W skrócie
- Po 2022 roku Azerbejdżan stał się ważnym dostawcą gazu i potencjalnym źródłem odnawialnej energii dla Europy.
- Unia Europejska współpracuje z Azerbejdżanem przy projektach infrastruktury energetycznej oraz odnawialnych źródeł energii, takich jak morskie farmy wiatrowe na Morzu Kaspijskim.
- Projekty energetyczne łączące Morze Kaspijskie z Europą mają strategiczne znaczenie, ale napotykają na przeszkody finansowe, regulacyjne i polityczne.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Unia Europejska uważa Azerbejdżan za jednego ze swoich kluczowych partnerów energetycznych. Wpływ miały na to zarówno wojna w Ukrainie, która doprowadziła do gwałtownego ograniczenia importu rosyjskich surowców, jak i niestabilność na Bliskim Wschodzie wpływająca na ceny energii na światowych rynkach.
Bruksela stara się jednocześnie zwiększać bezpieczeństwo energetyczne i realizować cele klimatyczne. Unia pozostaje dużym importerem ropy i gazu, a jednocześnie chce osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 r. Azerbejdżan ma pomóc w obu tych obszarach.
Od 2021 r. import gazu z Azerbejdżanu do Unii Europejskiej wzrósł o ponad 40 proc. Kluczowe znaczenie ma Południowy Korytarz Gazowy, który transportuje surowiec z regionu Morza Kaspijskiego do Europy z pominięciem Rosji. W styczniu zwiększono także przepustowość gazociągu Trans Adriatic Pipeline o 1,2 mld metrów sześciennych rocznie, co pozwoli na dodatkowe dostawy od 2026 r.
Zobacz również:
Europa patrzy na wiatr z Morza Kaspijskiego
Choć gaz pozostaje ważny, coraz większą uwagę przyciągają plany związane z energią odnawialną. Azerbejdżan zapowiada budowę co najmniej dziesięciu projektów zielonej energii do 2027 r. Łączna moc nowych instalacji ma wynieść około 2 gigawatów, a wartość zagranicznych inwestycji szacowana jest na 2,7 mld dolarów. Równolegle powstać ma 250 megawatów magazynów energii stabilizujących pracę sieci.
Do 2030 r. Azerbejdżan chce uruchomić ponad 6 gigawatów nowych mocy odnawialnych. Około 4 gigawatów ma zostać przeznaczone na eksport. Znaczną część tej energii mają zapewnić morskie farmy wiatrowe na Morzu Kaspijskim. Dla Unii Europejskiej oznaczałoby to dostęp do nowego źródła energii elektrycznej spoza własnych granic. Bruksela traktuje takie projekty jako element dywersyfikacji dostaw oraz rozwoju odnawialnych źródeł energii.
Coraz częściej mówi się więc nie tylko o gazociągach, ale również o połączeniach energetycznych umożliwiających przesył energii elektrycznej z regionu Morza Kaspijskiego do Europy.
Powstaje nowy korytarz energetyczny
Jednym z najważniejszych projektów jest tzw. Zielony Korytarz Morze Kaspijskie - Morze Czarne - Europa. W przedsięwzięciu uczestniczą Azerbejdżan, Gruzja, Rumunia i Węgry. Trwają prace nad analizą wykonalności projektu, a model finansowania ma zostać przedstawiony w najbliższych miesiącach. Zainteresowanie udziałem zgłasza również Bułgaria.
Projekt zakłada budowę infrastruktury wysokiego napięcia, która umożliwi przesył energii elektrycznej z regionu Morza Kaspijskiego do krajów Unii Europejskiej. Jeżeli inwestycja zostanie zrealizowana, stanie się jednym z największych transgranicznych projektów energetycznych w tej części świata.
Zobacz również:
To jednak niejedyny plan. Azerbejdżan, Kazachstan i Uzbekistan utworzyły spółkę Green Corridor Union LLC, która ma koordynować eksport nadwyżek energii odnawialnej z Azji Centralnej do Europy. Wstępna koncepcja zakłada budowę połączeń przebiegających przez Kazachstan, dno Morza Kaspijskiego, Azerbejdżan, Gruzję i Rumunię.
W praktyce oznaczałoby to powstanie nowego szlaku energetycznego łączącego Unię Europejską z państwami Azji Centralnej. Region ten dysponuje znacznym potencjałem rozwoju energetyki wiatrowej i słonecznej, który dotychczas był słabo powiązany z europejskim rynkiem energii.
Rośnie polityczne znaczenie Azerbejdżanu
Znaczenie tych projektów wykracza poza samą produkcję energii. Dla Unii Europejskiej są one częścią szerszej strategii rozwijania połączeń energetycznych, handlowych i transportowych z Kaukazem Południowym oraz Azją Centralną. Jednocześnie ograniczają znaczenie tras przebiegających przez Rosję. Dla Azerbejdżanu współpraca z Europą oznacza możliwość umocnienia pozycji regionalnego centrum energetycznego. Kraj od lat zarabia na eksporcie ropy i gazu, a rozwój odnawialnych źródeł energii ma przyciągnąć dodatkowe inwestycje zagraniczne.
Według autorów analizy nowe projekty wzmacniają także polityczne znaczenie Azerbejdżanu. Infrastruktura energetyczna łącząca Morze Kaspijskie z Europą zwiększa rolę Baku zarówno w regionie Kaukazu Południowego, jak i w relacjach z Unią Europejską.
Realizacja tych planów nie jest jednak przesądzona. Autorzy analizy wskazują na ryzyko opóźnień finansowych, sporów regulacyjnych, problemów środowiskowych oraz niestabilności politycznej w regionie. Jeżeli inwestycje zostaną ukończone zgodnie z planem, Europa zyska nowe źródła energii i dodatkowe szlaki dostaw. Azerbejdżan natomiast może stać się nie tylko eksporterem gazu, ale również znaczącym dostawcą energii odnawialnej dla europejskiego rynku.
