W skrócie
- Koźlarze to popularne leśne grzyby, występujące w kilkunastu jadalnych gatunkach spotykanych w różnych typach lasów.
- Najbardziej znane gatunki to koźlarz babka, koźlarz czerwony, koźlarz białawy, koźlarz dębowy i koźlarz sosnowy. Każdy z nich charakteryzuje się innym wyglądem oraz miejscem występowania.
- Wszystkie polskie gatunki koźlarzy są jadalne i cenione w kuchni, ale niektóre z nich mogą być mylone z goryczakiem żółciowym.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Jak wyglądają grzyby koźlarze?
Większość grzybiarzy z pewnością kojarzy koźlarza babkę - najbardziej charakterystycznego wśród koźlarzy. W tej grupie grzybów wyróżniono natomiast przynajmniej kilkanaście gatunków - wiele z nich rośnie w polskich lasach i zaroślach. Gdzie ich szukać? Rosną zarówno w lasach iglastych, jak i liściastych - chętnie wyrastają w brzozowych zagajnikach oraz pod świerkami i sosnami. Niektóre gatunki preferują konkretne drzewa - na przykład koźlarz grabowy czy topolowy.
Koźlarz ałtajski
Ten gatunek koźlarza występuje na Alasce, w Skandynawii i Rosji - w Polsce raczej się go nie spotyka, choć figuruje również na Czerwonej Liście gatunków zagrożonych wymarciem w Polsce. Ma dosyć upiorny wygląd - bladobrązowy kapelusz na cylindrycznej nóżce porośniętej łuskami nie prezentuje się apetycznie, w smaku jest jednak bardzo dobry.
Koźlarz babka
Koźlarz babka, otwiera się w nowym oknie pochodzi z rodziny borowikowatych i jest ceniony na wyjątkowy smak i aromat. Spotkasz go wyłącznie pod brzozami - jego kapelusz może przybierać różne odcienie brązu i jest suchy oraz matowy, zaś trzonek jest jasnożółty lub biały z zielonkawym zabarwieniem na samym dole. Spód kapelusza może być pokryty siateczką.
Zobacz również:
Koźlarz białawy
Koźlarz białawy należy do grzybów borowikowatych i jest jednym z najbardziej charakterystycznych w rodzinie koźlarzy. Zarówno jego kapelusz, jak i trzon są całkowicie białe. Kapelusz może mieć do 15 cm średnicy, trzon jest gruby i porośnięty łuskami. Tak jak u większości koźlarzy, również w przypadku tego gatunku młode osobniki mają suchy i matowy kapelusz, zaś starsze - połyskujący i wilgotny.
Koźlarz bruzdkowany
Ten gatunek koźlarza rzadko występuje w Polsce, ale gdy na niego trafisz, możesz rozpoznać go po półkolistym kształcie kapelusza oraz bladożółtym kolorze. Charakterystyczne są też jego rurki, które przybierają cytrynowożółty odcień. Po przekrojeniu miąższ staje się różowy, potem czerwonawy, a na końcu błękitny.
Koźlarz czerwony
Bardzo charakterystyczny gatunek koźlarza - ma biały, gruby trzon i czerwonopomarańczowy kapelusz, który może osiągać średnicę nawet 25 cm. Trzon tego gatunku jest wysoki i gruby, może mieć średnicę nawet 5 cm. Koźlarz czerwony bywa nazywany kozakiem oraz krawcem - występuje w Polsce pospolicie i jest ceniony za walory smakowe oraz odżywcze.
Koźlarz dębowy
Koźlarz dębowy bywa mylony z koźlarzem babką - ma brązowy albo brązoworudy kapelusz o wielkości do 20 cm i trzon w kolorze jasnobrązowym z łuskami albo nakrapianiem. U młodych okazów kapelusz jest kulisty, potem półkulisty, a u najstarszych poduszkowaty. W dotyku jest suchy, matowy, pilśniowy.
