W skrócie
- W Karkonoskim Parku Narodowym rośnie pojedynczy osobnik jałowca pospolitego halnego.
- Jałowiec halny występuje głównie w strefie arktycznej, ale także w wysokich górach, w tym w Karkonoszach i górach sąsiednich.
- Szyszkojagody jałowca są używane jako przyprawa, a drewno wielu gatunków jest cenione.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
W Karkonoskim Parku Narodowym znajduje się pewien botaniczny skarb. Na terenie Karkonoszy znany jest obecnie tylko jeden okaz tego podgatunku. Chodzi o jałowiec pospolity halny. W Polsce w warunkach naturalnych występują dwa gatunki jałowca.
Jałowiec pospolity alpejski występuje w Polsce naturalnie w Sudetach i Karpatach w piętrze kosodrzewiny oraz na kilku torfowiskach nad Bałtykiem. Poza wysokimi górami, gatunek rośnie na nizinach w okolicy Ełku na Mazurach oraz na wrzosowisku bielawskim koło Pucka.
Jałowiec halny rośnie na dużych wysokościach
Jałowiec halny jest krzewem występującym zwłaszcza w strefie arktycznej, ale spotykany jest także w wysokich górach - Alpach na wysokościach przekraczających 3500 m n.p.m., a nawet w Himalajach, na wysokości ponad 4000 m n.p.m. Jest to więc element flory arktyczno-alpejskiej.
Okaz karkonoski rośnie na wysokości ok. 1430 m n.p.m., w otoczeniu muraw bliźniczkowych i zarośli kosodrzewiny. W sąsiednich Górach Izerskich jałowiec halny występuje liczniej, m.in. w rejonie doliny meandrującej Izery i jej teras rzecznych. W Karkonoskim Parku Narodowym znane jest tylko jedno stanowisko z tą rośliną.
Relikt z okresu lodowcowego
W porównaniu z występującą powszechniej w Polsce formą jałowca pospolitego igły gatunku alpejskiego są zwykle szersze, bardziej wygięte ku pędowi i często sprawiające wrażenie mniej kłujących.
Ta roślina jest reliktem glacjalnym, czyli organizmem będącym pozostałością z okresu lodowcowego. W tym okresie pewne gatunki dokonywały ekspansji na tereny położone bardziej na południe od ich zwykłego miejsca występowania.
Niektóre z nich, mimo ocieplenia się klimatu, nie wyginęły i przetrwały oddzielone barierą geograficzną od pierwotnego obszaru w refugiach o sprzyjających warunkach klimatycznych, np. na terenach górskich, na torfowiskach. Takimi reliktami w polskiej florze są np. malina moroszka, wierzba lapońska, czy brzoza karłowata.
Iglaki, które opanowały Ziemię
Jałowce to rośliny iglaste należące do rodziny cyprysowatych. Rodzaj liczy od 50 do 70 gatunków. Należy, obok sosen, do najbardziej rozpowszechnionych przedstawicieli roślin iglastych na Ziemi.
Jałowce występują w strefie klimatu umiarkowanego i subpolarnego na wszystkich kontynentach półkuli północnej, a także w górach w strefie międzyzwrotnikowej najdalej na południe sięgając do środkowej Afryki.
Wiele gatunków i odmian jałowców uprawianych jest jako rośliny ozdobne, a szyszkojagody jałowca pospolitego wykorzystywane są jako bardzo aromatyczna i intensywna przyprawa. Jadalne są także szyszkojagody jałowca pestkowatego osiągające 2,5 cm średnicy. Cenione jest także drewno wielu gatunków. Środkowoazjatyckie gatunki znane są pod nazwą arcza, a budowane przez nie lasy to arczewniak.
