skali kraju. Nawet, kiedy w 2024 na pierwsze miejsce pod względem czystości wysunęło się Jezioro Białe, zbiornik w Powidzu wciąż trzymał poziom wody najbardziej przejrzystej. Co istotne, jezioro jest dopuszczone do kąpieli i sportów wodnych, choć objęte jest strefą ciszy.
Co wpływa na przejrzystość wody w wielkopolskim jeziorze?
Jezioro Powidzkie nie zawsze należało do najczyściejszych. W 2004 roku jego wody zaliczono do II klasy czystości i uznano akwen za podatny na degradację. Później czystość wody uległa poprawie do tego stopnia, że już w 2015 roku zbiornik został zaliczony do wód I klasy czystości.
Na poprawę czystości wielkopolskiego jeziora wpłynęło kilka czynników. Najważniejsze były naturalne warunki, czyli duża głębokość i mała zlewnia oraz brak glonów i roślin zakwitających. Do sukcesu przyczyniła się również wieloletnia ochrona w ramach Powidzkiego Parku Krajobrazowego. Ograniczyła ona zabudowę wokół jeziora i uregulowała ruch turystyczny. Ochrona brzegów i strefy przybrzeżnej ograniczyła dopływ ścieków i nawozów, które są głównym źródłem zanieczyszczeń wód w Polce. Z resztą natura poradziła sobie sama.
Ostoja dla rzadkich gatunków
Wielkość Jeziora Powidzkiego oraz to, że objęte jest strefą ciszy pozwala na bytowanie wielu gatunków unikatowej flory i fauny. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów roślinności jeziora są podwodne łąki ramienic. Strefa przybrzeżna zdominowana jest przez rozległe szuwary i roślinność bagienną. To ważne siedliska dla ptactwa, ale także filtr biologiczny, który pomaga utrzymać wysoką przejrzystość wody.
W okolicach jeziora można obserwować zarówno ptaki wodno-błotne, jak i gatunki związane z lasami i terenami rolniczymi. Do częstych obserwacji należą żurawie, czaple, łabędzie nieme czy kormorany. Zimą na jeziorze gromadzą się duże stada kaczek i łysek. Krystaliczne wody wabią nie tylko bobry, ale również wydry, które pojawiają się przy wyjątkowo czystych zbiornikach.
Znikające Jezioro Powidzkie
Jezioro Powidzkie, tak jak inne zbiorniki Pojezierza Gnieźnieńskiego, boryka się z opadaniem poziomu wody. W ciągu ostatnich lat jego brzegi w niektórych miejscach przesunęły się o nawet 5 metrów, mielizna zamieniła się w wyspę. Było to spowodowane nie tylko zmianami klimatycznymi, ale również działalnością kopalni węgla brunatnego.
Dopiero w ostatnich latach samorządy, Wody Polskie i resort klimatu zaczęły wdrażać projekty hydrologiczne, które mają ratować poziom wody. Mają one objąć między innymi modernizację zastawki odpływowej w jeziorze i Kanału Ślesińskiego oraz stworzenie nowego układy hydrologicznego. Pozwoliłoby to na zasilanie wód Jeziora Powidzkiego nadwyżkami z Warty. Akwen należy do Skarbu Państwa i jest możliwość na wykorzystywanie do jego ochrony środków unijnych.