Koźlarz grabowy
Kapelusz koźlarza grabowego dorasta do 14 cm szerokości i może przebierać barwę od jasno- do ciemnobrązowej. U młodych osobników ma kształt półkolisty, wraz z wiekiem staje się bardziej wypukły. Charakterystyczna jest nierówna powierzchnia jego kapelusza - ze zmarszczkami i wgłębieniami. Koźlarz grabowy ma dosyć długi i smukły trzon.
Koźlarz pomarańczowożółty
Koźlarz pomarańczowożółty bywa nazywany również osakiem albo czerwoniakiem. Ma pomarańczowy albo ceglastopomarańczowy kapelusz o średnicy dochodzącej do 15 cm i biały trzon pokryty łuskami. Po przekrojeniu jego miąższ staje się różowo-fioletowy.
Zobacz również:
Koźlarz różnobarwny
Gatunek ten jest w Polsce bardzo rzadko spotykany - występuje raczej na zimnej północy. Kapelusz koźlarza różnobarwnego przybiera z wiekiem różne kolory - od szarego do brązowego. Jest stożkowaty i charakterystycznie matowy. Trzonek tego gatunku jest smukły i ma szarawy kolor.
Koźlarz sosnowy
Znalezienie tego gatunku to dla grzybiarzy wielkie święto - jest on wyborny w smaku, ale niestety rzadko spotykany. Ma ceglastobrązowy albo rdzawopurpurowy, matowy kapelusz o średnicy do 10 cm i trzon o wysokości 7-15 cm. U młodych owocników kapelusz jest półkolisty i wypukły, u starszych może być nawet wklęsły. Miąższ po przekrojeniu nie zmienia swojej barwy.
Koźlarz świerkowy
Koźlarz świerkowy dorasta do 14 cm wysokości. Jego kapelusz, przybierający różne odcienie brązu i czerwieni, może mieć średnicę od 3 do 9 cm. Trzonek ma gruby i pękaty, w całości pokryty łuskami - po przecięciu przebarwia się na niebiesko. Miąższ jest twardy i ma kremowobiałą barwę - po przecięciu zmienia ją na różowoszarą.
Koźlarz topolowy
Kapelusz koźlarza topolowego ma półkolisty kształt i barwy od szarobrązowej do brązowej z czerwonawym odcieniem. Na wierzchu jest pokryty małymi włókienkami lub łuskami. Trzon jest smukły i długi - może mieć nawet 17 cm wysokości i jest pokryty podłużnymi kosmkami. Miąższ koźlarza topolowego po przekrojeniu robi się fioletowróżowy.
Czy grzyby koźlarze są jadalne?
Grzyby koźlarze, które rosną na terenie Polski, są jadalne - można więc je śmiało zrywać, bez obaw, że któryś okaże się trujący. Co więcej, warto wkładać je do koszyka, gdyż są bardzo smaczne i aromatyczne. W kuchni można wykorzystywać je na wiele sposobów: smażyć, dusić, gotować, marynować i suszyć.
Z czym można pomylić grzyby koźlarze?
Grzyby koźlarze najczęściej mylone są z goryczakiem żółciowym, otwiera się w nowym oknie - grzybem, który nie jest trujący, ale niejadalny. Nie doprowadzi do problemów zdrowotnych, może jednak niekorzystnie wpłynąć na żołądek. Jak odróżnić koźlarza od goryczaka? Najłatwiej jest liznąć tego drugiego - ma bardzo wyrazisty, gorzki smak, który od razu sugeruje, że nie nadaje się do spożycia.
Koźlarze to duża grupa smacznych i zdrowych grzybów, dość powszechnie występujących w polskich lasach. Są one łatwe do znalezienia w leśnej ściółce i dają ogromne pole do popisu w kuchni! Sprawdzają się w sosach, zupach, do suszenia, marynowania i mrożenia.
